MİDYAT AKTAŞ MEVKİİ PALEODEMOGRAFİK ANALİZİ
Öz
Paleodemografik çalışmalar, arkeolojik kazılar sonucu elde edilen insan iskelet kalıntılarından yola çıkarak toplumların nüfus yapısı, büyüklüğü, yoğunluğu ve hareketliliği açısından inceleyen bir bilim dalıdır. Çalışmanın amacı, Roma Dönemine tarihlendirilen Midyat, Aktaş Mevkii Nekropol alanının, Anadolu’da yaşamış diğer eski insan topluluklarıyla karşılaştırılarak, biyolojik uzaklığı, nüfus yapısı, boy uzunluğu gibi yaşam biçimi ve çevreye uyum sürecini ele alarak toplumsal yapıyı değerlendirmektir. Bu çalışma, Mardin’in Midyat İlçesi Aktaş Mevkii’ne bağlı Mor Hobil-Mor Abrohom manastırının kuzeyinde yer alan bir yerleşimdir. 2013 yılında yapılan kazıda yerleşim alanı Roma Dönemine tarihlendirilmiş olup kazı alanında 4 adet oda mezar ve 1 adet yaşam alanı tespit edilmiştir. İskeletlerin temizlik ve restorasyon çalışması yapıldıktan sonra birey sayısı, cinsiyet ve yaş tahmini yapılmıştır. Birey sayısı, kafatası (N: 76 kişi), mandibula (N: 228 kişi) ve maxilla (N: 91 kişi) kemiklerine göre ayrı ayrı değerlendirilmiştir. Cinsiyet ve yaşı belirlenmiş 41 adet bireyden yaşam tablosu oluşturulmuştur. Yaşam süreleri erkeklerin kadınlara oranla daha yüksek olduğu tespit edilmiştir. Erişkinlerin ortalama ölüm yaşı erkeklerde 31-36 yaş, kadınlarda 30-35 yaş arasında tahmin edilmiştir. Genç yaşta ölümler, kadınlarda %35.70, erkeklerde %18.5 oranında görülmektedir. Genel popülasyon içerisinde bebek ve çocuk ölümleri oranı %36.95 olarak bulunmuştur. Sonuç olarak, Midyat Aktaş Mevkii bireylerinin demografik yapısının anlaşılması, Güneydoğu Anadolu bölgesi için arkeolojik veri kaynağı niteliği taşımaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- 1. ACAR, A. (2018)a. Mardin Midyat Aktaş Mevkii İnsan İskeletlerinde Diş ve Çene Patolojileri, Mukaddime, 9(1), 151-172.
- 2. ACAR, A. (2018)b. Midyat Aktaş Mevkii Bireylerine Ait Calceneus Kemiğinden Metrik ve Nonmetrik Değerlendirme, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Yıl 11, Sayı 1, Haziran, ss. 149-170.
- 3. AÇIKKOL YILDIRIM, A. (2013). Oylum Höyük Toplumunun (Orta Tunç Çağı, Kilis) Paleodemografik Yapısı, Journal of World of Turks, Vol. 5, No. 3:35-48.
- 4. ANGEL, J. Lawrence. (1969), “The Basis of Paleodemography”, American Journal of Physical Anthropology, 30:427-438.
- 5. BASS, W. M. (1995), Human Osteology: A Laboratory and Field Manual. Missouri Archaeological Society, Columbia.
- 6. BRICKLEY, M. and IVES, R. (2008). The Bioarchaeology of Metabolic Bone Disease, Academic Press. UK.
- 7. BROTHWELL, D. R. (1981), Digging up Bones, Cornell University Press, New York.
- 8. BUIKSTRA, J. E. and UBELAKER H. D. (1994), Standards for data collection from human skeletal remains. Fayetteville: Arkansas Archeological Survey Research Series No. 44.
- 9. ÇIRAK, M. T. (2017). Akgüney Geç Roma- Bizans Dönemi Toplumu Üzerine Paleodemografik Çalışma, Hitit Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 10, 1: 249-264.
- 10. ÇÖLOĞLU, A. S. ve İŞCAN, M. Y. (1998) Adli Osteoloji,İstanbul Üniversitesi Rektörlük Yayınları, İstanbul.