ÇARLIK RUSYA’NIN GÜNEY POLİTİKALARINDA KAFKASYA
Öz
Ulusal amblemine Bizans’ın çift başlı kartal desenini koyan Rusya, XVI. yy’ın ortalarında Avrupa’nın Doğu’sunda ve Asya’nın yarısında bulunan merkezi bir feodal ülke haline gelmiştir. XVII. yy’ın başlarında Uzak Doğu’ya doğru genişlemeye başlayan Rusya, XX. yy’ın ilk yarısına kadar, Çin’in 3.3 milyon kilometre2den fazla topraklarını ilhak etmiştir. Rusya, 1867 yılında Alaska’yı ABD’ye sattıktan sonra 1877 itibariyle tüm O. Asya’ya hâkim olmuştur. Ruslar, İngiliz ve Moğol İmparatorluklarından sonra, en geniş coğrafi alanı ilhak etmişlerdir. Dönemin 5 küresel güçlerinden biri haline gelen Rusya, gah ‘Jandarma’ gah da ‘Kurtarıcı’ olarak nitelendirilmiştir. Rusların yayılmasında Kafkasya cephesi, halledici etmendir. Bu çalışmada Rusların, özellikle Kafkasya engelinin aşılmasında ‘aracı olarak kullandıkları din ve diplomasi’ üzerinde durulacaktır.
Anahtar Kelimeler
Rusya, Çarlık, Kafkasya, Karadeniz, Hazar Denizi, Nüfus, Nüfuz
Kaynakça
- Akmaz, Ahmet (2014). Rus Yayılmacılığının Sistemleşme Süreci. B. Ü. İslami İlimler Fakültesi Dergisi, 1/2. s. 29-44.
- Aksan, Virginia H. (2007). Ottoman Wars 1700-1870: An Empire Besie-ged. Harlow, England: Longman/Pearson.
- Alizade, Orhan (2010). 18. Yy’ın İlk Yarısında Rusya’nın Kafkasya’da İşgalcilik Politikaları. Akademik Bakış, 4/7, s. 105-114.
- Allen, William & Edward David (2013). Rus-Kafkas Münasebetlerinde İtil-Terek Güzergâhı. Tarih İncelemeleri Dergisi, Çev.Serkan Acar, XXVIII/1, s. 301-313.
- Altun, Abdullah. (2006). Said b. Halil İbrahim’in ‘Tarih-i Sefer-i Rusya’ Adlı Eseri (Transkripsiyon ve Değerlendirme). Yayımlanmış Yüksek Lisans Tezi, Erciyes Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kayseri.
- Asal, Uğur Yasin. (2012). Rusya’nın Baltık ülkeleri Politikasının Değişimi. Yüksek Lisans Tezi, İstanbul.
- Aydoğmuşoğlu, Cihat. (2011). Abbas Mirza (1789-1833) ve Dönemi. Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, 4/19, s. 127-137.
- Budak, Mustafa. (2002). Rusya’nın Kafkasya’da Yayılma Siyaseti. Türkler, (18), Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, s. 843-891.
- Carrere D'encausse, Helene. (2000). Tamamlanmamış Rusya. Çev; Reşat Üzmen, İstanbul: Ötüken Yayınları.
- Çaycıoğlu, Serdar Oğuzhan. (2017). 18. Yüzyıl Başlarında Rusya’nın Kafkasya Siyaseti: I. Petro’nun İran Seferi. VAKANÜVİS-Uluslararası Tarih Araştırmaları Dergisi. (2). Kafkasya Özel Sayısı. s. 115-132.