Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış

Denizhan Karış; Damla Anbarlı Metin; Feride Fulya Ercan Coşkun; Aylin Köseler

Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış

Öz

Şiddetli akut solunum sendromu koronavirüs 2 (SARS-CoV-2) enfeksiyonu, 11 Mart 2020 tarihinde DSÖ tarafından küresel bir pandemi ilan edilmiştir. Koronavirüs hastalığı (COVID-19), SARS-CoV-2’nin neden olduğu bulaşıcı hastalıktır. Damlacık yoluyla kişiden kişiye bulaşan SARS-CoV-2 enfeksiyonu, hastaların %70’inde asemptomatik olarak görülmektedir. Semptomatik hastalarda ise viral üst solunum yolu enfeksiyonundan pnömoni, sepsis, septik şok ve hatta akut solunum sıkıntısı sendromuna (ARDS) kadar değişen ciddi klinik durumlarla seyredebilmektedir. COVID-19’un epidemiyolojik ve klinik özellikleri üzerine yapılan çalışmalarda, bu hastalarının hafif veya şiddetli akut solunum yolu enfeksiyonu semptomları geliştirebileceğini gösterilmiştir. Hafif semptomları olan olgularda ateş, kuru öksürük, yorgunluk gibi üst solunum yolu semptomları gelişebilir ve anormal göğüs BT bulguları da olabilir. Farklı çalışma raporlarına göre, şiddetli semptomları olan vakalarda nefes darlığı, ishal, şiddetli pnömoni, ARDS veya çoklu organ yetmezliği gelişmekte ve ölüm oranları %4,3 ile %15 arasında değişmektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

1. Wang X, Fang X, Cai Z, Wu X, Gao X, Min J et al. Comorbid chronic diseases and acute organ injuries are strongly correlated with disease severity and mortality among COVID-19 patients: A systemic review and meta-analysis. Research (Wash D C) 2020;19:2402961.
2. Ahmed S, Zimba O, Gasparyan AY. Thrombosis in coronavirus disease 2019(COVID-19)through the prism of Virchow’s triad. Clin Rheumatol 2020;39:2529–43.
3. Baskurt O. Pathophysiological significance of blood rheology. Turk J Med Sci 2003;33(6):347–55.
4. Grobler C, Maphumulo SC, Grobbelaar LM, Bredenkamp JC, Laubscher GJ, Lourens PJ, et al. Covid-19: The rollercoaster of fibrin (Ogen), D-dimer, von willebrand factor, p-selectin and their interactions with endothelial cells, platelets and erythrocytes. Int J Mol Sci 2020;21(14):5168.
5. Ge H, Wang X, Yuan X, Xiao G, Wang C, Deng T et al. The epidemiology and clinical information about COVID-19, Eur J Clin Microbiol Infect Dis 2020;39(6):1011–19.
6. Mason RJ. Thoughts on the alveolar phase of COVID-19. Am J Physiol Lung Cell Mol Physiol 2020;1;319(1): L115–20.
7. Ghati A, Dam P, Tasdemir D, Kati A, Sellami H, Sezgin GC et al. Exogenous pulmonary surfactant: A review focused on adjunctive therapy for severe acute respiratory syndrome coronavirus 2 including SP-A and SP-D as added clinical marker. Curr Opin Colloid Interface Sci 2020;51:101413.
8. Holbrow CH, Lloyd JN, Amato JC, Galvez E, Parks ME. Gas laws. In: Modern introductory physics, New York: Springer, 2010:83–108.

9. Guyton AC, Hall JE. Guyton and Hall textbook of medical physiology, 12nd ed. Philadelphia, Pennsylvania: Elsevier Inc, 2012.
10. Feller-Kopman, D, Light R. Pleural disease. N Engl J Med 2008;378(8):740–51.
11. Chiang CC, Korinek M, Cheng WJ, Hwang TL. Targeting neutrophils to treat acute respiratory distress syndrome in coronavirus disease. Front Pharmacol 2020;11:572009.
12. Leth-Larsen R, Zhong F, Chow VT, Holmskov U, Lu J. The SARS coronavirus spike glycoprotein is selectively recognized by lung surfactant protein D and activates macrophages. Immunobiology 2007;212(3):201–11.
13. Suzuki YJ, Nikolaienko SI, Dibrova VA, Dibrova YV, Vasylyk VM, Novikov MY et al. SARS-CoV-2 spike protein-mediated cell signaling in lung vascular cells. Vasc Pharmacol 2020;137:106823.
14. Sardu C, Gambardella J, Morelli MB, Wang X, Marfella R, Santulli G. Hypertension, thrombosis, kidney failure, and diabetes: Is COVID-19 an endothelial disease? A comprehensive evaluation of clinical and basic evidence. J Clin Med 2020;11;9(5):1417.
15. Matthay, MA, Zimmerman GA. Acute lung injury and the acute respiratory distress syndrome: four decades of inquiry into pathogenesis and rational management. Am J Respir Cell Mol Biol 2005;33(4), 319–27.
16. Ntyonga-Pono MP. COVID-19 infection and oxidative stress: an underexplored approach for prevention and treatment? Pan Afr Med J 2020;35(Supp 2):12.
17. Sies H, Berndt C, Jones DP. Oxidative Stress. Annu Rev Biochem 2017;86:715–48.
18. Delgado-Roche L, Mesta F. Oxidative stress as key player in severe acute respiratory syndrome coronavirus (SARS-CoV) infection. Arch Med Res 2020;51(5):384–7.
19. Pizzino G, Irrera N, Cucinotta M, Pallio G, Mannino F, Arcoraci V et al. Oxidative stress: Harms and benefits for human health. Oxid Med Cell Longev 2017:8416763.
20. Keshari AK, Verma AK, Kumar T, Srivastava R. Oxidative stress: A review. Int J Sci Environ Technol 2015;3(7):155–62.
21. Coperchini F, Chiovato L, Croce L, Magri F, Rotondi M. The cytokine storm in COVID-19: An overview of the involvement of the chemokine/chemokine-receptor system. Cytokine Growth Factor Rev 2020;53:25–32.
22. Narici M, De Vito G, Franchi M, Paoli A, Moro T, Marcolin G. Impact of sedentarism due to the COVID-19 home confinement on neuromuscular, cardiovascular and metabolic health: Physiological and pathophysiological implications and recommendations for physical and nutritional countermeasure. Eur J Sport Sci 2020;12:1–22.
23. Mury P, Faes C, Millon A, Mura M, Renoux C, Skinner S et al. Higher daily physical activity level is associated with lower RBC aggregation in carotid artery disease patients at high risk of stroke. Front Physiol 2017;8:1043.
24. Toth K, Kesmarky G, Alexy T. Clinical significance of hemorheological alterations. In: Baskurt OK, editor. Handbook of hemorheology and hemodynamics. Amsterdam: IOS Press; 2007. p.392–432.
25. Stubbs R J, Hughes DA, Johnstone AM, Horgan GW, King N, Blundell JE. A decrease in physical activity affects appetite, energy, and nutrient balance in lean men feeding ad libitum. Am J Clin Nutr 2004;79(1):62–9.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Klinik Tıp Bilimleri

Bölüm

Derleme

Yazarlar

Denizhan Karış Bu kişi benim
Türkiye

Damla Anbarlı Metin Bu kişi benim
Türkiye

Feride Fulya Ercan Coşkun Bu kişi benim
Palestine

Aylin Köseler Bu kişi benim
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

1 Aralık 2021

Gönderilme Tarihi

7 Ağustos 2021

Kabul Tarihi

14 Ekim 2021

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2021 Cilt: 11 Sayı: 3

IZ

https://izlik.org/JA65PL22LL

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Karış, D., Anbarlı Metin, D., Ercan Coşkun, F. F., & Köseler, A. (2021). Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış. Kafkas Journal of Medical Sciences, 11(3), 425-428. https://izlik.org/JA65PL22LL

AMA

1.Karış D, Anbarlı Metin D, Ercan Coşkun FF, Köseler A. Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış. KAFKAS TIP BİL DERG. 2021;11(3):425-428. https://izlik.org/JA65PL22LL

Chicago

Karış, Denizhan, Damla Anbarlı Metin, Feride Fulya Ercan Coşkun, ve Aylin Köseler. 2021. “Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış”. Kafkas Journal of Medical Sciences 11 (3): 425-28. https://izlik.org/JA65PL22LL.

EndNote

Karış D, Anbarlı Metin D, Ercan Coşkun FF, Köseler A (01 Aralık 2021) Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış. Kafkas Journal of Medical Sciences 11 3 425–428.

IEEE

[1]D. Karış, D. Anbarlı Metin, F. F. Ercan Coşkun, ve A. Köseler, “Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış”, KAFKAS TIP BİL DERG, c. 11, sy 3, ss. 425–428, Ara. 2021, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65PL22LL

ISNAD

Karış, Denizhan - Anbarlı Metin, Damla - Ercan Coşkun, Feride Fulya - Köseler, Aylin. “Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış”. Kafkas Journal of Medical Sciences 11/3 (01 Aralık 2021): 425-428. https://izlik.org/JA65PL22LL.

JAMA

1.Karış D, Anbarlı Metin D, Ercan Coşkun FF, Köseler A. Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış. KAFKAS TIP BİL DERG. 2021;11:425–428.

MLA

Karış, Denizhan, vd. “Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış”. Kafkas Journal of Medical Sciences, c. 11, sy 3, Aralık 2021, ss. 425-8, https://izlik.org/JA65PL22LL.

Vancouver

1.Denizhan Karış, Damla Anbarlı Metin, Feride Fulya Ercan Coşkun, Aylin Köseler. Covid-19 Enfeksiyonuna Biyofiziksel Genel Bakış. KAFKAS TIP BİL DERG [Internet]. 01 Aralık 2021;11(3):425-8. Erişim adresi: https://izlik.org/JA65PL22LL