İSMAİL HAKKI BURSEVÎ’NİN PERSPEKTİFİNDEN CİNLER-RÛHU’L-BEYÂN BAĞLAMINDA-

Beings that we cannot perceive with our sense organs and that belong to the metaphysical realm have been revealed to us through the Qur’an. Jinn are in this category. The concept of “jinn” is formed from the verb “cnn” meaning “to cover, to conceal” and is used for invisible spiritual beings that cannot be perceived with the sense organs. Allah has mentioned the existence of jinns in the Qur’an and has given information about them in many verses and revealed a separate sūrah about them. In this sūrah, known as the Jinn sūrah, the characteristics of the jinn are mentioned. The good and bad ones of the jinn are mentioned, and the bad ones are called Satan. In different surahs in the Qur’an, the creation of the jinn, their strength, the fact that Solomon used them for heavy work and kept them in his army, that they can move fast, that they are mortal, that they have intelligence and that they are responsible are mentioned. Some of the Prophet’s hadiths provide information about the jinn. In this study, we have tried to examine the verses about the jinn in the tafsir work of Ismail Hakki Bursawī, who comes from the Ishāri tradition, titled Rūhu’l-Bayān. Although many studies have been done on this subject, the lack of any study from the perspective of Rūhu’l-Bayān and our curiosity about it is the reason for us to study this subject.

Duyu organlarıyla algılayamadığımız ve metafizik âleme ait olan varlıklar Kur’an aracılığıyla bizlere bildirilmiştir. Cinlerde bu kategoride yer almaktadır. “Cin” kavramı “örtmek, gizlemek” manasında “cnn” fiilinden oluşmuş ve duyu organlarıyla idrak edilemeyen, görünmeyen ruhanî varlıklar için kullanılmıştır. Allah, Kur’an’da cinlerin varlığından bahsetmiş pek çok ayette onlar hakkında bilgi vermiş ve onlar hakkında müstakil bir sure indirmiştir. Cin suresi olarak bilinen bu surede cinlerin özelliklerine değinilmiştir. Cinlerin iyi ve kötü olanlarından bahsedilmiş kötü olanlarına şeytan denilmiştir. Kur’an’da farklı surelerde cinlerin yaratılış maddesine, güçlü olduklarına, Hz. Süleyman’ın onları ağır işlerde kullandığına ve ordusunda bulundurduğuna, hızlı hareket edebildiklerine, fani olduklarına, akıl sahibi olduklarına ve sorumlu olduklarına değinilmiştir. Hz. Peygamber’in bazı hadislerinde cinler hakkında bilgi verildiği görülmektedir. Biz bu çalışmamızda İşâri gelenekten gelen İsmail Hakkı Bursevî’nin Rûhu’l-Beyân adlı tefsirinde cinlerle ilgili ayetleri incelemeye çalıştık. Bu konuda birçok çalışma yapılmasına rağmen Rûhu’l-Beyân perspektifinden herhangi bir çalışma olmaması ve buna olan merakımız bu konuyu çalışma nedenimizdir.