The Problem of God and Meaning in Kai Nielsen’s Criticism of Religious Language

Yıl 2025, Cilt: 10 Sayı: 20, 246 - 259, 05.12.2025

Serdar Yılmaz Dikmeci , Ayşe Gözel

https://izlik.org/JA58UY49XJ

Öz

One of the advocates of contemporary atheism, Kai Nielsen, is one of the most important philosophers of the 20th century whose name is frequently mentioned in the philosophy of religion and analytical philosophy. In his early works, Nielsen’s philosophy of religion, situated within the tradition of logical positivism, developed primarily around the issues of religious language or discourse, God, and the problem of meaning, taking the incoherence of theistic belief as its point of departure. Nielsen starts from the understandings of meaningful God and the concept of God to determine whether the religious language is meaningful and true together with its factual, cognitive and logical aspects. The philosopher, who analyzes the meaning of the concept of God, his analysis, the problems of defining God and referring to it, thus tries to reveal the conditions and values of truth of religious expressions. For Nielsen, who sees clarity as a prerequisite in a philosophical study, meaning is very important in this respect. Nielsen, who sees the concept and understanding of God in theological discourse and theistic religions as problematic, claims that the problems posed by the non-anthropomorphic understanding of God in particular deprive it of meaning. This article analyzes Kai Nielsen’s thoughts on the meaning and intelligibility of fundamental concepts of religious discourse, especially the concept of God. The aim of the study is to examine the logical and semantic status of religious discourse, the effects of anthropomorphic and non-anthropomorphic understandings of God on religious expressions, and the possibilities and conditions of reference to God in the context of Nielsen’s thoughts.

Anahtar Kelimeler

Philosophy of Religion , Religious Language , God , Meaning , Anthropomorphism , Kai Nielsen

Etik Beyan

This article was prepared in accordance with scientific and ethical principles.

Kai Nielsen’in Din Dili Eleştirisinde Tanrı ve Anlam Sorunu

https://izlik.org/JA58UY49XJ

Öz

Çağdaş ateizmin savunucularından birisi olan Kai Nielsen, din felsefesinde ve analitik felsefede ismi sıklıkla zikredilen 20. yüzyılın önemli filozoflarındandır. Erken dönem çalışmalarında, mantıksal pozitivizm geleneği içerisinde konumlanan Nielsen’in din felsefesinin karakteri genel olarak teistik inancın tutarsızlığından hareketle, din dili/dinî söylem, Tanrı ve anlam problemleri çerçevesinde gelişmiştir. Nielsen, din dilinin olgusal, bilişsel ve mantıksal yönleriyle birlikte anlamlı ve doğru olup olmadığını belirlemek için Tanrı anlayışları ve Tanrı kavramından hareket etmektedir. Tanrı kavramının anlamı, çözümlenmesi, Tanrı’yı tanımlama ve ona referans verme sorunlarını analiz eden filozof böylelikle dinî ifadelerin doğruluk koşullarını ve değerlerini ortaya koymaya çalışmaktadır. Felsefi bir çalışmada açıklığı ön koşul olarak gören Nielsen için anlam bu açıdan oldukça önemlidir. Teolojik söylemin ve teistik dinlerin Tanrı kavramını ve anlayışını problemli gören Nielsen, özellikle antropomorfik olmayan Tanrı anlayışının ortaya çıkardığı problemlerin onu anlamdan yoksun bıraktığını iddia etmektedir. Bu makale, Kai Nielsen’in başta Tanrı kavramı olmak üzere dinî söyleme ait temel kavramların anlam ve anlaşılırlığı konusundaki düşüncelerinin analizini ele almaktadır. Çalışmanın amacı, dinî söylemin mantıksal ve anlamsal statüsünün, antropomorfik ve antropomorfik olmayan Tanrı anlayışlarının dinî ifadelere olan etkisinin ve Tanrı’ya gönderimin imkân ve koşullarının Nielsen’in düşünceleri bağlamında incelenmesidir.

Anahtar Kelimeler

Din Felsefesi , Din Dili , Tanrı , Anlam , Antropomorfik , Kai Nielsen

Etik Beyan

Bu makalenin hazırlanma sürecinde bilimsel ve etik ilkelere uyulmuştur.

Kaynakça

• Altunışık, Mehmet Akif. Kai Nielsen’e Atıfla Din Felsefesinde Şüphecilik. Ankara: İlahiyat Yayınları, 1. Basım, 2023.
• Aydın, Mehmet S. Din Felsefesi. İzmir: İzmir İlahiyat Vakfı Yayınları, 13. Basım, 2012.
• Aydın, Mehmet. “Tanrı Hakkında Konuşmak: Felsefi Bir Tahlil”. Dokuz Eylül Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 1/1 (1983), 25-44.
• Ayer, Alfred Jules. Dil, Doğruluk ve Mantık. çev. Vehbi Hacıkadiroğlu. İstanbul: Metis Yayınları, 1. Basım, 1984.
• Evans, C. Stephen. “Din Dili Problemi”. çev. Ferhat Akdemir, Ondokuz Mayıs Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 28 (2010), 253-273.
• Ferre, Frederick. Din Dilinin Anlamı. çev. Zeki Özcan. İstanbul: Alfa Yayınları, 1. Basım, 1999.
• Gündoğdu, Hakan. “Kai Nielsen ve Bir Sosyal Eleştiri Olarak Felsefe”. Felsefe Dünyası 1/43 (2006), 56-68.
• Jacques, Francis. “Teolojik Önermelere Analitik Yaklaşım”. çev. Zeki Özcan, Uludağ Üniversitesi İlahiyat Fakültesi Dergisi 6/1 (Ocak 1994), 357-379.
• Koç, Turan. Din Dili. İstanbul: İz Yayınları, 5. Basım, 2017.
• Moreland J. P-Nielsen Kai. Does God Exist. Cambridge: Thomas Nelson Publishers, 1980.
• Nielsen Kai. An Introduction to the Philosophy of Religion. London and Basingstoke: The Macmillan Press, 1. basım, 1982.
• Nielsen, Kai. “Taking Rorty Seriously,” Dialogue 38/3 (June 1999), 503-518.
• Nielsen, Kai. Scepticism. London: Macmillan St. Martin’s Press, 1. basım, 1973.
• Nielsen, Kai. Contemporary Critique of Religion. London and Basingstoke: The Macmillan Press, 1. basım, 1971.
• Nielsen, Kai. God, Scepticism and Modernity. Canada: University of Ottawa Press, 1989.
• Nielsen, Kai. Atheism-Philosophy. New York: Prometheus Books, 2005.
• Nielsen, Kai. Naturalism Without Foundations. New York: Prometheus Books, 1996.
• Nielsen, Kai. Philosophy & Atheism (In Defense of Atheism), New York: Prometheus Books, 2005.
• Shook, John R. “Nielsen, Kai Edward”. The Dictionary of Modern American Philosophers. ed. John R. Shook. 4 Cilt. England: Thoemmes Press, 1. Basım, 2005.
• Soames, Scott. “Analysis, Philosophical”. Encyclopedia of Philosophy (2. edisyon). ed. Donald M. Borchert. 6/144–155. Detroit and London: Macmillan Press, 2006.
• Yavuz, Merve. “Din Dilinde Gönderim Problemi”. Amasya İlahiyat Dergisi 19 (Aralık 2022), 119-149. https://doi.org/10.18498/amailad.1184204
• Yeşilyurt, Temel. Söz’ün Anlamı, Teolojik Dilin Paradoksal Görünümü Üzerine Bir Çözümleme. Ankara: Avrasya Yayınları, 1. Basım, 2007.
• Yıldırım, Ali. Din Dilinin Ahlaki Yorumu. Ankara: Elis Yayınları, 1. Basım, 2015.