ORTAOKULLARDA VE GENEL LİSELERDE ÖĞRENCİ NÖBET UYGULAMASININ ÖĞRENCİ GÖRÜŞLERİNE GÖRE DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, ortaokul ve genel liselerde yürütülen öğrenci nöbet uygulamasının, öğrenci görüşlerine dayalı olarak karşılaştırmalı bir biçimde değerlendirilmesidir. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve çalışma, fenomenolojik desen çerçevesinde yapılandırılmıştır. Çalışma grubu, 2022–2023 eğitim-öğretim yılında Isparta ili Merkez ilçesinde yer alan 3 ortaokul ve 2 Anadolu lisesinde öğrenim gören, 22’si kız ve 18’i erkek olmak üzere toplam 40 öğrenciden oluşmaktadır. Veri toplama aracı olarak yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmıştır. Toplanan veriler, içerik analizi yöntemiyle incelenmiş ve MAXQDA programı aracılığıyla görselleştirilerek içeriksel analize tabi tutulmuştur. Araştırma bulguları, ortaokul ve lise düzeyindeki öğrencilerin nöbet uygulamasına ilişkin benzer görüşler taşıdığını ortaya koymaktadır. Ancak, yönetmeliklerde bu uygulamaya dair açık ve standart bir ifadenin yer almaması, okullar arasında uygulama farklılıklarına yol açmaktadır. Bu doğrultuda araştırmada, nöbet uygulamasının öğrencilerde sorumluluk bilinci geliştirecek şekilde daha etkili hâle getirilmesine yönelik çeşitli çözüm önerileri sunulmuştur. Sonuç olarak, çalışma, öğrenci nöbet uygulamasının modern eğitim anlayışıyla daha uyumlu hâle getirilebilmesi için yeniden yapılandırılmasına ihtiyaç duyulabileceğini ortaya koyan bütüncül bir bakış açısı sunmaktadıR.

Anahtar Kelimeler

• ortaokul
• lise
• nöbet
• nöbetçi öğrenci

EVALUATION OF THE STUDENT DUTY PRACTICE IN MIDDLE AND GENERAL HIGH SCHOOLS FROM STUDENTS’ PERSPECTIVES

Öz

This study aims to conduct a comparative evaluation of student duty practices in middle and general high schools, grounded in student perspectives. Employing a qualitative research methodology, the study was designed within the framework of phenomenology. The participant group comprised 40 students — 22 female and 18 male — enrolled in three middle schools and two Anatolian high schools in the central district of Isparta province during the 2022–2023 academic year. Data were collected using a semi-structured interview form, and analyzed through content analysis. The findings were visualized and examined using relational and content-based analysis via the MAXQDA software. The findings reveal that, due to the absence of clear and standardized regulations regarding student duty responsibilities, implementation practices vary significantly across schools. Furthermore, students at both the middle and high school levels exhibit similar perspectives on the duty system. The study proposes several recommendations on enhancing the effectiveness of these practices, fostering student responsibility, and clarifying the role of school stakeholders. Ultimately, the research advocates for a comprehensive restructuring of student duty practices in accordance with contemporary educational paradigms.

Anahtar Kelimeler

• Middle school
• High school
• Duty
• Hall monitor

Kaynakça

1. Alinsunurin, J. (2020). School learning climate in the lens of parental involvement and school leadership: Lessons for inclusiveness among public schools. Smart Learning Environments, 7(1), 25. https://doi.org/10.1186/s40561-020-00139-2
2. Altinyelken, H. K. (2011). Student‐centred pedagogy in Turkey: Conceptualisations, interpretations and practices. Journal of Education Policy, 26(2), 289–308. doi.org/10.1080/02680939.2010.504886
3. Aslanargun, E., & Bozkurt, S. (2012). Okul müdürlerinin okul yönetiminde karşılaştığı sorunlar. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 11(3), 753–774.
4. Ateş, K. (2009). Meslek liselerindeki öğrenci nöbet sistemlerinin öğrenci başarısına etkisi hakkındaki öğrenci görüşü [Yüksek lisans tezi, Isparta Uygulamalı Bilimler Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
5. Ayyıldız, A., & Akın, U. (2016). Okul güvenliğinin sağlanmasında nöbetçi öğretmen uygulamasına ilişkin öğretmen görüşleri. Turkish Studies, 11(3), 345–370. https://doi.org/10.7827/TurkishStudies.9246
6. Baltacı, A. (2019). Nitel araştırma süreci: Nitel bir araştırma nasıl yapılır?. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 5(2), 368-388. doi.org/10.31592/aeusbed.598299
7. Basch, C. E. (2011). Healthier students are better learners: A missing link in school reforms to close the achievement gap. Journal of School Health, 81(10), 593–598. https://doi.org/10.1111/j.1746-1561.2011.00632.x
8. Başaran, İ. E. (2006). Türk eğitim sistemi ve okul yönetimi. Ekinoks Yayınları.

9. Bear, G. G. (2010). School discipline and self-discipline: A practical guide to promoting prosocial student behavior. Guilford Press.
10. Berkowitz, M. W., & Bustamante, A. (2013). Using research to set priorities for character education in schools: A global perspective. KEDI Journal of Educational Policy, 10(3), 7–20. https://doi.org/10.22804/kjep.2013.10..002
11. Bilgiç, S. (2023). Okullarda iş sağlığı ve güvenliği uygulamalarına yönelik okul yöneticileri ve öğretmenlerin görüşleri [Yüksek lisans tezi, Kırşehir Ahi Evran Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr
12. Brown, P. M. (2016). Student discipline: A prosocial perspective. Rowman & Littlefield.
13. Bursalıoğlu, Z. (2016). Eğitim yönetiminde teori ve uygulama. Pegem Akademi.
14. Calp, Ş., & Aydın, K. (2020). İlkokulda sorumluluk eğitimine yönelik bir model önerisi. e-Kafkas Journal of Educational Research, 7(1), 26–42. doi.org/10.30900/kafkasegt.642023
15. Camilleri, J. (2016). Effective school discipline policy and practice: Supporting student learning through restorative practices and social emotional learning skills [Doctoral dissertation, National Louis University]. Digital Commons @ NLU. https://digitalcommons.nl.edu/diss/223/
16. Carrillo Rowley, J. T. (2023). Impact of social emotional learning on exclusionary discipline [Doctoral dissertation, University of Texas at Tyler]. Scholar Works @ UT Tyler. http://hdl.handle.net/10950/4292
17. Cin, F. M., Karlıdağ-Dennis, E., & Temiz, Z. (2018). Capabilities-based gender equality analysis of educational policy-making and reform in Turkey. Gender and Education, 32(2), 244–261. https://doi.org/10.1080/09540253.2018.1484429
18. Cruz, R. A., Firestone, A. R., & Rodl, J. E. (2021). Disproportionality reduction in exclusionary school discipline: A best-evidence synthesis. Review of Educational Research, 91(3), 397–431. https://doi.org/10.3102/0034654321995255
19. Çayır, K., & Bağlı, M. T. (2011). ‘No‐one respects them anyway’: secondary school students’ perceptions of human rights education in Turkey. Intercultural Education, 22(1), 1–14. https://doi.org/10.1080/14675986.2011.549641
20. Dalkıran, B. (2019). Yabancı dil öğretiminde ECRIF taksonomisinin akademik başarı ile öğrenme ve çalışma sorumluluğuna etkisi [Yüksek lisans tezi, Bartın Üniversitesi]. Ulusal Tez Merkezi. https://tez.yok.gov.tr/UlusalTezMerkezi/tezSorguSonucYeni.jsp
21. Darling-Hammond, L., Flook, L., Cook-Harvey, C., Barron, B., & Osher, D. (2019). Implications for educational practice of the science of learning and development. Applied Developmental Science, 24(2), 97–140. https://doi.org/10.1080/10888691.2018.1537791
22. De Grauwe, A. (2008). School supervision: A tool for standardization or for equity? UNESCO International Institute for Educational Planning.
23. Deci, E. L., & Ryan, R. M. (2000). The "what" and "why" of goal pursuits: Human needs and the self-determination of behavior. Psychological Inquiry, 11(4), 227–268. doi.org/10.1207/S15327965PLI1104_01
24. DiPaola, M. F., & Wagner, C. A. (2018). Improving instruction through supervision, evaluation, and professional development (2nd ed.). Information Age Publishing.
25. Eccles, J. S., & Roeser, R. W. (2011). Schools as developmental contexts during adolescence. Journal of Research on Adolescence, 21(1), 225–241. doi.org/10.1111/j.1532-7795.2010.00725.x
26. Elias, M. J., Kranzler, A., & Parker, S. J. (2014). The complementary perspectives of social and emotional learning, moral education, and character education. In L. Nucci, D. Narvaez, & T. Krettenauer (Eds.), Handbook of moral and character education (2nd ed., pp. 248–264). Routledge.
27. El Morabit, N. (2024). Navigating leadership: Examining the impact of leadership roles in school-based educational clubs on students’ development and academic performance. Middle East Journal of Scientific Publishing, 6(3), 473–495.
28. Erbay, E., & Özcan, A. (2024). Özel okullarda görev yapan öğretmenlerin kurum politika ve uygulamalarına yönelik karşılaştığı sorunlar ve çözüm önerileri. Premium e-Journal of Social Sciences (PEJOSS), 8(49), 1619–1641. https://doi.org/10.5281/zenodo.14580332
29. Ersoy, A. F. (2014). Active and democratic citizenship education and its challenges in social studies classroom. Eurasian Journal of Educational Research, 55, 1–20. https://dx.doi.org/10.14689/ejer.2014.55.1
30. Fan, X., & Chen, M. (2001). Parental involvement and students' academic achievement: A meta-analysis. Educational psychology review, 13, 1-22. doi.org/10.1023/A:1009048817385
31. Flanagan, C. A., & Stout, M. (2010). Developmental patterns of social trust between early and late adolescence: Age and school climate effects. Journal of Research on Adolescence, 20(3), 748-773. https://doi.org/10.1111/j.1532-7795.2010.00658.x
32. Furlong, M. J., Whipple, A. D., St. Jean, G., Simental, J., Soliz, A., & Punthuna, S. (2003). Multiple contexts of school engagement: Moving toward a unifying framework for educational research and practice. The California School Psychologist, 8, 99-113.
33. Garver, R., & Maloney, T. (2020). Redefining supervision: A joint inquiry into preparing school-based leaders to supervise for equity. Journal of Research on Leadership Education, 15(4), 330-355. doi.org/10.1177/1942775119838301
34. Giorgetti, F. M. (2019). An evaluation on the changing educational policies and socio-political rituals in Turkey. Journal of Social Science Education, 18(1), 81–100. https://doi.org/10.4119/jsse-907
35. Gregory, A., Osher, D., Bear, G. G., Jagers, R. J., & Sprague, J. R. (2021). Good intentions are not enough: Centering equity in school discipline reform. School psychology review, 50(2-3), 206-220. doi.org/10.1080/2372966X.2020.1861911
36. Griffiths, A. J., Sharkey, J. D., & Furlong, M. J. (2009). Student engagement and positive school adaptation. In R. Gilman, E. S. Huebner, & M. J. Furlong (Eds.), Handbook of positive psychology in schools (pp. 197–211). Routledge.
37. Günay, G., & Özbilen, F. (2014). İlköğretim öğretmenlerinin okul nöbet görevleri üzerine bir değerlendirme. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 10(3), 64-78.
38. Hassard, J., Pendergast, D., & Hay, S. (2024). Sense of belonging pre/post transition to secondary school: Privileging student voice. RMLE Online, 47(3), 1–21. https://doi.org/10.1080/19404476.2023.2299502
39. Hazir, O. (2019). Implementing school based teacher training: The case study of departments of education for intellectually disabled students in Turkey [Doctoral dissertation, University of Reading]. University of Reading Research Repository. https://centaur.reading.ac.uk/86468/
40. Hidayati, N. N., & Nihayah, D. H. (2025). A comparative study of character education practices across nations: Lessons and insights for global implementation. Dewantara: Journal of Education Research, 1(1), 26–54.
41. Hoidn, S., & Reusser, K. (2020). Foundations of student-centered learning and teaching. In S. Hoidn & M. Klemenčič (Eds.), The Routledge international handbook of student-centered learning and teaching in higher education (pp. 17–46). Routledge.
42. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2012). Eğitim yönetimi: Teori, araştırma ve uygulama (S. Turan, Çev.; 9. baskı). Nobel Yayıncılık. (Orijinal eser 2008’de yayımlandı).
43. Hoy, W. K., & Miskel, C. G. (2013). Educational administration: Theory, research, and practice (9th ed.). McGraw-Hill.
44. Kahraman, Ü., & Çelik, O. T. (2020). Öğretmen güçlendirme üzerine yapılan araştırmalara yönelik tematik bir inceleme. Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 8(23), 645–662. doi.org/10.33692/avrasyad.703737
45. Karabulut, N. (2018). The Irish education system and implications for the Turkish education system. Khazar Journal of Humanities and Social Sciences, 21(4), 23–36.
46. Karadag, E., & Tekel, E. (2020). Investigation of ethical dilemmas of school principals: comparing Turkish and Canadian principals. Asian Journal of Business Ethics, 9(1), 73-92. doi.org/10.1007/s13520-020-00100-z
47. Karakütük, K., Özbal, E. Ö., & Sağlam, A. (2017). Okul yönetiminde okul güvenliğini sağlamak için yapılan uygulamalar konusunda öğretmen ve okul müdürlerinin görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(3), 1214-1232. doi.org/10.17860/mersinefd.343161
48. Kayışoğlu, N. B., Çetin, M., Bostanoğlu, S., & Çil, H. (2022). Uzaktan eğitim sürecinde beden eğitimi ve spor öğretmenlerinin ders verimliliğine ilişkin görüşlerinin incelenmesi. Gazi Beden Eğitimi ve Spor Bilimleri Dergisi, 27(1), 69–88. https://doi.org/10.53434/gbesbd.1007546
49. Kiarie, S. M. (2016). Effects of teachers' perceptions on students' perceptions and achievement in environmental education in secondary school biology in Gilgil Sub-County Nakuru County, Kenya. International Journal of Environmental and Science Education, 11(12), 5736–5761.
50. Kirami Refia Alemdaroğlu Anadolu Lisesi. (t.y.). Nöbetçi öğrencinin görevleri. https://kraal.meb.k12.tr/meb_iys_dosyalar/06/06/974807/dosyalar/2021_03/03190859_Nobetci_OYrencinin_Gorevleri.pdf
51. Kıral, B., & Karaman Kepenekci, Y. (2018). Nöbetçi öğretmenlik uygulamasının çocuğun güvenliğini sağlamadaki etkililiğinin değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Kırşehir Eğitim Fakültesi Dergisi, 19(1), 694–713.
52. Klemenčič, M. (2020). Students as actors and agents in student-centered higher education. In The Routledge international handbook of student-centered learning and teaching in higher education (pp. 92-108). Routledge.
53. Leithwood, K. (2021). A review of evidence about equitable school leadership. Education sciences, 11(8), 377. doi.org/10.3390/educsci11080377
54. Lickona, T. (1992). Educating for character: How our schools can teach respect and responsibility. Bantam.
55. Merriam, S. B. (2015). Nitel araştırma: Desen ve uygulama için bir rehber (S. Turan, Çev.). Nobel Yayıncılık. (Orijinal eser 2009’da yayımlandı)
56. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage Publications.
57. Millî Eğitim Bakanlığı. (2013). Ortaöğretim Kurumları Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 28758, 7 Eylül 2013). https://mevzuat.meb.gov.tr
58. Millî Eğitim Bakanlığı. (2014). Okul Öncesi Eğitim ve İlköğretim Kurumları Yönetmeliği. Resmî Gazete (Sayı: 29072, 26 Temmuz 2014). https://mevzuat.meb.gov.tr
59. Nazir, R. (2025). Character education that supports social emotional learning: An integrated approach to character development [Doctoral dissertation, Northeastern University]. ProQuest Dissertations Publishing.
60. Ndayisenga, J., & Sindayigaya, I. (2024). The implementation of the child’s right to participation in the context of a student-centered education system in the pedagogy of integration and decision making. Open Journal of Social Sciences, 12(1), 317–327. https://doi.org/10.4236/jss.2024.121021
61. Noddings, N. (2012). The caring relation in teaching. Oxford Review of Education, 38(6), 771–781. https://doi.org/10.1080/03054985.2012.745047
62. Nwachukwu, E. L., Azuka, C. V., & Ikechukwu, U. L. (2024). Education and character reformation in nigeria contemporary society: challenges and prospects. Educational Studies and Research Journal, 1(2), 69-77. doi.org/10.5281/zenodo.12155585
63. Özdemir, S. (2012). İlköğretim okullarında okul kültürü ile örgütsel sağlık arasındaki ilişki. Kuram ve Uygulamada Eğitim Yönetimi, 4(4), 599-620.
64. Özdemir, S., Gencbas, D., Tosun, B., Bebis, H., & Sinan, O. (2021). Musculoskeletal pain, related factors, and posture profiles among adolescents: a cross-sectional study from Turkey. Pain Management Nursing, 22(4), 522-530. doi.org/10.1016/j.pmn.2020.11.013
65. Özer, A., & Şad, S. N. (2024). Ortaokul ve lise öğrencilerinin nöbetçi öğretmen algılarının örtük program bağlamında incelenmesi. Kahramanmaraş Sütçü İmam Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 21(1), 31–47. https://doi.org/10.33437/ksusbd.1196434
66. Pehlivan, F., & Demirtaş, H. (2019). Ortaokul ve liselerde yaşanan disiplin problemlerinin çözümüne yönelik yönetsel uygulamalar. E-Uluslararası Eğitim Araştırmaları Dergisi, 10(2), 31-50. DOI: 10.19160/ijer.584206
67. Pont, B., Nusche, D., & Moorman, H. (2008). Improving school leadership: Volume 1 – Policy and practice. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/9789264044715-en
68. Rai, A., & Sharma, R. (2020). Potential of observational learning to induce empathy and self–efficacy in pre-adolescent Indian orphan minors. International Journal of Indian Psychology, 8(3), 1299–1399. DOI: 10.25215/0802.149
69. Qadeer, A., & Hussain, M. (2024). Factors influencing character building of learners at secondary level. Journal of Excellence in Social Sciences, 3(1), 62-73. doi.org/10.69565/jess.v3i1.195
70. Slaten, C. D., Ferguson, J. K., Allen, K. A., Brodrick, D. V., & Waters, L. (2016). School belonging: A review of the history, current trends, and future directions. Educational and Developmental Psychologist, 33(1), 1–15. https://doi.org/10.1017/edp.2016.6
71. Soubra, L., Al-Ghouti, M. A., Abu-Dieyeh, M., & Crovella, S. (2022). Impacts on student learning and skills and implementation challenges of two student-centered learning methods applied in online education. Sustainability, 14(15), 9625. https://doi.org/10.3390/su14159625
72. Steinberg, L. D. (2014). Age of opportunity: Lessons from the new science of adolescence. Houghton Mifflin Harcourt.
73. Suldo, S. M., Friedrich, A. A., White, T., Farmer, J., Minch, D., & Michalowski, J. (2009). Teacher support and adolescents’ subjective well-being: A mixed-methods investigation. School Psychology Review, 38(1), 67–85. doi.org/10.1080/02796015.2009.12087850
74. Thapa, A., Cohen, J., Guffey, S., & Higgins-D’Alessandro, A. (2013). A review of school climate research. Review of educational research, 83(3), 357-385. doi.org/10.3102/0034654313483907
75. Tolibas, M. C., & Lydia, M. M. (2022). Beyond the instructional functions of teachers: A phenomenological study. American Journal of Multidisciplinary Research and Innovation, 1(5), 33–43. https://doi.org/10.54536/ajmri.v1i5.765
76. Trujillo, T. M., & Woulfin, S. L. (2014). Equity-oriented reform amid standards-based accountability: A qualitative comparative analysis of an intermediary’s instructional practices. American Educational Research Journal, 51(2), 253-293. doi.org/10.3102/0002831214527335
77. Tschannen-Moran, M., & Hoy, W. K. (2000). A multidisciplinary analysis of the nature, meaning, and measurement of trust. Review of educational research, 70(4), 547-593. doi.org/10.3102/00346543070004547
78. Türk Dil Kurumu. (t.y.). Türkçe sözlük (Güncellenmiş elektronik sürüm). https://sozluk.gov.tr/ (Erişim tarihi: 15 Mayıs 2025)
79. Uygun, E. (2023). Who are “good citizens” and how can we raise them? Exploring the perceptions of high school students and teachers in Turkey [Doctoral dissertation, Orta Doğu Teknik Üniversitesi]. OpenMETU. https://hdl.handle.net/11511/104470
80. Uzun, T., & Aslanargun, E. (2022). Bir okul müdürünün bir aylık mesaisi. Siirt Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 10(2), 51–71. https://doi.org/10.53586/susbid.1180399
81. Vaughn, M. (2021). Student agency in the classroom: Honoring student voice in the curriculum. Teachers College Press.
82. Wentzel, K. R. (2017). Peer relationships, motivation, and academic performance at school. In A. J. Elliot, C. S. Dweck, & D. S. Yeager (Eds.), Handbook of competence and motivation: Theory and application (2nd ed., pp. 586–603). The Guilford Press.
83. Wentzel, K. R., & Looney, L. (2007). Socialization in school settings. In J. E. Grusec & P. D. Hastings (Eds.), Handbook of socialization: Theory and research (pp. 253–277). The Guilford Press.
84. Whitaker, M. (2023). Public school equity: Educational leadership for justice. Routledge.
85. Wolfe, R. E., Steinberg, A., & Hoffman, N. (Eds.). (2013). Anytime, anywhere: Student-centered learning for schools and teachers. Harvard Education Press.
86. Yirci, R., Karakose, T., Uygun, H., & Ozdemir, T. Y. (2016). Turkish adaptation of the mentorship effectiveness scale: A validity and reliability study. Eurasia Journal of Mathematics, Science and Technology Education, 12(4), 821-832. doi.org/10.12973/eurasia.2016.1440a
87. Yorgun, V., Köksal, G., Bozkurt, R., Güventürk, Ö., Akkuş, G., & Mert, S. (2019). Okul yöneticileri ve psikolojik danışmanların perspektifinden okul psikolojik danışmanlık ve rehberlik hizmetlerinin incelenmesi. Okul Psikolojik Danışmanlığı Dergisi, 2(2), 166–198.
88. Yıldırım, A., & Kılıç, İ. (2021). School principals' views regarding the use of social media in school management: Phenomenological research. International Journal of Quality in Education, 5(1), 33–54.
89. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (2021). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri (12. baskı). Seçkin Yayıncılık.
90. Yıldırım, Y., & Çalışkan, H. (2021). Görev odaklı değerler eğitimi (GODE): Örnek bir uygulamaya ilişkin veli görüşleri. Değerler Eğitimi Dergisi, 19(41), 245–276. doi.org/10.34234/ded.866098
91. Yılmaz, K., & Altınkurt, Y. (2011). Öğretmen adaylarının Türk eğitim sisteminin sorunlarına ilişkin görüşleri. Uluslararası insan bilimleri dergisi, 8(1), 942-973.
92. Zimmerman, B. J., & Schunk, D. H. (2014). Albert Bandura: The scholar and his contributions to educational psychology. In B. J. Zimmerman & D. H. Schunk (Eds.), Educational psychology: A century of contributions (pp. 349–372). Routledge.