VAN ANA KENT ALANININ TOPLU TAŞIMAYA ERİŞİLEBİLİRLİK SEVİYESİNİN COVID-19 PANDEMİSİ BAĞLAMINDA DEĞERLENDİRİLMESİ

Toplu taşıma sistemleri ve bu sistemlerin erişilebilirliği kentsel sistemlerde, sağlık başta olmak üzere sosyo-ekonomik konular üzerinde önemli bir role sahiptir. Sürdürülebilir ve daha temiz bir çevre için toplu taşıma kullanımı ve yaygınlaştırılması akademik yazında sıcak bir gündem maddesidir. Bu durum Aralık 2019 tarihinden bu yana tüm dünyada sarsıcı etkiler bırakan ve devam etmekte olan Covid-19 Pandemisi sürecinde farklı bir boyutuyla ele alınmaktadır. Toplu taşıma kullanımı ve bu kullanımın halk sağlığı üzerindeki etkileri önemli bir çalışma konusunu işaret etmektedir. Bu çalışmada mekânsal erişilebilirlik analizi kullanılarak Van Ana Kent Bölgesinde “özel halk otobüsü”, “özel halk minibüsü” ve “belediye otobüsü” dâhil olmak üzere toplu ulaşım altyapısına mekânsal erişilebilirlik seviyesi araştırılmıştır ve araştırma sonuçları pandemi sürecinde öğrenilenler göz önünde bulundurularak yorumlanmıştır. Araştırmada kullanılan veri seti; hat detay vektör katmanında yol ağı, güncel uydu görüntülerinden üretilmiş çokgen detay vektör katmanlarında kent lekesi, Van Büyükşehir Belediyesi'nden temin edilen hat detay vektör katmanında toplu taşıma güzergâhları, çokgen detayında mahalle sınırları ve Türkiye İstatistik Kurumu Van Bölge Müdürlüğü'nden temin edilen mahalle nüfus verileri şeklindedir. Çalışmada kullanılan yöntem, toplu taşıma hizmet arzını tanımlamak için toplu taşıma hizmetine yönelik gerçekleştirilen erişilebilirlik analizi sonuçlarının incelenerek uluslararası standartlarla karşılaştırılması ve pandemi sürecinde öğrenilenler doğrultusunda yorumlanmasıdır. Araştırma sonuçlarına göre, kentsel toplu taşıma hizmetinin çok dar bir mekânsal alanda yoğun olarak sunulduğu ve 23 Ekim ve 9 Kasım 2011 depremlerinin etkisiyle oluşan kent lekesi üzerinde toplu ulaşım hizmet düzeyinin nüfus ve mekânsal dağılım açısından çok düşük olduğu tespit edilmiştir.

Public transportation systems and the accessibility of these systems have an important role in urban systems on socioeconomic issues, especially health. The use and dissemination of public transport for a sustainable and cleaner environment is a hot topic in literature. This situation is handled with a different dimension in the ongoing Covid-19 Pandemic process, which has left shocking effects all over the world since December 2019. The use of public transport and its effects on public health point to an important study topic. In this study, the level of spatial accessibility to public transportation infrastructure, including "private public bus", "private public minibus" and "municipal bus" in Van Metropolitan Area, was investigated using spatial accessibility analysis, and the results of the research were interpreted considering what was learned during the pandemic process. The data set used in the research; road network in line detail vector layer, urban footprint in polygon detail vector layers produced from current satellite images, public transportation routes in line detail vector layer provided from Van Metropolitan Municipality, neighborhood borders in polygonal detail and neighborhood population data obtained from Turkish Statistical Institute Van Regional Directorate. The method used in the study is to examine the results of the accessibility analysis carried out for the public transport service to define the public transport service supply and to compare them with international standards and interpret them in line with what was learned during the pandemic process. According to the results of the research, it has been determined that the urban public transportation service is intensely offered in a very narrow spatial area and the public transportation service level on the urban footprint formed by the effect of 23rd Oct. and 9th Nov. 2011 earthquakes is very low in terms of population and spatial distribution.