OSMANLI–LEHİSTAN İLİŞKİLERİNDE SAVAŞ, DİPLOMASİ VE TİCARET

Baltık’dan Karadeniz’e uzanan sahada,XIV. yüzyıldan itibaren kuvvet- le varlığını hissettiren, Lehistan, Altınordu’nun batı kanadının miras- çısı olarak Doğu Avrupa tarihinde büyük bir rol oynamıştır.Lehistan ile Osmanlılar arasında özellikle Ukrayna ve Eflak – Boğdan sınırla- rında hâkimiyet kurma amaçlarında ciddi bir rekabet yaşanmıştır. İki taraf birbirleriyle genellikle doğrudan savaşı değil, dolaylı araçları kullanmışlardır. Bu bakımdan, Lehistan’ın Osmanlı politikasında Ka- zaklar, Osmanlı’nın Lehistan politikasında ise Kırım Hanlığı temel un- surlar olarak yer aldılar. Osmanlılar ile Lehistan arasında bu siyasi re- kabetin yanı sıra, her türden ticaret ve teknik işbirliği de gerçekleş- miştir. Bu işbirliği, iki ülkenin jeopolitiğinin ortaya çıkardığı zorunlu- luk idi. Osmanlı’ya tabi Eflak – Boğdan prenslikleri ile bunlara sınır konumundaki sancaklar, Lehistan’ın Osmanlı ile ticaretinde büyük bir yer tutmuşlardır. Lehistan ilk dönemlerden beri bu bölgelerden her türlü emtiayı ithal ediyor ve karşılığında kendi kıymetli taşlarını ihraç ediyordu. Sedef bunlar arasında idi. Lehistan ile Osmanlı arasındaki ticaret, antlaşmalarla kurallara bağlanmıştı. Bu kurallar, arşiv kayıtla- rından ayrıntılarıyla takip edilebilmektedir. Arşiv kayıtlarında Leh tüccarlarının faaliyet gösterdiği şehirler, ticarete konu olan ürünler hakkında bilgiler edinilebilmektedir. Bu ticaretin hangi kurallara da- yandığını da yine arşiv kayıtlarından öğrenebiliyoruz. Araştırmamız- da Osmanlı – Lehistan ilişkilerinin siyasi - askerî niteliğine kısaca de- ğindikten sonra bu arşiv kayıtlarına dayanarak Osmanlı ile Lehistan arasındaki ticari ilişkilerin boyutlarını değerlendirmeyi amaçlamak- tayız.