Embassy of Peter Andreeviç Tolstoy to Istanbul (1702-1714)

Öz

The Ottoman Empire engaged in a long-during war with the Holy League after the Vienna defeat in 1683. The war ended with the treaty of Karlowitz in 1699. The Empire signed individual treaties with every member of the League, including Russia (June, 1700). According to this treaty Russia got a right of keeping permanent ambassador in Istanbul. The Russian Tsar chose Peter Andreevich Tolstoi for this job. In this article it will be examined the Ottoman-Russian relations and Tolstoi’s role within these relations during his mission.

Anahtar Kelimeler

• Peter Andreevich Tolstoi, the Russian Embassy, the Ottoman Empire, Russia, the Istanbul Treaty of 17

Peter Andreeviç Tolstoy'un İstanbul Elçiliği (1702-1714)

Öz

Osmanlı Devleti, 1683 yılında Viyana önlerinde aldığı mağlubiyetin ardından kendisine karşı oluşlundan ittifak güçleriyle uzun süreli savaşlar yapmıştı. Savaş 1699'da Karlofça Antlaşması ile sona erdi. Osmanlı Devleti savaştığı her devlet ile ayrı ayrı antlaşma imzalamıştı. Bu devletlerden Rusya ile geçici bir mütareke yapılmış, görüşmeler sonraya bırakılmış, nihayet 1700 Haziranında bir antlaşmaya varılabilmişti. Antlaşma gereğince İstanbul'da ilk defa daimi bir Rus elçisi bulunacaktı. Rus Çarı bu iş için Peter Andreeviç Toltoy'u seçti. Bu çalışmada Tolstoy'un elçilik süresince Osmanlı-Rus ilişkileri ve bu ilişkilerde Tolstoy 'un rolü ele alınacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Peter Andreeviç Tolstoy, Rus Elçiliği, Osmanlı Devleti, Rusya, 1700 İstanbul Antlaşması

Kaynakça

1. ABOU-EL-HAJ, Rifa’at A., “Ottoman Diplomacy at Karlowitz”, Journal of American Oriental Society, c: 87, No. 4. (Oct-Dec., 1967).
2. ACAR, Kezban, Ba lang çtan 1917 Bol evik Devrimi’ne Kadar Rusya Tarihi, Ankara 2004.
3. Ahmed Câvid Bey, Osmanl Rus li kileri Tarihi, Haz: A. Baycar, stanbul 2004.
4. Ahmed Muhtar, “Rus Mena’biine Göre Baltac Mehmed Pa a’n n Prut Seferi”, Tarih-i Osmani Encümeni Mecmuas , VIII/45, stanbul 1333.
5. Ahmed Refik, Baltac Mehmed Pa a ve Büyük Petro, stanbul 1327.
6. Defterdar Sar Mehmed Pa a, Zübde-i Vekayiât, Haz. A. Özcan, Ankara 1995.
7. Dimitri Kantemir, Osmanl mparatorlu u’nun Yükseli ve Çökü Tarihi, Çev. Özdemir Çobano lu, c: II, stanbul: 2002.
8. FINKEL, Caroline, Rüyadan mparatorlu a Osmanl , Çev. Zülal K l ç, stanbul 2007.

9. HÄGGMAN, Bertil, “Poltova’n n Neticesi: Rusya’y Yenmeye Yönelik sveç-Ukrain-Osmanl - K r m Stratejileri (1709– 1714)”, Emel Dergisi, S. 220, May s-Haziran 1997.
10. Hammer, Osmanl Tarihi, c: VII, stanbul, 1994, s. 30.
11. NANIR, Emine, P. A. Tolstoy’un Avrupa Gezi Notlar ’nda (1697–1699) ‘Ben’ ve ‘Öteki’ Konusu, Yay mlanmam Doktora Tezi, stanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, stanbul 2001.
12. JORGA, Nicolae, Osmanl mparatorlu u Tarihi, c: IV, Çev: N. Epçeli, stanbul 2005
13. KURAT, A. N., “Letters of Poniatowski on the Pruth Campaign, 1711”, Slavonic and East European Review, 26 (1947/1948).
14. KURAT, Akdes Nimet, “XVIII. Yüzy l Ba ‘Avrupa Umumî Harbi’nde Türkiye’nin Tarafs zl ”, Belleten, VII/26, Ankara 1943.
15. KURAT, Akdes Nimet, Prut Seferi ve Bar , Ankara 1951.
16. KURAT, Akdes Nimet, Rusya Tarihi, Ankara 1999, s. 247–250.
17. KÜTÜKO LU, Mübahat, “XVIII. Yüzy lda Osmanl Devletinde Fevkalâde Elçilerin A rlanma- s ”, Türk Kültürü Ara t rmalar Dergisi, Prof. . Ercüment Kuran’a Arma an, Ankara 1989.
18. LAMB, Harold, The City and The Tsar, New York 1967.
19. LEE, Stephen J., Avrupa Tarihinden Kesitler 1494–1789, Ankara 2004.
20. LEYLAK, Mehmet Halil, I. Petro Döneminde Rusya’da Yap lan Yenilikler, Yay mlanmam Yüksek Lisans Çal mas , Hacettepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Ankara 1990.
21. MANTRAN, Robert, Osmanl mparatorlu u Tarihi I, Çev. S. Tanilli, stanbul 2004.
22. MASS E, Robert K., Peter The Great: His Life and World, Londra 1990.
23. Mehmed Ra id, Tarih-i Ra id, c: II, stanbul 1282.
24. MIHAJLOV CH, Rogozh n N., “Rus Diplomatlar n n Raporlar nda Osmanl Devleti (XVI-XIX Yüzy llar)”, Osmanl , c: I, Ankara 1999,.
25. M TCHELLE, Mairin F. R. G. S. Rusya’n n Denizcilik Tarihi, Çev. Sermet Gökdeniz, stanbul 1974.
26. OKENFUSS, Max J., “The Cultural Transformation of Peter Tolstoi”, Russia and West, ed. By A. G. Cross, Newtonville, 1983.
27. ONGUN, Zarif, “Osmanl mparatorlu unda Nâme ve Hediye Getiren Elçilere Yap lan Mera- sim”, Tarih Vesikalar , 1/6 (1942).
28. ORTAYLI, lber, “K r m Hanl ’n n Ocak 1711 Tarihli Bir Üniversal ”, Osmanl mparatorlu- u’nda ktisadi ve Sosyal De i im- Makaleler I, Ankara 2004.
29. ÖZCAN, Abdülkadir, “Daltaban Mustafa Pa a”, .Ü.E.F.T.E.D., S.13, stanbul: 1983-1987, s. 299-332.
30. ÖZCAN, Abdülkadir, “Edirne Vak’as ”, D A, c: X, stanbul: 1994
31. ÖZTÜRK, Yücel, “K r m Hanl ”, Türkler, c: VIII, Ankara 2002.
32. ÖZTÜRK, Yücel, Osmanl Hakimiyetinde Kefe (1475-1600), Ankara 2000.
33. PAVLENKO, Nikolay I., Ptency Gnezda Petrova, Moskova 1989.
34. Peter Andreeviç Tolstoy, The Travel Diary of Peter Tolstoi: A Moscovite in Early Modern Europe, translated by Max J. Okenfuss, DeKalb 1987, s. xv.
35. Russkii Posol v Stambule: Petr Andreeviç Tolstoy ego opisanie Osmanskoy Imperii Naçala XVIII v. [otv. red. M. S. Lazarev, N. A. Halfin; sostaviteli i avtory vstup. Stati i rimeçanii M. R. Arunova, S. F. Ore kova], Moskova 1985.
36. Sarkis Karakoç, Külliyât- Kavânîn, c: I, Yay. Haz. M. A. Ayd n vd., Ankara 2006.
37. SERTO LU, Midhat, “Osmanl Padi ahlar n n Elçi Kabûl Töreni”, Hayat Tarihi Mecmuas , 2/7, 1974.
38. SHAW, Stanford, Osmanl mparatorlu u ve Modern Türkiye, c: I, stanbul 2004.
39. Silahdar F nd kl l Mehmet A a: Nusretname, c: II, Sadelestiren: smet Parmaks zo lu, stan- bul 1966.
40. SUBTELNY, Orest, “Russia and Ukrain: The Difference That Peter I Made”, Russian Rewiev, c: 39, No. 1 (Jan., 1980).
41. SUMNER, B. H., Büyük Petro ve Osmanl mparatorlu u, Çev. E ref Bengi Özbilen, stanbul 1993.
42. UTOY, V. E., “Osmanl Devletinin 1700–1709 Kuzey Sava Y llar ndaki Tutumu”, Çev. Ö. Cenap Eren, Belleten, LIII/207–208, Ankara: 1989.
43. TROYAT, Henri, Dört Çariçe, stanbul 2000.
44. U âkîzâde es-Seyyid brâhîm Hasîb Efendi: U âkîzâde Târihi, c: II, Haz. Ra it Gündo du, stanbul 2005.
45. UZUNÇAR ILI, smail Hakk , Osmanl Tarihi, c: III/I, Ankara 2003.
46. Voltaire, sveç Kral XII inci arl’ n Tarihi, stanbul 1939.
47. YA CI, Zübeyde Güne , “16. Yüzy lda K r m’da Köle Ticareti”, Karadeniz Ara t rmalar , VIII, Çorum 2006.