KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-
Öz
Nüfusunun büyük kısmı İran İslam Cumhuriyeti’nin güney bölgesinde, Şiraz ve çevresinde toplanmış olan, kimlikle-rini Türk adıyla ifade eden Kaşkay Türkleri, Oğuz boyuna mensup bir topluluktur. Oğuz edebî dilinin güney alt gru-buna dâhil edilen Kaşkay Türkçesi, Kaşkay İli’nde yaşayan Türk tayfa ve tirelerin konuştuğu bir ağızdır.
İran İslam Cumhuriyeti’nde resmî yazı dili Farsça ve resmî alfabe de Arap alfabesidir. Kaşkay Türklerinin kendi kül-tür ve dillerini koruyup yaşatabilmeleri için edebî dillerini resmî devlet dili seviyesine getirmeleri gerekir. İlk defa 2007 ile 2010 yılları arasında bir grup Kaşkay Türkü’nün bazı sosyal iletişim ağlarında kendi aralarında yazılı dille-rine sahip çıkma gayretiyle Latin harfleriyle yazma çabalarına şahit oluruz.
Bu makalede, yaklaşık 240 Kaşkay Türkü’nün yer aldığı “Kaşkay Merkez” adlı sosyal iletişim ağına dayanan Latin harfleriyle yazılmış Kaşkay Türkçesinin manzum ve mensur metinlerine ve hususi olarak iletişim kurulan bazı Kaş-kay Türklerinden elde edilen bilgilerden yola çıkılarak, Kaşkay Türklerinin Latin harfli yazı diliyle var olma çabaları doğrultusunda Kaşkay Türkçesinin yazı dili olma süreci ortaya konacaktır. Kaşkay Türklerinin kendi dillerini Latin harfleriyle nasıl yazdıkları veya yazmaya çalıştıkları yaklaşık 300 örnek metin üzerinden “yazım ve söyleyiş özellik-leri” bağlamında incelenecek ve gösterilen bu çaba dil ve alfabe sürekliliği açısından değerlendirilmeye çalışılacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akar, A. (2004). Muğla Ağzı. Muğla: Muğla Üniversitesi Yayınları.
- Amaleh, M. R. (2016). Kaşkay Türklerinden Mansur Şah Muhammedi’nin şiirleri (inceleme-metin-sözlük) (Yayımlanmamış yüksek lisans tezi). Gazi Üniversitesi, Ankara.
- Barutcu Özönder, F. S. (1996). ‘Alī Şīr Nevāyī Muḥākemetü’l-Luġateyn İki Dilin Muhakemesi. An-kara: Türk Dil Kurumu Yayınları.
- Barutcu Özönder, F. S. (2002). İran ve Türkler. Kök Araştırmalar, IV(2), 101-122.
- Caferoğlu, A. (1966). İran Türkleri. Türk Kültürü, 50, 125-133.
- Çelik, M. (2020). Kaşkay Türkçesi Grameri. Ankara: Gazi Kitabevi.
- Deny, J. (1941). Türk Dili Grameri (Osmanlı Lehçesi). İstanbul: Maarif Matbaası.
- Doerfer, G. (1973-1974). İran’da Bir Dilbilim Araştırma Gezisi Üzerine Rapor. (S. Tezcan, Çev.), TDAY-Belleten, 21-22, 195-198.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dilbilim (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Yayımlanma Tarihi
5 Ocak 2024
Gönderilme Tarihi
25 Ekim 2023
Kabul Tarihi
27 Kasım 2023
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2023 Cilt: 20 Sayı: 80
APA
Temel Alemdar, E. (2024). KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-. Karadeniz Araştırmaları, 20(80), 943-978. https://doi.org/10.56694/karadearas.1381008
AMA
1.Temel Alemdar E. KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-. Karadeniz Araştırmaları. 2024;20(80):943-978. doi:10.56694/karadearas.1381008
Chicago
Temel Alemdar, Emine. 2024. “KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-”. Karadeniz Araştırmaları 20 (80): 943-78. https://doi.org/10.56694/karadearas.1381008.
EndNote
Temel Alemdar E (01 Ocak 2024) KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-. Karadeniz Araştırmaları 20 80 943–978.
IEEE
[1]E. Temel Alemdar, “KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-”, Karadeniz Araştırmaları, c. 20, sy 80, ss. 943–978, Oca. 2024, doi: 10.56694/karadearas.1381008.
ISNAD
Temel Alemdar, Emine. “KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-”. Karadeniz Araştırmaları 20/80 (01 Ocak 2024): 943-978. https://doi.org/10.56694/karadearas.1381008.
JAMA
1.Temel Alemdar E. KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-. Karadeniz Araştırmaları. 2024;20:943–978.
MLA
Temel Alemdar, Emine. “KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-”. Karadeniz Araştırmaları, c. 20, sy 80, Ocak 2024, ss. 943-78, doi:10.56694/karadearas.1381008.
Vancouver
1.Emine Temel Alemdar. KAŞKAY TÜRKÇESİNİN LATİN HARFLİ YAZI DİLİ OLMA SÜRECİ -YAZIM VE SÖYLEYİŞ ÖZELLİKLERİ-. Karadeniz Araştırmaları. 01 Ocak 2024;20(80):943-78. doi:10.56694/karadearas.1381008