SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)

Hasan Akyol

doi:10.56694/karadearas.1383609

SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)

Öz

VI. ve VII. yüzyıl Anadolu şehirleri hakkında bilgi veren kaynakların kısıtlı olması yanında Anadolu kır-salı hakkında kaynak da hemen hemen yoktur. Aziz Theodoros’un (ö.613) hagiografisi, muhtevasındaki olay-lar anlatısından anlaşıldığı kadarıyla VII. yüzyıl ortalarında tamamlanmış olmalıdır. Anadolu’nun o dönem şehirleri, toponimisi, topoğrafyası, siyasi ve sosyo-kültürel geçmişi hakkında kıymetli bilgiler veren bu eser, batıda birçok çalışmaya konu olmuşken ülkemizde henüz hak ettiği ilgiyi görmemiştir. Nitekim Fransız bilim insanı Festugiére tarafından Yunanca özgün metni ile birlikte neşredilen hagiografi, Anadolu’nun Bizans ege-menliği altında bulunduğu VI. ve VII. yüzyılları açısından ana kaynak niteliği taşımaktadır. Hagiografi, Theo-doros’un mucizelerini içermektedir ve bu mucizelerin sonraki nesillere duyurulması amacıyla yazılmıştır. Eserde Anadolu insanının o dönemlerdeki inanç ve düşünce dünyası da yansıtılmıştır. Azizler kültü, ikonalara duyulan derin saygı, dönemin kilise hiyerarşisi, dinî gruplar, kutsal günler ve bayramlar bu çerçevede örnek gösterilebilir. Bu makalenin amacı, Theodoros’un hagiografisindeki verilerden hareketle, kırsal bir yerleşim olan Sykeon merkez olmak üzere VI. ve VII. yüzyıl Bizans Anadolu’sunda yaşayan halkın inanç dünyasını or-taya koymaktır. Bu kapsamda çalışmamızda, dönemin yaygın dinî grupları, dindarlığın önemi, kutsallığın menşei ve meşrulaştırılma yolları, Aziz Georgios (Aya Yorgi) kültü özelinde Azizler kültü, manastır-kilise çe-kişmesi, ikonaların işlevi, büyü ve büyücülük, kutsal günler ve dönem insanının pagan dünyaya bakışı konu-ları işlenmeye çalışılmıştır. Makalede hagiografinin A.J.Festugiére tarafından yayımlanan Yunanca neşri esas alınmış ve Elizabeth Dawes tarafından hazırlanmış kısmî İngilizce çevirisi ile J.L. Mattei’nin yayımladığı Fran-sızca çeviriden de kısmen faydalanılmıştır. Theodoros’un hagiografisinde geçen dinî hayat ile ilgili veriler, dönem kaynakları ve telif eserler ile mukayese edilerek sunulmaya çalışılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

AKYOL, H. (2016). “Hristiyanlığın Doğuşu ve Yayılması”, Orta Çağ Tarihi, İstanbul: İdeal.
AKYOL, H. (2022). Roma-Bizans Döneminde Ankara Siyasi, Fiziki, İdari, Sosyo-Eko-nomik ve Dinî Yapı, Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları.
BARCHARD, D. (2003). “Sykeon rediscovered? A site at Kiliseler near Beypazarı”, Anatolian Studies, 53, ss. 175-179.
BOZKURT, T. (2004). Beypazarı’ndaki Türk Devri Yapıları, Ankara: Kültür Bakan-lığı Yayınları.
CORMACK, R. (1985). Writing in Gold, Byzantine Society and Its Icons, New York: Oxford University Press.
DAWES, E. - BAYNES, N. H. (1948). Three Byzantine Saints, Contemporary Biog-raphies Translated From the Greek, Alden Press, Oxford: Basil Blackwell.
DOWLINGSOKA, J. (2020). Performative Hagiography: The Life of Theodoros of Sykeon and its Seventh-Century Galatian Context, Master Thesis, Macquarie University, Faculty of Arts, NSW Australia.
DUYGU, Z. (2021). Nikomedeia ve Hristiyanlık: İlk Beş Yüzyıl, İstanbul: Düşün.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Ortaçağ Avrupa Tarihi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Hasan Akyol ^*
0000-0002-3061-3567
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

5 Ocak 2024

Gönderilme Tarihi

31 Ekim 2023

Kabul Tarihi

5 Aralık 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Cilt: 20 Sayı: 80

DOI

https://doi.org/10.56694/karadearas.1383609

IZ

https://izlik.org/JA96KD57YC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Akyol, H. (2024). SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl). Karadeniz Araştırmaları, 20(80), 1028-1043. https://doi.org/10.56694/karadearas.1383609

AMA

1.Akyol H. SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl). Karadeniz Araştırmaları. 2024;20(80):1028-1043. doi:10.56694/karadearas.1383609

Chicago

Akyol, Hasan. 2024. “SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)”. Karadeniz Araştırmaları 20 (80): 1028-43. https://doi.org/10.56694/karadearas.1383609.

EndNote

Akyol H (01 Ocak 2024) SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl). Karadeniz Araştırmaları 20 80 1028–1043.

IEEE

[1]H. Akyol, “SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)”, Karadeniz Araştırmaları, c. 20, sy 80, ss. 1028–1043, Oca. 2024, doi: 10.56694/karadearas.1383609.

ISNAD

Akyol, Hasan. “SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)”. Karadeniz Araştırmaları 20/80 (01 Ocak 2024): 1028-1043. https://doi.org/10.56694/karadearas.1383609.

JAMA

1.Akyol H. SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl). Karadeniz Araştırmaları. 2024;20:1028–1043.

MLA

Akyol, Hasan. “SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl)”. Karadeniz Araştırmaları, c. 20, sy 80, Ocak 2024, ss. 1028-43, doi:10.56694/karadearas.1383609.

Vancouver

1.Hasan Akyol. SYKEONLU THEODOROS’UN HAYAT HİKAYESİ IŞIĞINDA BİZANS’IN ANADOLU KIRSALINDA DİNÎ HAYAT (VI – VII. Yüzyıl). Karadeniz Araştırmaları. 01 Ocak 2024;20(80):1028-43. doi:10.56694/karadearas.1383609