MİLLÎ MÜCADELENİN SATIR ARALARINDA KALMIŞ BİR BAŞKA BOYUTU: İŞGAL ORDULARINDAKİ MÜSLÜMAN ASKERLERİN TÜRK TARAFINA İLTİCALARI

I. Dünya Harbi’nde İtilaf Devletleri ordularında çok sayıda Müslüman asker bulunmaktaydı. Almanya kampı bu askerleri manipüle etmeye çalıştı. Kısmen de başarılı oldu. Savaşın mağluplarından Osmanlı Devleti’nin toprakları Ekim 1918’den itibaren İtilaf Devletleri tarafından işgal edildi. Yine bu işgal kuvvetleri içinde de Müslüman askerler mevcuttu. İngiliz birliklerinde Hintli, Fransız birliklerinde ise Kuzey Afrikalı Müslüman askerler vardı. İşgale karşı organize olan Ankara yönetimi, bu askerlerden istifade etmek istiyordu. Bu amaçla işgal güçlerinin Müslüman askerleri üzerinde çeşitli propagandalar yapıldı. Kimisi bu propagandanın etkisiyle kimisi de kendi iradesi ile, bağlı oldukları birliklerden firar ederek Türk tarafına geçtiler. En çok firar hadisesi Zonguldak ve çevresi, Güney Cephesi ve Elcezire Cephesi bölgelerinde yaşandı. Bu mülteci askerler hem güvenlik hem de bilgi edinmek amacıyla öncelikle sorgulanıyordu. Buradan elde edilen askeri bilgiler çok kıymetliydi. Söz konusu askerler genellikle geri hizmetlerde ve propaganda faaliyetlerinde kullanılmaktaydı. Çalışmanın amacı, literatürde yer almayan bu konuyu ilgili alanda tanıtmaktır. Dolayısıyla öncelikle meselenin ana hatları belirlenmiş ve bir çerçeve çizilmiştir. Çalışma doğal olarak İtilaf Devletlerinin Türkiye’yi işgali süreci ile sınırlıdır. Mekânsal olarak ise hem bugünkü Türkiye toprakları hem de Millî Mücadele’nin faaliyet alanının hemen ötesindeki Türkiye’nin güneyi ve özellikle Kuzey Irak bölgeleri ile sınırlandırılmıştır. Yukarıda özetlenen sürecin bu çalışmada sunulan detayları, ağırlıklı olarak askerî belgelere dayanarak hazırlanmıştır. Ayrıca dönemin tanıklarının çeşitli araştırmalarda yer alan gözlemleri ile, belgelerin sunduğu bilgiler takviye edilmiştir. Meseleye dair henüz ulaşılamamış çok fazla belge olma ihtimali bulunmaktadır. Bu yüzden çalışmada nicel hesaplama veya tahminlere yer verilmemiştir. Yöntem olarak daha çok belge analizi usulü ile konuya farklı açılardan bakılabileceği gösterilmeye çalışılmıştır. Bu araştırmanın, işgal ordularındaki Müslüman askerlerin firar ve ilticalarını genel olarak ve ana kaynaklara göre ele alan ilk çalışma olması sebebiyle literatüre katkı sağlayacağı ümit edilmektedir.