18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Sibel Orhankazi

18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME

Öz

Bafra, Selçuklulardan Türk Beylikleri ile Osmanlı Devleti’ne ve nihayetinde Türkiye topraklarına intikal eden önemli Karadeniz kıyı topraklarından birini teşkil eder. Bafra’nın günümüze kadar ulaşan en önemli özelliği iklim şartlarının elverişliliği, topraklarının genişliği ve verimliliğidir. Bafra’daki ağaç türünün çeşitliliği ve orman varlığı Osmanlı çağında önemli bir yere sahipti. Bafra’nın ağaç türü bakımından zengin olması, bölge ekonomisi ile donanmaya kereste tedariki kadar avcı kuş varlığı ile önemli bir yere sahipti. Bafra, avcı yırtıcı kuş faaliyetleri ve yetiştirilen çeltik ile kalelerdeki masraflara katkıda bulunulmaktaydı. Sadece sarayda değil aynı zamanda taşrada da uygulanan sistem ile ekonomik işleyiş kolaylaşıyordu. Çalışmanın amacı genellikle idari yapısı ile Sinop ve Samsun kentleri ile ele alınan Bafra’nın Osmanlı döneminde iktisadi ve askeri teşkilata sunduğu ürünleri ve av hayvanları faaliyetlerini incelemektir. Ayrıca bu çalışma, Türkiye’nin Karadeniz kıyısındaki geniş ve verimli ovalarından biri olan Bafra’nın tarihsel üretkenliğinden hareketle, günümüzde bölgenin sosyo-ekonomik kalkınmasına yönelik katkının nasıl sağlanabileceğini ve bu doğrultuda hangi stratejilerin benimsenmesi gerektiğini tartışmayı hedeflemektedir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

ABDİOĞLU, H.-B. ÇAKIR. (2021). “Osmanlı Devleti’nde Çeltik Tarımı ve Muhasebe İşlemleri”. Muhasebe ve Finans Tarihi Araştırmaları Dergisi. Sayı 2021: 205-224.
ADAMAZ, K. (2022). “XVI. Yüzyılda Ilıca Kazasında Hububat ve Bakliyat Üretimi”, Journal of Social and Humanities Sciences Research. 9(89), 2218-2230.
ADAMAZ, K. (2024). “XVI. Yüzyılda Gördük Kazasında Tarım”. Anemon Muş Alparslan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. 12(3): 880-922.
AKGÜNDÜZ, A. (1993). Osmanlı Kanunnâmeleri ve Hukukî Tahlilleri. C. VI/II. Kısım, İstanbul: Fey Vakfı Yayınları.
ANHEGGER, R.-H. İNALCIK. (2000). Kânûnname-î Sultâni Ber Mûceb-i ‘Örf-i ‘Osmânî. Ankara: Türk Tarih Kurumu yayınları.
AYDIN, M. (2017). Gazânâme-i Halîl Paşa (1595-1623). Ankara: Türk Tarih Kurumu.
¬¬¬AYDIN, M. (2022). Anadolu Eyaleti Kütahya Sancağı 1623 Tarihli İcmâl Avârız Defteri. Ankara: Sonçağ Yayınları.
BAYKARA, T. (2015). Anadolu’nun Tarihî Coğrafyasına Giriş, Anadolu’nun İdari Taksimatı, İstanbul: Bilge Kültür Sanat.

ÇAKIR, B. (2003). Osmanlı Mukataa Sistemi (XVI-XVIII. Yüzyıl). İstanbul: Kitabevi Yayınları.
ÇELİK, B. (2024). “Aydın Sancağında Çeltik Tarımı”. İzmir Araştırmaları Dergisi. Sayı 21: 1-18.
DAĞLI, Y.-S. A. KAHRAMAN. (2005). Evliyâ Çelebi Seyahatnâmesi. 2. Kitap Cilt I/2. Kitap Cilt II, İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.
EMECEN, F. (1993). “Çeltik”. İstanbul: TDV. İslâm Ansiklopedisi, C. 8: 265-266.
GENÇ, M. (2015). Osmanlı İmparatorluğunda Devlet ve Ekonomi. İstanbul: Ötüken Yayınları.
GENÇ, M. (2020). “Mukâtaa”. Ankara: TDVİA, C. 31: 129-132.
GÜÇER, L. (1964). XVI-XVII. Asırlarda Osmanlı İmparatorluğunda Hububat Meselesi Ve Hububattan Alınan Vergiler. İstanbul: Sermet Matbaası.
İNALCIK, H. (2012). “Tımar”. İstanbul: TDVİA. C. 41: 168-173.
İNBAŞI, M.- T. HAZIRBULAN. (2020). “Osmanlı Devleti’nde Avcı Kuşu Yetiştiriciliği/Bâzdârânlık (Batı Anadolu Örneği)”. Osmanlı Mirası Araştırmaları Dergisi (OMAD). Cilt VII, Sayı 19: 655-677.
KAYA, Y. vd. (2017). “Kır Çeltik Bitkisi”. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Tarım Bilimleri Dergisi. 27(1): 151-156.
KARACA, F. (2002). “Kürk”. TDV İslâm Ansikloedisi C. 26. Ankara: 568-570.
KARAGÖZ, M. (2004). “1193/1779 Senesi Rüsum Defteri’ne Göre Bazarcık-Tatarpazarı’nda Pirinç Üretimi”. Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. C. 14, Sayı 1: 275-299.
KIRAN, B. İ. (2015). “Osmanlı İmparatorluğunda Doğancılık”. Akademik Tarih ve Düşünce Dergisi, C. II, Sayı 5: 148-164.
Naîmâ Mustafa Efendi. (1967). Naîmâ Târihi. çev. Zuhuri Danışman, C. I, İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınevi.
Naîmâ Mustafa Efendi. (1967). Naîmâ Târihi. çev. Zuhuri Danışman, C. II, İstanbul: Zuhuri Danışman Yayınevi.
ORHANKAZİ, S. (2023). “Tersane-i Âmire ve Sinop Tersanesine Kereste Temininde Bafra Kazası (XVII ve XVIII. yüzyıllar)”. Tarihi, Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Bafra. (ed. Osman Köse). C. I, Ankara: Berikan Yayınevi. 287-302.
ÖZ, M. (2023). “XV. Yüzyıldan XVII. Yüzyıla Bafra Yöresi”. Tarihi, Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Bafra. (ed. Osman Köse). C. I, Ankara: Berikan Yayınevi. 135-154.
ÖZCAN, A. (1994). “Doğancı”. İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 9: 487-489)
¬¬¬ÖZCAN, A. (2010). “Şahincibaşı”. İstanbul: TDV İslâm Ansiklopedisi, C. 38: 277-278.
ÖZTÜRK, D.-Y. AKÇAY. (2010). “Güney Marmara Bölgesinde Çeltik Üretiminin Genel Bir Değerlendirmesi”. GOÜ, Ziraat Fakültesi Dergisi. 27(2): 61-70.
PAKALIN, M. Z. (1983). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C. I. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi.
PAKALIN, M. Z. (1983). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü, C. III. İstanbul: Milli Eğitim Basımevi, İstanbul 1983.
SEYHAN, H. M.-O. KILIÇ. (2022). “XV. ve XVI. Yüzyıllarda Balkanlarda Çeltik Üretimi Yapan Bir Zümre: Yörükler”. Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Sayı 56: 79-87.
TAŞ, K. Z. (2020). “Osmanlı Çeltik Üretim sahası Olarak Konrapa ya da Osmanlı Sarayının Nadidesi Konuralp Pirinci”. BAUNSOBED. 23/44: 1253-1268.
TAŞLIGİL, N.-G. ŞAHİN. (2011). “Türkiye’de Çeltik (Oryza Sativa L.) Yetiştiriciliği Ve Coğrafi Dağılımı”. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi. Sayı 6: 182-203.
TEKİN, Z. (2002). “Osmanlı Devleti’nde Kürk Ticareti”. Türkler. (ed. Hasan Celal Güzel, Kemal Çiçek, Salim Koca), C. 10, Ankara: Yeni Türkiye Yayınları, 754-763.
TÜRKMEN, M. N. (2009). “Osmanlıda Av Seferleri”, Tematik Türkoloji Dergisi. Yıl 1, Sayı 1: 22-32.
UZUNÇARŞILI, İ. H. (1988). Osmanlı Devleti Teşkilâtına Medhal. Ankara: TTK.
UZUNÇARŞILI, İ. H. (1988). Osmanlı Devleti’nin Saray Teşkilâtı. Ankara: TTK.
UZUNÇARŞILI, İ. H. (2003). Anadolu Beylikleri ve Akkoyunlu, Karakoyunlu Devletleri. Ankara: TTK.
ÜNAL, M. A. (2014). Osmanlı Devrinde Sinop. Ankara: TTK.
YAŞAR, O. (1995). “Bafra Ovası Projesi’nin Ova Ziraatinde Sağlayacağı Değişimler ve Alınması Gereken Önlemler Üzerine Coğrafi Bir Yaklaşım”. Türk Coğrafya Dergisi. Sayı 30: 435-447.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Osmanlı Taşra Teşkilatı

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Sibel Orhankazi ^*
0000-0003-3327-7949
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

28 Haziran 2025

Gönderilme Tarihi

12 Şubat 2025

Kabul Tarihi

16 Haziran 2025

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2025 Cilt: 22 Sayı: 86

IZ

https://izlik.org/JA28NN58TP

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Orhankazi, S. (2025). 18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Karadeniz Araştırmaları, 22(86), 582-592. https://izlik.org/JA28NN58TP

AMA

1.Orhankazi S. 18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Karadeniz Araştırmaları. 2025;22(86):582-592. https://izlik.org/JA28NN58TP

Chicago

Orhankazi, Sibel. 2025. “18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Karadeniz Araştırmaları 22 (86): 582-92. https://izlik.org/JA28NN58TP.

EndNote

Orhankazi S (01 Haziran 2025) 18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Karadeniz Araştırmaları 22 86 582–592.

IEEE

[1]S. Orhankazi, “18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”, Karadeniz Araştırmaları, c. 22, sy 86, ss. 582–592, Haz. 2025, [çevrimiçi]. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28NN58TP

ISNAD

Orhankazi, Sibel. “18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Karadeniz Araştırmaları 22/86 (01 Haziran 2025): 582-592. https://izlik.org/JA28NN58TP.

JAMA

1.Orhankazi S. 18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Karadeniz Araştırmaları. 2025;22:582–592.

MLA

Orhankazi, Sibel. “18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME”. Karadeniz Araştırmaları, c. 22, sy 86, Haziran 2025, ss. 582-9, https://izlik.org/JA28NN58TP.

Vancouver

1.Sibel Orhankazi. 18. YÜZYILDA BAFRA’DA AVCI-YIRTICI KUŞ YETİŞTİRİCİLİĞİ VE ÇELTİK TARIMI ÜZERİNE BİR DEĞERLENDİRME. Karadeniz Araştırmaları [Internet]. 01 Haziran 2025;22(86):582-9. Erişim adresi: https://izlik.org/JA28NN58TP