TÜRKİYE’DE YEREL YÖNETİMLERDE KADININ SİYASAL TEMSİLİ: SAMSUN ÖRNEĞİ (2009-2024)

Öz

Demokrasi, çağlar boyunca farklı anlamlara ve uygulama biçimlerine sahip olmuştur. Dünya nüfusunun giderek artması ve demokrasinin uygulama alanının genişlemesi ise yerel yönetimlere olan önemi artırmıştır. Yerel yönetimler, halkla yakın ilişkiler içerisinde olma imkanına sahip olması ve katılımı kolaylaştırması bakımından demokratik yaşamı desteklemiştir. Öte yandan demokrasinin sahip olduğu farklı anlamlar içerisinde en öne çıkan terimlerden biri ise eşitlik olmuştur. Demokratik anlayışa cinsiyet açısından bir bakış açışı getirildiğinde kadın ve erkeğin önce eşit haklara, sonrasındaysa eşit katılıma sahip olması gerekliliği üzerinde durulmalıdır. Türkiye’de kadınlar, Cumhuriyet’in ilk yıllarında siyasal haklarını elde etmiş ve bu haklarını kullanarak siyasette temsil edilmeye başlanmışlardır. Ulusal ve yerel siyasette yer alan kadınlar, demokrasinin bir parçası olmaya erkeklerden sonra başlamış ve eşit katılım hakkına sahip olsalar da oransal bakımdan eşit katılım sağlanamamıştır. Bu bakımdan çalışmanın amacı kadınların yerel düzeyde temsiline yönelik mevcut durumu ortaya koymaktır. Bununla birlikte çalışma kapsamında yerel yönetimlerde kadın temsili konusu daha dar kapsama indirgenerek Samsun ili özelinde ele alınmıştır Çalışma doğrultusunda son on beş yılda yapılmış olan yerel seçim sonuçları incelenerek kadınların yerel yönetimlerdeki eksik temsil oranlarına dikkat çekilmiştir.

Anahtar Kelimeler

• Yerel Yönetimler
• Belediyeler
• Kadın
• Temsil

POLITICAL REPRESENTATION OF WOMEN IN LOCAL GOVERNMENTS IN TÜRKİYE: THE CASE OF SAMSUN (2009-2024)

Öz

Democracy has had different meanings and forms of practice throughout the ages. The gradual increase in the world population and the expansion of the application area of democracy have increased the importance of local governments. Local governments have supported democratic life in terms of having the opportunity to be in close relations with the people and facilitating participation. On the other hand, one of the most prominent terms among the different meanings of democracy has been equality. When a gender perspective is brought to the democratic understanding, it should be emphasized that women and men should first have equal rights and then equal participation. Women in Türkiye gained their political rights in the first years of the foundation Republic and started to be represented in politics by using these rights. Women in national and local politics started to be a part of democracy after men and although they had the right to participate equally, equal participation could not be achieved proportionally. In this respect, the aim of the study is to reveal the current situation regarding the representation of women at the local level. However, within the scope of the study, the issue of women's representation in local governments was reduced to a narrower scope and discussed specifically in Samsun province: In line with the study, the results of the local elections held in the last fifteen years were examined and the underrepresentation of women in local governments was pointed out.

Anahtar Kelimeler

• Local Governments
• Municipalities
• Woman
• Representation

Kaynakça

1. AKYOL, İ. T. (2021). “Türkiye’de Yerel Seçimlerde Kadın: 2000 Sonrası Yerel Seçimlerinde Kadınların Yerel Siyasetteki Yerinin Karşılaştırmalı Analizi”. Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, VIII/13: 1- 23.
2. ASLAN, M. (2009). Erillikten Dişiliğe Türkiye’de Kadın Belediye Başkanlığı. Antalya: Akdeniz Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü. (Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi).
3. AYMAN GÜLER, B. (1998). Yerel Yönetimler: Liberal Açıklamalara Eleştirel Yaklaşım. Ankara: Türkiye ve Orta Doğu Amme İdaresi Enstitüsü.
4. BAYRAKCI, E. (2018). “Belediye Yönetimi”. Yerel Yönetimler. (ed. K. Görmez ve H. Yaylı). Ankara: Orion Kitabevi: 325-365.
5. CİĞERİM, C. (1992, 2 Haziran). “Demirel’in Şapkası Kazanmak İçin Yeterli”. Cumhuriyet: 4.
6. Commission for Local Democracy (1995). Taking Charge: The Rebirth of Local Democracy, London: Municipal Journal Books.
7. COŞKUN, A.V. (1999). “Yerel Yönetimler ve Demokrasi”. Türk İdare Dergisi, 422: 93-110.
8. ÇİTÇİ, O. (1996). “Temsil, Katılma ve Yerel Demokrasi”. Çağdaş Yerel Yönetimler, V/6: 5-14.

9. Cumhuriyet (1992, 10 Haziran). “İlk Bağımsız Kadın Başkan”. 5.
10. EROĞUL, C. (1999). Devlet Yönetimine Katılma Hakkı. Ankara: İmge Kitabevi Yayınları.
11. ERYILMAZ, B. (2002). “Belediyelerde Demokrasi Geleneği ve Değişim İhtiyacı”. Çağdaş Yerel Yönetimler, XI/3: 6- 21.
12. GÖKÇİMEN, S. (2008). “Ülkemizde Kadınların Siyasal Hayata Katılım Mücadelesi”. Yasama Dergisi, 10: 5-59.
13. HEYWOOD, A. (2015). Siyasetin Temel Kavramları. (çev. Hayrettin Özler). Ankara: Adres Yayınları.
14. HİLL, D. M. (1974). Democratic Theory and Local Government. London: George Allen & Unwin Ltd.
15. MİLBRATH, L. W. ve Goel, M. L. (1977). Political Participation: How and Why Do People Get Involved in Politics?. Chicago: Rand McNally College Publishing Company.
16. ORTAYLI, İ. (1985). Tanzimatdan Cumhuriyete Yerel Yönetim Geleneği. İstanbul: Hil Yayın.
17. ÖNDER, Ö. (2013). “Yerelleşme ve Yerel Demokrasinin Güçlendirilmesi Bağlamında Yerel Katılım. Uluslararası Yönetim İktisat ve İşletme Dergisi”, IX/18: 311-326.
18. PUSTU, Y. (2005). “Yerel Yönetimler ve Demokrasi”. Sayıştay Dergisi, 57: 121-134.
19. Samsun Kent Haber (2025). “Samsun’da 31 Mart Seçimlerinde Nurhan Yapıcı Özel Ladik İlçesinden Kadın Belediye Başkanı Oldu”. Erişim Tarihi: 25.02.2025. https://www.samsunkenthaber.com.tr/samsun-da-31- mart-secimlerinde-nurhan-yapici-ozel-ladik-ilcesinden-kadin-belediye-baskani-oldu/7651/
20. SANCAR, S. (2008). “Türkiye’de Kadınların Siyasal Kararlara Eşit Katılımı”. Toplum ve Demokrasi, II/4: 173-184.
21. ŞEHİTOĞLU, R. ve Çarkçı, A. (2022). “Yerel Siyaset ve Katılımcı Yerel Demokrasi”. İstanbul Aydın Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, XIV/3: 245-260.
22. T.C. Samsun Valiliği (2025). “İlçelerimiz”. Erişim Tarihi: 25.03.2025. http://www.samsun.gov.tr/ilcelerimiz
23. TOKGÖZ, O. (1994). “Kadın Seçmen İmgesi: Türkiye’de Kadının Bireysel Siyasal Katılımı Üzerine Bir Deneme”. Amme İdaresi Dergisi, XXVII/4: 97-115.
24. TÜRELİ, N. ve Çağlar, N. (2010). “Yerel Yönetimde Kadın Temsili- Isparta İli Örneği”. Süleyman Demirel Üniversitesi Vizyoner Dergisi, II/1: 16-40.
25. ÜSTE, R. B. (2017). “Yerel Seçimlerin Cinsiyeti: Seçimler ve Kadın Temsili”. İşletme Fakültesi Dergisi, XVIII/1: 101-131.
26. YALÇINDAĞ, S. (1970). “Kamu Yönetim Sistemimizin Tarihsel Evrimi Üzerine Notlar”. Amme İdaresi Dergisi, III/2: 20-57.
27. YALÇINDAĞ, S. (1995). “Yerinden Yönetim, Yerel Yönetim”. Çağdaş Yerel Yönetimler, IV/2: 3-19.
28. YAYLI, H. ve Eroğlu, G. (2015). “Yerel Katılım Bağlamında Türkiye’de Kadın Temsili”. International Journal of Science Culture and Sport, Özel Sayı 3: 504-524.
29. YAYLI, H. ve Pustu, Y. (2008). “Yerel Demokrasinin İlkeleri”. Karadeniz Araştırmaları, 16: 133-153.
30. YETER, E. (1992). “Yerel Yönetimler Üzerine Düşünceler”. Çağdaş Yerel Yönetimler, I/4: 13-21.
31. YIKICI, A. ve Salman, T. (2022). “Kadın Dostu Kent Bağlamında Kadın ve Kent İlişkisi: Trabzon Örneği”. Mehmet Akif Ersoy Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, IX/3: 1677-1708.
32. YILMAZ, V. ve Telsaç, C. (2021). “Yerel Yönetimler ve Katılım”. Süleyman Demirel Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 40: 235-254.
33. YSK (2025). “31 Mart 2019 Mahalli İdareler Genel Seçimleri İlçe Belediye Başkanlığı Seçimi Kesin Aday Listesi”. Erişim Tarihi: 08.04.2025. https://www.ysk.gov.tr/doc/dosyalar/docs/2019MahalliIdareler/2019ilceBelediyeBsk-AdayListesi.pdf
34. YSK Açık Veri Portalı (2025). Erişim Tarihi: 09.01.2025. https://acikveri.ysk.gov.tr
35. YÜCEER, S. (2008). “Demokrasi Yolunda Önemli Bir Aşama: Türk Kadınına Siyasal Haklarının Tanınması”. U. Ü. Fen-Edebiyat Fakültesi Sosyal Bilimler Dergisi, IX/14: 131-151.