İLİA ÇAVÇAVADZE’NİN ULUSAL KİMLİK SÖYLEMİNDE VATANA ADANMIŞLIK VE FEDAKÂRLIK

Öz

İlia Çavçavadze’nin şiir evreninde fedakârlık, ulusal uyanış döneminin hem duygusal hem de ideolojik zeminini kuran merkezî bir kavrama dönüşür. მეფე დიმიტრი თავდადებული (Mepe Dimitri Tavdadebuli) “Vefalı Kral Dimitri” [1878] ve განდეგილი (Gandegili) “Münzevi” [1883] gibi eserlerde bireyin kendi bedenini aşarak ulu-sun sürekliliğine adanması, modern Gürcü kimliğinin tahayyül edilme biçimlerini görünür kılar. Bu eserlerde fedakârlık, aile bağlarının ötesine taşan bir ulusal sorumlulukla ve teolojik anlam dünyasıyla birleşerek kolektif hafızanın kurucu öğesi hâline gelir. Dimitri’nin ulusun kaderini kendi yaşamıyla özdeşleştiren dramatik tercihi ve münzevinin bedensel çilesi, Çavçavadze’nin ulusal kimliği etik, estetik ve metafizik katmanlarda birlikte ördüğünü gösterir. Fedakârlığın hem tarihsel kahramanlık anlatılarıyla hem de dinî sembolizmle desteklenen bu temsili, Gürcü ulusal bilincinin oluşumunda duygusallık, hafıza ve kutsallık eksenlerinin nasıl iç içe geçtiğini açığa çıkarır. Çavçavadze’nin poetik yaklaşımı, modern ulusun yalnızca siyasal bir birlik değil, aynı zamanda adanmışlık, çile ve ortak kader duygusuyla tanımlanan yoğun bir ahlaki topluluk olarak kurgulandığını göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• İlia Çavçavadze
• Mepe Dimitri Tavdadebuli
• Gandegili
• vatan
• fedakârlık
• ulusal kimlik

HOMELAND DEVOTION AND SELF-SACRIFICE IN THE NATIONAL IDENTITY DISCOURSE OF ILIA CHAVCHAVADZE

Öz

In the poetic universe of Ilia Chavchavadze, the theme of self-sacrifice emerges as a central conceptual force shaping the emotional and ideological landscape of the Georgian national awakening. Works such as მეფე დიმიტრი თავდადებული (Mepe Dimitri Tavdadebuli) “King Dimitri the Self-Sacrificing” and განდეგილი (Gandegili) “The Hermit” reveal how the individual’s transcendence of personal boundaries in favor of the na-tion’s continuity becomes a key element in the imagining of modern Georgian identity. In these works, sacrificial devotion functions as a foundational component of collective memory, merging national responsibility with a deeply embedded theological sensibility. Dimitri’s dramatic choice to equate the nation’s fate with his own life, as well as the hermit’s ascetic self-consumption, demonstrate Chavchavadze’s construction of national identity through intertwined ethical, aesthetic, and metaphysical layers. The convergence of historical heroism, religious symbolism, and emotional intensity illustrates how Georgian national consciousness came to be shaped through intersecting dimensions of memory, sacredness, and communal duty. Ultimately, Chavchavadze’s poetic vision presents the modern nation not merely as a political collective but as a moral community defined by devotion, suffering, and a shared sense of destiny.

Anahtar Kelimeler

• Ilia Chavchavadze
• King Dimitri the Self-Sacrificing
• The Hermit
• homeland
• self-sacrifice
• national identity

Kaynakça

1. ANDERSON, B. (1991). Imagined communities: Reflections on the origin and spread of national-ism (Revised ed.). Verso.
2. BAŞARAN, G. (2007). Bellek yönetimi ve edebiyat: Türk ulusal kimliğinin inşası ve tarihi roman-lar. Kültür ve İletişim, 10(2), 63–90.
3. CHAVCHAVADZE, I. (1987). განდეგილი [Gandegili / The Hermit].
4. CHAVCHAVADZE, I. (2016). მეფე დიმიტრი თავდადებული [Mepe Dimitri Tavdadebuli / King Dimitri the Self- Sacrificing]. Bakur Sulakauri Publishing. (Original work published 1878)
5. GENÇOĞLU, A. (2015). Türk Ulusal Kimliğinin Kurucu Bir Ögesi Olarak Kolektif Bellek: Okul Ders Kitaplarında Çanakkale Savaşı Anlatıları. İletişim Kuram ve Araştırma Dergisi, 2015(41), 331-351.
6. GIRARD, R. (1977). Violence and the sacred. Johns Hopkins University Press.
7. HOBSBAWM, E. J. (1990). Nations and nationalism since 1780: Programme, myth, reality. Cam-bridge University Press.
8. KURTARAN, U. (2024). National identity and historical memory: Functionality of historical memory in the formation and development of national identity. Dynamics in Social Sci-ences and Humanities, 5(2), 64–71.

9. MIRZAYEVA, N. (2019). Tarihsel Süreç İçerisinde Gürcü Milli Kimliği. Uluslararası Beşeri Bilim-ler ve Eğitim Dergisi, 5(11), 535-545.
10. ÖZTÜRK, G. M. (2024). Gürcü edebiyatında dilin yeniden şekillenmesi: Vaja Pşavela’nın eserleri üzerine bir değerlendirme. Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 13(2), 560-571.
11. SMITH, A. D. (1999). Myths and memories of the nation. Oxford University Press.
12. SUNY, R. G. (1994). The making of the Georgian nation (2nd ed.). Indiana University Press.