EN
TR
Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları
Öz
Etnik ve dinî azınlık toplumu olan Karayların kökeni, tarihi süreçteki varlığı ve dinî inanç sistemleri, mekân ve toplum etkisiyle yaşamış oldukları değişimler hiç şüphesiz toplumun dil yapısında etkili olmuştur. Karay dilinin korunmasındaki en önemli unsurlar erken dönem Karay bilgelerinin eserleri, 19-20. yüzyıllarda yayınlanan Karay dergileri ve mecumalardır. Karay toplumunun yayıldığı coğrafi bölge çeşitliliği, özellikle Kırım bölgesindeki çok dilli toplumlarla sosyo kültürel iletişim dilin kelime hazinesi ve dil yapısında değişikliğe neden olmuştur. Bununla birlikte yazı sistemlerinde tarihin farklı dönemlerinde Kiril alfabesi başta olmak üzere birçok farklı alfabe sistemini kullanan Karayların temel metinlerinde İbrani alfabesinin kullanımına ara vermedikleri görülmektedir. Dilin varoluş süreci boyunca alfabe sisteminin ve ibadet dilinin İbranice olarak etkin olması güncel Karay Türkçesine İbranice unsurların varlığına zemin yaratmış, dinî literatürde ve kültürel olarak kullanılan temel kavramlar böylelikle dildeki varlığını sürdürmeye devam etmiştir. Bu doğrultuda ortaya çıkan eserlerden biri de Mordekhay Şlomo Ben Kazaz tarafından kaleme alınan Tuv Ta’am (İyi Değerler) adlı eserdir. Eser, dinî, kültürel edebiyat türüyle kaleme alınan Tsuf Devaş (Bal Şerbeti) adlı kitabın ikinci eseri olup genel olarak Karay toplumunun kökeni, kültürel öğeleri, dinî inanç sistemi ve dil bilgisi hakkında temel bilgiler sunmaktadır. Bu nedenle söz konusu eserin birincil kaynak niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akhiezer, Golda. “Karaites, Eastern European”. İçinde Encyclopedia of Jewish Folklore and Traditions (1st Edition), editör Raphael Patai and Haya Bar-Itzhak, 293-296. Armonk, New York London, England: M.E. Sharpe, 2013.
- Brody, Robert. “Varıetıes of Non-Rabbınıc Judaısm in Geonıc and Contemporaneous Sources”. İçinde Diversity and Rabbinization: Jewish Texts and Societies between 400 and 1000 CE (Semitic Languages and Cultures), editör Gavin McDowell, Ron Naiweld and Daniel Stökl Ben Ezra, 139-152. Cambridge Semitic Languages and Cultures 8. Cambridge, UK: Open Book Publishers, 2021.
- https://www.openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0219/chapters/10.11647/obp.0219.05.
- Cebe, Arzu. “Karay Türkçesinde İbranice Unsurlar.” Doktora Tezi, Erciyes Üniversitesi, 2026.
- Dubinski Aleksander. Caraimica . Warszawa: Wydawnictwo Akademickie “Dialog”, 1994.
- Erder, Yoram. “Karaites and Sadducees”. İçinde Diversity and Rabbinization: Jewish Texts and Societies between 400 and 1000 CE (Semitic Languages and Cultures), editör Gavin McDowell, Ron Naiweld ve Daniel Stökl Ben Ezra, 153-163. Cambridge Semitic Languages and Cultures 8. Cambridge, UK: Open Book Publishers, 2021., https://www.openbookpublishers.com/books/10.11647/obp.0219/chapters/10.11647/obp.0219.06
- Khan, Geoffrey. “The Role of the Karaites in the Transmission of the Hebrew Bible and Their Practice of Transcribing It into Arabic Script”. Intellectual History of the Islamicate World (Brill) 8, 2-3 (2020):233-264. https://doi.org/10.1163/2212943x-20201013 https://brill.com/view/journals/ihiw/8/2-3/article-p233_4.xml. Kizilov, Mikhail. “The Press and the Ethnic Identity: Turkicisation of Karaite Printing in Interwar Poland and Lithuania”. Acta Orientalia Academiae Scientiarum Hung, 60/4 (2007): 399–425. Erişim Tarihi 07.02.2023,https://doi.org/10.1556/AORIENT.60.2007.4.2 https://www.academia.edu/2971602/The_press_and_the_ethnic_identity_Turkicisation_of_Karaite_printing_in_interwar_Poland_and_Lithuania
- Mordekay Ben-Šelomo Qazzâz. Sefer Suf Devas https://books.google.pl/books?id=Ul9QAAAAcAAJ&printsec=frontcover&hl=pl&source=gbs_ge_summary_r&cad=0#v=onepage&q&f=false
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Dünya Dilleri, Edebiyatı ve Kültürü (Diğer)
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
30 Haziran 2026
Gönderilme Tarihi
5 Kasım 2025
Kabul Tarihi
13 Ocak 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Sayı: 21
APA
Cebe, A., & Özkan, N. (2026). Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, 21, 32-50. https://doi.org/10.38060/kare.1818282
AMA
1.Cebe A, Özkan N. Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 2026;(21):32-50. doi:10.38060/kare.1818282
Chicago
Cebe, Arzu, ve Nevzat Özkan. 2026. “Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları”. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, sy 21: 32-50. https://doi.org/10.38060/kare.1818282.
EndNote
Cebe A, Özkan N (01 Haziran 2026) Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi 21 32–50.
IEEE
[1]A. Cebe ve N. Özkan, “Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları”, KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, sy 21, ss. 32–50, Haz. 2026, doi: 10.38060/kare.1818282.
ISNAD
Cebe, Arzu - Özkan, Nevzat. “Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları”. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 21 (01 Haziran 2026): 32-50. https://doi.org/10.38060/kare.1818282.
JAMA
1.Cebe A, Özkan N. Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 2026;:32–50.
MLA
Cebe, Arzu, ve Nevzat Özkan. “Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları”. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi, sy 21, Haziran 2026, ss. 32-50, doi:10.38060/kare.1818282.
Vancouver
1.Arzu Cebe, Nevzat Özkan. Tuv Ta’am Eseri Temelinde Karay Türkçesi ve Kültürel Yansımaları. KARE Uluslararası Karşılaştırmalı Edebiyat Dergisi. 01 Haziran 2026;(21):32-50. doi:10.38060/kare.1818282