Beyrut’ta Mekteb-i Sultani Projesi: Medrese-i Sultaniye
Öz
Tanzimat döneminde eğitim alanında yapılan modernleşme çalışmalarının en önemli adımı 1869’da Maarif-i Umumiye Nizamnamesinin yayımlanmasıdır. Maarif-i Umumiye Nizamnamesi ortaöğretimin üst basamağı olmak üzere vilayet merkezi olan şehir ve kasabalarda altı yıllık eğitim verecek sultani (lise) mekteplerinin açılmasını da karara bağlamıştır. Sultaniler müslim veya gayrimüslim ayrımı yapılmaksızın bütün Osmanlı tebaasına açık olacaktı. Maarif-i Umumiye Nizamnamesiyle vilayet merkezi olan kasabalarda açılması tasarlanan sultani mekteplerinin açılamadığına daha doğrusu buna hiç teşebbüs edilmediğine dair yaygın bir anlayış hakimdir. Ancak Beyrut’ta 1883’te hem de Galatasaray Mekteb-i Sultanisi örnek alınarak Medrese-i Sultaniye adı verilen bir sultani mektebi açıldığı görülmektedir. Medrese-i Sultaniye de Galatasaray Mekteb-i Sultanisi gibi müslim gayrimüslim bütün Osmanlı çocuklarının gidebileceği bir okul olarak tasarlanmıştır. Medrese-i Sultaniye 1883’te açılmış ve en azından beş yıl boyunca eğitim-öğretime devam etmiştir. Ayrıca Medrese-i Sultaniyenin oldukça geniş bir dahili nizamnamesi ve ayrıntılı ders programı vardır. Söz konusu nizamname ilk defa bu çalışmada ele alınmaktadır. Açıldığı yıl bile 150’ye yakın öğrencisi olduğu görülen Medrese-i Sultaniyenin niçin başarısız olduğu ve kapanmak zorunda kaldığına dair somut bilgilere ulaşılamamıştır. Ancak okulun 1888’de kesin olarak kapandığı ve binasının Beyrut idadi mektebi olarak kullanılmaya başlandığı bilinmektedir. Medrese-i Sultaniye hakkındaki bilgilerin kısıtlı olmasının başlıca sebebi Osmanlı Arşivindeki Maarif Nezareti evrakının tamamının henüz tasnif edilmemiş olmasıdır. İleride Maarif Nezareti evrakının tamamı tasnif edildiğinde Medrese-i Sultaniyeye dair daha fazla ve ayrıntılı bilgiler ortaya çıkacağında şüphe yoktur.
Anahtar Kelimeler
Mekteb-i Sultani Project In Beirut: Medrese-i Sultaniye
Abstract
One of the most important modernization studies in the field of education during the Tanzimat period was the publication of the General Education Regulation. According to the General Education Regulation, it was decided to open high schools that would provide six-year education in cities that were the center of the province. These high schools would be open to all Ottoman subjects, regardless of whether they were Muslims or non-Muslims. There is a widespread understanding that the high schools that were planned to be opened in the towns that are the center of the province with the General Education Regulation were not opened, or rather, there was no attempt to do so. However, in 1883, it is seen that a high school named Medrese-i Sultaniye was opened in Beirut, following the example of Galatasaray High School. Medrese-i Sultaniye was opened in 1883 and continued education for at least five years. In addition, Medrese-i Sultaniye has a very wide internal regulation and detailed curriculum. This regulation is discussed for the first time in this study. Concrete information about why the Medrese-i Sultaniye, which was seen to have close to 150 students even in the year it was opened, failed and why it was closed could not be reached. However, it is known for certain that the school was closed in 1888 and its building was started to be used as the Beirut high school. The main reason for the limited information about the Medrese-i Sultaniye is that the Ministry of Education documents in the Ottoman Archives have not been classified yet. There is no doubt that more and more detailed information about the Medrese-i Sultaniyeye will emerge as the Ministry of Education documents are classified in the future.
Keywords
