Çankırılı Mecbûr Efendinin Pendiyyesi
Öz
Pend/nasihat tarih boyunca Türk-İslam kültüründe önemli bir yere sahiptir. Öğüt veren şiirlere pendiyye, bunların araya toplandığı eserlere pendnâme veya nasihatnâme denir. Bunlar genelde ahlâkî, öğüt verici eserlerdir. Nasihatler toplumun düzenli bir şekilde devam etmesi için önemli bir duruma gelmiştir. Pend-nâme / pendiyyeler dinî, ahlâkî ve didaktik eserler olup İslam dininin yasakladığı şeylerden kaçınmamızı, yapmamızı istediği şeyleri ise yapmamızı öğütler. Bu pendiyyeler genellikle divanların içinde yer alır. 19. yüzyılın sonu 20. yüzyılın başlarında Çankırı’da yaşamış, alîm ve mutasavvıf bir şahsiyet olan Ahmet Mecbur Efendi de böyle bir pendiyye yazmıştır.
Mecbûr Efendi 1852’de Çankırı’da doğmuş, tahsilini çeşitli medreselerde tamamladıktan sonra Çerkeşli Mehmet Hilmî Efendi’den tasavvuf dersleri almıştır. Aynı zamanda mesnevihandır. Çok yönlü bir kişiliği olan Ahmet Mecbur Efendi, kendisi hayatta iken üç oğlunu kaybetmiş, bunların arkasından mersiyeler yazmıştır. Bunlardan birisi de 18 yaşında iken vefat eden Hazım’dır.
Hazım 17 yaşında 1326/1910 senesinde Ankara İdadisine okumaya gittiği zaman babası ona nasihatlarını içeren bir pendiyye yazmıştır. Bu pendiyyede oğlunun önce itikadını düzeltmesini, sonra faydalı ilimler öğrenmesini, nefsine uymamasını, vaktini değerlendirmesini … istemekte, bu tarz üzere nasihat etmektedir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Akyol, İbrahim, (2017) “ Harp Edebiyatı-Mersiye İlişkisi ve Çankırılı Mecbur Efendi’nin Bir Mersiyesi” KAREFAD Dergisi, 5(2).
- Arslan, Mehmet, (2004) “Divan Edebiyatında Nasihat-nâmeler (Pend-nâmeler) ve Vak’anüvis Es’ad Efendi’nin Pendnâme’si”, Türk Dili ve Edebiyatı Makaleleri, S. 4, Sivas.
- Çonkor, Burhan, (2017) “Ahmet Mecbur Efendi ve “Hilâfetnâme-i Osmânî ve İttihatnâme-i İslâmî” Adlı Eseri” KAREFAD dergisi, 5 (1).
- Hengirmen, Mehmet, (1983) “Pend-nâme (Öğütler ve Atasözleri), Güvâhî”, Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara.
- Kaplan, Mahmut, (2002) “Türk Edebiyatında Manzum Nasihat-nâmeler” Türkler, Yeni Türkiye Yayınları, C. 11, Ankara
- Kaplan, Mahmut, (2008) Hayriyye-i Nâbî, AKM Yayınları, Ankara.
- Kuru, Esra, (2014) “Şeyh Ahmed-i İlâhi ve Pendnâmesi”, Turkish Studies - International Periodical For The Languages, Literature and History of Turkish or Turkic 9(9)
- Levend, Agâh Sırrı, (1964) “Ümmet Çağında Ahlâk Kitaplarımız” TDAY Belleten, Ankara.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
İbrahim Akyol
*
0000-0002-8363-592X
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
26 Ekim 2019
Gönderilme Tarihi
19 Eylül 2019
Kabul Tarihi
8 Ekim 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 7 Sayı: 2