Efes Müzesi'nden Senatör Heykeli Üzerine Tarihlendirme Önerisi

Öz

Çalışmada Ephesos antik kentinde St. Paul tepesinde ele geçen ve Efes Müzesinde sergilenen toga giyimli heykele tanımlama ve tarihlendirme önerisi getirilmektedir. Toga sadece Roma vatandaşlığı ayrıcalığına sahip bireylerce giyilebilmekte olup Cumhuriyet Dönemi içlerinden Geç Antik Çağ sonlarına kadar giyimi gerçekleştirilen bir elbisedir. Ephesos togalı heykelinin giymiş olduğu elbisenin tip başlangıcı Augustus Dönemine karşılık gelmektedir. Söz konusu tip Augustus Döneminden başlayarak formunda ufak değişikliklerle MS 2. yüzyıl sonlarına kadar giysi repertuvarındaki popülaritesini korumaktadır. Eser, ayağında giymiş olduğu calceus senatorius botundan dolayı senatör olarak tanımlanmaktadır. Mimari buluntu konteksti bilinmeyen heykele elbisenin umbo, balteus, sinus, lacinia, ima toga bölümleri, işçilik, stilistik özellikler ve dönemin benzer örneklerinden yola çıkılarak tarihlendirme önerisi getirilmektedir. Roma Dönemi heykeltıraşlığı literatürüne eserin kazandırılması amacıyla sırasıyla tanım, tip ve üslup analizi, ikonografik değerlendirme ve tarihlendirme önerisi yapılmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Ephesos
• Roma Heykeltıraşlığı
• Senatör
• Heykel
• Roma Elbisesi
• Statü

Öz

In this study, a definition and dating proposal is made for statue dressed in toga which was found on St. Paul hill in the ancient city of Ephesos and it is exhibiting in the Ephesus Museum now. Toga could only be worn by Roman citizens. Toga is a dress that was worn from the Republican Period to the end of the Late Antiquity. The form of the dress was changed more than once from the Republic Period to the Late Antiquity. The type beginning of the dress of the Ephesos toga sculpture is dated to the Augustus Period. Despite of minor changes in dress form, it remained popular in the garment repertoire until the end of the 2nd century AD. Because of the calceus senatorius shoe, the statue identified as a senator. Although the architectural find context of the statue is not known, it is suggested to date it based on the dress sections. The dress sections are umbo, balteus, sinus, lacinia and ima toga. In addition to the dress sections, workmanship, stylistic features and similar examples of the period are used for dating. Here, it is aimed to bring the work to the Roman Period sculpture literature. For this reason, definition, type and style analysis, iconographic evaluation and dating are made respectively.

Kaynakça

1. Bieber, Margarete (1967). Entwicklungsgeschichte der griechischen Tracht: von der vorgriechischen Zeit bis zum Ausgang der Antike, Berlin, Mann.
2. Böhme-Schönberger, Astrid (1999). Kleidung in traianischer Zeit. Traian in Germanien: Traian im Reich, (Ed. Schallmayer, Egon), Bad Homburg, Saalburgmuseum.
3. Croom, Alexandra (2000). Roman Clothing and Fashion, Chalford, Amberly.
4. Durugönül, Serra-Münteha Dinç-Ulus Tepebaş (2017). Kilikia Bölgesi Roma Dönemi Heykeltraşlığı. Arkhe, S. 4, ss. 88-97.
5. Ersun, Durmuş (2019). Anadolu Kökenli Heykeltraşlık Eserleri Üzerinde Görülen Himation ve Toga Giysileri, Asobid , S. 6, ss. 17-39. Fejfer, Jane (2008). Roman Portraits in Context, Berlin., De Gruyter.
6. Gehn, Ulrich (2012). Ehrenstatuen in der Spätantike: Chlamydati und Togati. Wiesbaden, Reichert.
7. Goethert, Friedrich Wilhelm (1939). Studien zur Kopienforschung I. Mitteilungen des Deutschen Archäologischen Instituts Römische Abteilung, S. 54, ss. 176-219.
8. Goette, Hans Rupprecht (1988). Mulleus, Embas, Calceus. Ikonografische Studien zu römischem Schuhwerk, JdI, S. 103, ss. 449-464.

9. Goette, Hans Rupprecht (1990). Studien zu römischen Togadarstellungen, Mainz, Verlag Philipp von Zabern.
10. Goette, Hans Rupprech (2013). Die römische ‘Staatstracht’ toga, tunica und calcei. Die Macht der Toga Dresscode im römischen Weltreich. (Ed. M. Tellenbach – R. Schulz – A. Wieczorek), Schnell & Steiner, ss. 39-52.
11. Goldman, Norma (1994). Roman Footwear. (Ed. J. L. Sebaste – L. Bonfante), The World of Roman Costume, The University of Wisconsin Press, ss. 101-129.
12. Hurschmann, Rolf (1997). Calceus, Der Neue Pauly, S. 2, s. 934.
13. İnan, Jale ve Rosenbaum, Elisabeth Alföldi(1966). Roman and Early Byzantine Portrait Sculpture in Asia Minor, London, The British Academy.
14. Kadıoğlu, Musa (2011). Vorbericht über die Arbeiten im Gerontikon von Nysa am Mäander (2006-2009), JdI, S. 126, ss. 107-154.
15. Kadıoğlu, Musa(2014). Das Gerontikon von Nysa am Mäander. Forschungen in Nysa am Mäander Band III, Mainz, Verlag Philipp von Zabern.
16. Kleiner, Diana – Fred Kleiner (1982). Early Roman Togate Statuary. Bullettino della Commissione archeologica comunale di Roma, S. 87, ss. 125-133.
17. Kockel, Valentin(1993). Poträtreliefs stadrömischer Grabbauten: ein Beitrag zur Geschicte und zum Verständnis des spätrepublikanisch-frühkaiserzeitlichen Privatporträts, Mainz, Verlag Philipp von Zabern.
18. Niemeyer, Hans Georg (1968). Studien zur statuarischen Darstellung der römische Kaiser, Bonn, Habelt.
19. Havé-Nikolaus, Felicitas (1998). Untersuchungen zu den kaiserzeitlichen Togastatuen griechischer Provenienz. Mainz, Verlag Philipp von Zabern.
20. Oberleitner, Wolfgang (2009). Das Partherdenkmal von Ephesos: Ein Siegesmonument für Lucius Verus und Marcus Aurelius, Schriften des Kunsthistorischen Museums 11A-B, Wien.
21. Özgan, Ramazan (2003). Die kaiserzeitlichen Sarkophage in Konya und Umgebung, Bonn, Habelt. Özgan, Ramazan (2013). Roma Portre Sanatı II, İstanbul: Ege Yayınları.
22. Rose, Brian (2015). The reliefs from the Julio-Claudian Sebasteion at Aphrodisias, JRA, C.28, S. 2, ss. 787-791.
23. Rubeni, Albert ve Pauli, Peter (1665). F. De Re Vestiaria Veterum, Praecipue De Lato Clavo Libri Duo: Et alia eiudem Opuscula posthuma, quorum seriem adversa pagina exhibet, Antverpiae ex officina Plantiniana Balthasaris Moreti.
24. Smith, Roland Ralph Redfern (2006). Roman Portrait Statuary from Aphrodisias: Aphrodisias II. Mainz, Verlag Philipp von Zabern. Sperti, Luigi (2009). Un togata velata capite da Grumentum, Grumentum Romana, C. 4, S. 1, ss. 315-321.
25. Stone, Shelley (2001). The Toga: From National to Ceromonial Costume, (Ed. Judith Lynn Sebaste – Larissa Bonfante), The World of Roman Costume, The University of Wisconsin Press, ss. 13-45.
26. Korkut, Taner (2000). Überlegungen zum Aufkommen der Halbfiguren auf kleinasiatischen Grabstelen vom Hellenismus bis zur römischen Kaiserzeit, Adalya, S. 4, ss. 181-194.
27. Zankler, Paul (1990). Augustus und die Macht der Bilder, München, Beck.
28. Wilson, Lillian May (1923). Histoire du costume antique, ClPhil C.18, S. 3, ss. 273-277.