Yıl 2017, Cilt 5 , Sayı 2, Sayfalar 137 - 152 2017-10-26

“Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları

Abdulselam ARVAS [1]


Bu makalede, “Manas Destanı” üzerine çalışan ilk Türk bilim adamları ele alınmıştır. Bu bilim adamları, “demir perde” rejimine rağmen, “Manas Destanı” hakkında bilgi edinmiş ve bunu Türkiye’de yaymıştır. Bu bilim adamlarından Abdülkadir İnan, Sovyetler Birliği döneminde Türkiye’ye gelen ve burada çalışan önemli Türkologlardan biridir. “Manas Destanı”, ilk olarak onun sayesinde Türkiye’de tanınmaya başlamıştır. A. İnan’ın konu hakkındaki araştırmaları Türkiye’de bir katalizör görevi görmüş, başka bilim adamlarının bu konuya ilgi duymasına sebep olmuş ve onların araştırma yapmasına öncülük etmiştir. Konuya ilişkin çalışmalara, hem Batı hem de Doğu’daki literatür vasıtasıyla ulaşmaya çalışan bir âlim de Fuat Köprülü’dür. Bu bilim adamı, “Manas Destanı”na olan ilgisini öğrencilerine yaptırdığı tezlerle de ortaya koymuştur. P. N. Boratav ve H. N. Atsız ise F. Köprülü’den etkilenmiş ve “Manas Destanı” hakkında bazı çalışmalar ortaya koymuştur. Tarihçi olmasına karşın B. Ögel, Kırgızların bu muazzam destanına kayıtsız kalmamış ve “Türk Mitolojisi” adlı mühim eserinde destana yer vermiştir. Öncülerin kısıtlı imkânlarla “Manas Destanı” hakkında araştırma yapması Türkiye’de bir birikim oluşturmuştur. Böylelikle A. Öztürk, T. Gülensoy ve D. Yıldırım gibi takipçiler bu mirası devralarak çalışmaları ilerletmek için çaba sarf etmişler. Mesela Yıldırım ve Gülensoy destanın asıllarına ulaşarak bunları Türkiye’de yayımlamıştır. Neticede, bu araştırmacılar sayesinde, Türkiye’de “Manas Destanı” üzerine bir birikim oluşmuş ve sonraki araştırmacılar için önemli bir kapı aralanmıştır.

Türk araştırmacılar, Manas destanı, öncüler
  • Alçıoğlu, E. (2012). Türk halk edebiyatının ve halk biliminin koca çınarı Pertev Naili Boratav. Akademik Bakış Dergisi, S. 32, s. 1-12.
  • Atsız, H. N. (1997a). Türk edebiyatı tarihi. İrfan Yayıncılık, İstanbul.
  • Atsız, H. N. (1997b). Türk tarihinde meseleler. İrfan Yayıncılık, İstanbul.
  • Baykara, T. (1995). Türkiye’deki ilk manas araştırıcıları-M. Fuat Köprülü, Zeki Velidi Togan, Abdülkadir İnan. Manas 1000 Bişkek Bildirileri (Yayına Hazırlayan: Ogün Atilla Budak). 26-31 Ağustos 1995. Ankara: AKM Yayınları, s. 45-48.
  • Berin, Ş. (1934). Halk edebiyatı numuneleri: manas destanı (Radloff’tan tercüme). Yayımlanmamış Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, İstanbul.
  • Boratav, P. N. (1991). Folklor ve edebiyat-ıı. Adam Yayınları, İstanbul.
  • Gülensoy, T. (1996). Radloff varyantı manas destanı’nın yeni bir yorumu. Millî Kültür Araştırmaları-50. Kültür Ve Sanat Yılında Dr. Mehmet Önder’e Armağan (Haz. Mehmet Yardımcı). Kültür Bakanlığı Yayınları, Ankara.
  • Gülensoy, T. (1997). Manas adı üzerine. İçel Kültürü, C. 10, S. 54, s. 37-38.
  • Gülensoy, T. (2002). Manas destanı (Türkiye Türkçesi ile). Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Gündoğdu, A. (1995). Prof. Dr. Bahaeddin Ögel. A.Ü.D.T.C.F. Tarih Araştırmaları Dergisi, S. 28, s. 221-230.
  • İnan, A. (1908). Kırgız dalasından (Aus den kirgisisehen steppen). Vakit, Orenburg.
  • İnan, A. (1910). Kırgız sahralarından. Taarif’ul Müslimin. S. 12.
  • İnan, A. (1972). Manas destanı. Başbakanlık Kültür Müsteşarlığı Türk Kültürü Kaynak Eserleri. MEB Yayınları, İstanbul.
  • İnan, A. (1985). Manas Destanı. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları.
  • İnan, A. (1992). Manas destanı. MEB Yayınları, İstanbul.
  • İnan, A. (1998). Makaleler ve incelemeler-ı. TTK Yayınları, Ankara.
  • Köprülü, M. F. (2002). Millî Türk destanı. İslamiyet Öncesi Türk Destanları (Haz. S. Sakaoğlu-A. Duymaz). Ötüken Neşriyat, İstanbul.
  • Köprülü, M. F. (2004). Türk edebiyatı tarihi. Akçağ Yayınları, Ankara.
  • Ögel, B. (1993). Türk mitolojisi-ı. TTK Yayınları, Ankara.
  • Öğreten, A. (2014). Türkiye’de manas destanı üzerine yapılan ilmi araştırmalar üzerine bir değerlendirme. Kırgız Tili cana Adabiyatı, S. 27.
  • Özarslan, M.-Çobanoğlu Ö. (1998). Prof. Dr. Dursun Yıldırım armağanı. Türkiye Diyanet Vakfı Yayın Matbaacılık ve Ticaret İşletmesi, Ankara.
  • Öztürk, A. (2000). Çağlar içinde türk destanları. Alioğlu Yayınevi, İstanbul.
  • Rahmi, M. (1935). Dede korkut ve manas’ta bazı benzeyişler. Yayımlanmamış Lisans Tezi. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, İstanbul.
  • Tamir, F. (1995). Prof. Abdülkadir İnan’ın manas destanı üzerine tahlilleri. Manas Destanı ve Etkileri Uluslararası Bilgi Şöleni. Atatürk Kültür Merkezi Yayınları, Ankara, s. 233-239.
  • Yıldırım, D. (1979). Köketay hanıng ertegüsi. Yayımlanmamış Doçentlik Tezi. Hacettepe Üniversitesi Edebiyat Fakültesi, Ankara.
  • Yıldırım, D. (1998). Türk kahramanlık destanları. Türk Bitiği. Akçağ Yayınları, Ankara.
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Yazar: Abdulselam ARVAS
Kurum: ÇANKIRI KARATEKİN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 26 Ekim 2017

Bibtex @araştırma makalesi { karefad335349, journal = {Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi}, issn = {2147-8465}, address = {}, publisher = {Çankırı Karatekin Üniversitesi}, year = {2017}, volume = {5}, pages = {137 - 152}, doi = {}, title = {“Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları}, key = {cite}, author = {Arvas, Abdulselam} }
APA Arvas, A . (2017). “Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları . Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi , 5 (2) , 137-152 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/karefad/issue/31613/335349
MLA Arvas, A . "“Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları" . Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 5 (2017 ): 137-152 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/karefad/issue/31613/335349>
Chicago Arvas, A . "“Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları". Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 5 (2017 ): 137-152
RIS TY - JOUR T1 - “Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları AU - Abdulselam Arvas Y1 - 2017 PY - 2017 N1 - DO - T2 - Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi JF - Journal JO - JOR SP - 137 EP - 152 VL - 5 IS - 2 SN - 2147-8465- M3 - UR - Y2 - 2017 ER -
EndNote %0 Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi “Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları %A Abdulselam Arvas %T “Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları %D 2017 %J Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi %P 2147-8465- %V 5 %N 2 %R %U
ISNAD Arvas, Abdulselam . "“Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları". Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi 5 / 2 (Ekim 2017): 137-152 .
AMA Arvas A . “Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2017; 5(2): 137-152.
Vancouver Arvas A . “Manas Destanı” Üzerine Araştırma Yapan Türkiyeli İlk Bilim Adamları. Çankırı Karatekin Üniversitesi Karatekin Edebiyat Fakültesi Dergisi. 2017; 5(2): 137-152.