GÜMÜŞHANE İLİ KÜLTÜREL MİRASI: SARIÇİÇEK KÖY ODALARI

Yıl 2025, Cilt: 11 Sayı: 24, 277 - 295, 31.12.2025

Ayşegül Çelenk Çavdar , Şule Sinem Sürdem

https://doi.org/10.31765/karen.1650080

https://izlik.org/JA28JL59NN

Öz

Kültürel izlerin somut verileri olan mimari yapılar, bulundukları bölgenin geleneğini, yaşayış biçimini ve belleğini oluşturan önemli unsurlar barındırmaktadır. Geleneksel mimarinin ve yerel kimliğin özgün örneklerinden biri olan köy odaları, Anadolu kültüründe köye gelen misafirleri ağırlamak ve onların ihtiyaçlarını karşılamak amacıyla inşa edilen yapılar olarak öne çıkmaktadır. Eğitim, eğlence, idari konular ve kültürel faaliyetler gibi çeşitli amaçlarla kullanılan köy odaları, köyün toplanma ve etkinlik mekânlarından biri olarak işlev görmüştür. Bu çalışmada, Gümüşhane ili Merkez ilçesine bağlı Sarıçiçek köyünde yer alan Sarıçiçek 1 ve 2 No’lu Köy Odaları incelenmiştir. Tarihi İpekyolu güzergâhında bulunan bu köy odalarının mimari özellikleri (plan ve cephe) ile iç mekân detayları (tavan, ocak, yüklük, kemer) ele alınmıştır. Çalışma kapsamında incelenen köy odalarını diğerlerinden ayıran bazı önemli unsurlar bulunmaktadır. Bu unsurlardan ilki, inşa sürecinde usta-çırak ilişkisine dayanan rekabetin bir anlatı olarak günümüze kadar ulaşmış olmasıdır. Diğer bir unsur ise her iki odanın iç mekân süslemelerinin özgünlüğüdür. Geleneksel Türk evi mimari özelliklerini barındırmalarıyla Sarıçiçek Köy Odaları, yapıldıkları döneme ait sosyal ve kültürel izler taşımaktadır. Sarıçiçek Köy Odaları üzerine literatürde kapsamlı bir çalışmanın bulunmaması ve bu yapıların ilin kültürel mirasındaki öneminden dolayı, bu iki köy odası çalışma kapsamında örneklem olarak seçilmiştir. Bölgede tespit edilen başka köy odalarının bulunmayışı ve her iki odadaki yoğun ahşap işçilikli süsleme detayları, bu yapıların kültürel değerini artırmaktadır. Çalışma, Sarıçiçek Köy Odaları üzerinden yapılan tespitlerin kentin yerel kimliği ve kültürel mirasına yönelik önemli çıkarımları içermesini, yapılara ilişkin çizimler ve bilgilerle bir arşiv niteliği taşımasını amaçlamaktadır.

Anahtar Kelimeler

Sarıçiçek , köy odası , Gümüşhane , desen , kültürel miras

Cultural Heritage of Gümüşhane Province: Sarıçiçek Village Rooms

https://izlik.org/JA28JL59NN

Öz

Architectural structures, as tangible traces of cultural heritage, embody significant elements that reflect the traditions, lifestyle, and collective memory of the regions in which they are located. Village rooms, which are among the unique examples of traditional architecture and local identity, stand out as buildings constructed to host and meet the needs of visitors in Anatolian culture. These spaces also served as venues for various purposes such as education, entertainment, administrative affairs, and cultural activities, functioning as gathering and activity spaces for the village community. This study examines the Sarıçiçek Village Rooms No. 1 and No. 2, located in Sarıçiçek village, situated in the central district of Gümüşhane Province. Positioned along the historic Silk Road, the architectural features of these village rooms—such as their plans, facades, and interior details (ceilings, fireplaces, built-in cupboards, and arches)—are analyzed. Several distinctive elements set these structures apart from others. The first is the narrative of the competitive relationship between master and apprentice during their construction, which has been passed down to the present day. Another unique feature is the originality of the interior decorations in both rooms. Representing the architectural characteristics of traditional Turkish houses, the Sarıçiçek Village Rooms reflect the social and cultural traces of the era in which they were built. The Sarıçiçek Village Rooms were selected as case studies due to the lack of comprehensive research in the literature on these structures and their significance within the cultural heritage of the province. The absence of other identified village rooms in the region, coupled with the intricate wooden craftsmanship and decorative details in both rooms, enhances their cultural value. This study aims to provide significant insights into the local identity and cultural heritage of the region through findings related to the Sarıçiçek Village Rooms. Additionally, it seeks to serve as an archival resource by documenting the structures with detailed drawings and information.

Anahtar Kelimeler

Sarıçiçek , village chambers , Gümüşhane , ornament , cultural heritage

Kaynakça

• Abdurrezzak, A. O. (2015), “Yaygın Eğitim Bağlamında Sosyo-Kültürel İşlevleri Açısından Köy Odaları: Kastamonu Örneği”, Avrasya Uluslararası Araştırmalar Dergisi, 3 (7), 33-47.
• Acar, T., (2021), “Kütahya İli Altıntaş İlçesi Halk Mimarisinden Örnekler: Köy Odaları”, Folklor/Edebiyat, 27 (1089, 1013-1028. Aksakal, E. (2019), “Türk Kültüründe Eril Mekân Örneği: Köy Odaları”, Folklor/Edebiyat Dergisi, 25(98), 291-308.
• Bağbaşı, T., & Sağıroğlu, A. (2025), “Yozgat İli Sorgun İlçesi Aşağıkarahacılı Köyü İsa Ünal Odası”, Pamukkale Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 66, 327-342.
• Bektaş, C. (2019), Türk Evi. Yem Yayınevi, İstanbul.
• Bozkurt, T. (2016), “Konya-Gökyurt (Kilistra) Köy Odaları”, Milli Folklor, 28 (109), 201-216.
• Çoruhlu, Y. (2021), Türk Mimarisinin Kısa Tarihi. Alfa Araştırmaları, İstanbul.
• Davulcu, Mahmut (2021), Türkiye’de Halk Mimarisi ve Geleneksel Yapı Ustalığı. Gece Kitaplığı, Ankara.
• Ersoy, G. Aybegüm (2017), “Yozgat Büyükincirli Köyü Köy Odaları”, Kalemişi-Türk Sanatları Dergisi, 5/10, 91-117.
• Gündoğan Baldık, Esra (2024), “Sivas – İlbeyli Kazası Müdürü (1862- ?) Şekerzade Osman Ağa’nın Menşurlu’daki Köy Odası”, Arış Dergisi, 25, 105-126.
• _____ (2024), “Sivas-Ulaş-Acıyurt Köy Odaları”, Palmet Dergisi, 5, 54-72.
• Gündoğdu, Hamza (1988), “Gümüşhane Sarıçiçek Köyünde İki Köy Odası”, Lale Dergisi, 8, 24-30.
• Gündoğdu, Oktay ve Gündoğdu, Esra (2024), “Sorgun Aşağıkarahacılı Köyü: Ese Ünal Köy Odası”, Ordu Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 14/3, 1079-1093.
• Gürsoy, Elif (2021), “Türk Halk Mimarisi Örneklerinden Kütahya/Gediz Köy Odaları”, Folklor/Edebiyat, 27/107, 721-747.
• _____ (2022), “Süslemeli Bir Köy Odası: Selçikler Kasabası Hacıların Odası”, Milli Folklor Dergisi, 17/134,172-181.
• Kaderli, Zehra (2010), “Deliorman Türk Sözel Kültüründe Adam Odaları ve Oda Geleneği”, Türkbilig Dergisi, 20, 107-126.
• Karpuz, Haşim (1991), Gümüşhane Evlerinin Mimari Özellikleri, Geçmişte ve Günümüzde Gümüşhane. (Ed. N. Ü. Karaaslan), Ünal Ofset Yayıncılık, Ankara.
• _____ (2013), “Kadınhanı’nda Halk Mimarisi”, Prof. Dr. Hakkı Önkal’a Armağan, Dokuz Eylül Üniversitesi Yayınları, İzmir, 131-147.
• Kuban, Doğan (2021), Türk Ahşap Konut Mimarisi 17.-19. Yüzyıl, Türkiye İş Bankası Yayınları, İstanbul.
• Kurtuluş, Ö. (1995), “Çatalhöyük”, Bilim ve Teknik Dergisi, Kasım, 16-25.
• Gümüşhane İli Kültür Envanteri (2016), (Ed. F. Argun), Kültür ve Turizm Bakanlığı Yayınları, Ankara.
• Naldan, Funda (2020), “Erzincan-Çayırlı İlçesi Başköy Köy Odaları”, Milli Folklor Dergisi, 16/126, 249-263.
• Özdemir, Nebi (2005), Cumhuriyet Dönemi Türk Eğlence Kültürü, Akçağ Yayınları, Ankara.
• Özkan, Adem (2012), “Geçmişten Günümüze Konya İli Akören İlçesinde Bulunan Köy Odaları”, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi Sosyal ve Ekonomik Araştırmalar Dergisi, 1, 1-4.
• Sağıroğlu, Aslı (2024), “Kayseri Felahiye İlçesi İsabey Köyü Salih Kâhya Köy Odası”, The Journal of Academic Social Science Studies, 17/99, 375-388.
• Tay, Lokman (2016), “Türk Halk Mimarisinin Kamusal Yansıması Olarak Akseki Köy Odaları”, Cappadocia Journal Of History and Social Sciences, 7, 118-141.
• Uslu Bülbül, Zehra (2024), “Konya/Hüyük Budak Köyündeki Köy Odalarının Mekânsal Ve Kültürel Açıdan İncelenmesi”, TUBA-KED: Turkish Academy of Sciences, Journal of Cultural Inventory, 29, 127-146.
• Ülker, Talat ve diğer. (2011), Gümüşhane Halk Kültürü V., Gündüz Ofset Matbaacılık ve Yayıncılık, Trabzon.
• Yakıcı, Ali (2010), “Somut Olmayan Kültürel Mirasın Somut Mekânı: Konya Barana Odaları”, Milli Folklor Dergisi, 22/87, 94-100.
• Yazar, Turgay ve Çelemoğlu, Şuayip (2022), “Sivas-Söğütcük Köy Odası ve Duvar Resimleri”, Sanat Tarihi Dergisi, 31/2, 905-945.