SADAK KÖYÜ VE SATALA ANTİK KENTİ’NİN ULUSLARARASI METİNLER IŞIĞINDA KÜLTÜREL MİRAS TURİZMİ POTANSİYELİNİN DEĞERLENDİRİLMESİ

Öz

Bu çalışma, Gümüşhane ili Kelkit ilçesine bağlı Sadak Köyü ile sınırları içerisinde yer alan Satala Antik Kenti’nin kültürel miras turizmi potansiyelini, uluslararası koruma ve turizm metinleri çerçevesinde değerlendirmeyi amaçlamaktadır. UNESCO, ICOMOS ve ICCROM gibi uluslararası kuruluşların temel ilkeleri doğrultusunda, bölgedeki arkeolojik ve yerel miras unsurları analiz edilmiş; Sadak Köyü’nün yaşayan kültürü ile Satala’nın arkeolojik değerleri arasındaki etkileşim, sürdürülebilir turizm yaklaşımıyla ele alınmıştır. Uluslararası koruma belgeleri ışığında kavramsal bir çerçeve oluşturulmuş; bölgenin kültürel envanteri çıkarılmış ve yerel ile bölgesel ölçekte uygulanabilir turizm senaryoları geliştirilmiştir. Sadak Köyü ve Satala Antik Kenti’ne ait miras bileşenleri ile bu değerleri tamamlayan kültürel peyzaj unsurları, miras turizmi bağlamında değerlendirilmiş olup gelecek projeksiyonlarına yönelik çeşitli öneriler sunulmuştur. Elde edilen verilerin, bölgenin ulusal ve uluslararası düzeyde tanınırlığına ve turizm faaliyetlerine farklı ölçeklerde katkı sağlayacağı öngörülmektedir.

Anahtar Kelimeler

• Satala Antik Kenti
• Kültürel Miras
• Uluslararası Koruma Metinleri
• Miras Turizmi

EVALUATION OF THE CULTURAL HERITAGE TOURISM POTENTIAL OF SADAK VILLAGE AND THE ANCIENT CITY OF SATALA IN LIGHT OF INTERNATIONAL TEXTS

Öz

This study aims to evaluate the cultural heritage tourism potential of Sadak Village, located in the Kelkit district of Gümüşhane Province, and the Ancient City of Satala within its borders, within the framework of international heritage conservation and tourism texts. In line with the core principles of international institutions such as UNESCO, ICOMOS, and ICCROM, the archaeological and local heritage assets of the region have been analyzed. The interaction between the living culture of Sadak Village and the archaeological values of Satala has been examined through the lens of sustainable tourism. A conceptual framework has been established in the light of international conservation documents; the cultural inventory of the region has been identified, and applicable tourism scenarios at local and regional scales have been developed. The heritage components of Sadak Village and the Ancient City of Satala, along with the cultural landscape elements that complement them, have been evaluated within the context of heritage tourism, and various proposals have been presented for future projections. The findings are expected to contribute to the recognition of the region at both national and international levels, as well as to tourism activities at multiple scales.

Anahtar Kelimeler

• Satala Ancient City
• Cultural Heritage
• International Conservation Charters
• Heritage Tourism

Kaynakça

1. Atina Tüzüğü 1931 (Carta del Restauro), online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0660878001536681682.pdf.Erişim.23.03.2025
2. COE. (1989), Kırsal Mimari Mirasın Korunması ve Değerinin Arttırılması Hakkında Tavsiye No: R (89) 6. Online: https://kumid.net/euproject/admin/userfiles/dokumanlar/K-Kirsal-Mimari-Mirasin-Korunmasi--89-6-COE%2C-1989.pdf Erişim. 11.04.2025
3. Dikmen, Ç. Belgin- Doruk, Ferruh (2015), “Korunması Gereken Bir Yerleşim Sadak Köyü: Salata Antik Kenti”, Arış Dergisi (11), 12-35.
4. Fields, Nic (2003), Hadrian's Wall AD 122–410, Osprey Publishing.
5. ICOMOS (1990), Arkeolojik Mirasın Korunması ve Yönetimi Tüzüğü, Online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0574229001536913919.pdf. Erişim.07.04.2025
6. ICOMOS (1994), Nara Özgünlük Belgesi, Online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0756646001536913861.pdf. Erişim.07.04.2025
7. ICOMOS (1999a), Uluslararası Kültürel Turizm Tüzüğü. Online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0300983001536913522.pdf. Erişim.07.04.2025
8. ICOMOS (1999b), Geleneksel Mimari Miras Tüzüğü. Online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0464062001536913566.pdf. Erişim. 07.04.2025

9. ICOMOS (2008), Kültürel Miras Alanlarının Algılanması ve Sunumu Tüzüğü. Online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_en0066198001536912401.pdf. Erişim. 07.04.2025
10. Keppie, Lawrence (1998), The Making of the Roman Army: From Republic to Empire, London.
11. Lightfoot Christ S. (1992), “Satala Yüzey Araştırması,1990”, IX. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Ankara, 289-302.
12. ______ (1993), “Roma İmparatorluğu’nun Doğu Sınırı ve Satala”, 1992 Yılı Anadolu Medeniyetler Müzesi Konferansları, 118-128.
13. Mitford, T.B. (1974a), "Biliotti’s Excavations at Satala", Anatolian Studies, 24, 221- 244.
14. ______ (1974b), "Some Inscriptions fromthe Cappadocia Limes", Journal of Roman Studies, 64, 160-175.
15. Mimiroğlu, İ.Mete-Kocaman, Mert ve Yaldız, Esra (2019), “Doğu Karadeniz Bölgesinde Bir Roma Lejyon Kenti Satala”, Social Sciences Studies Journal, 5/39, 3584-3597.
16. Parker, Henry. M. D. (1928), The Roman Legions, Oxford.
17. Uluslararası Anıtlar ve Sitler Konseyi Türkiye Milli Komitesi (ICOMOS), Uluslararası Kültürel Turizm Tüzüğü, online: https://www.icomos.org.tr/Dosyalar/ICOMOSTR_tr0300983001536913522.pdf, Erişim.07.04.2025
18. Yıldırım, Ercüment (2013), “Roma İmparatorluğu’nun Doğu Sınırını Korumak İçin Fırat Nehri Boyunca Kurulan Lejyonlar”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 13/4, 167-182.
19. Yıldırım, Şahin (2020 a), “Satala 2018 Yılı Kazı Çalışmaları”, 41. Kazı Sonuçları Toplantısı, C. 4, Ankara: Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 231-242.
20. ______ (2020 b), “Roma İmparatorluğu’nun Kuzeydoğu Sınır Kenti: Satala”, Anadolu-Kafkasya ilişkileri Araştırma Dizisi, Tarih Boyunca Anadolu Gürcistan İlişkileri Sempozyumu, Ankara: Bilgin Kültür Sanat Yayınları, 581-605.
21. ______ (2022), “Satala 2019 ve 2020 Yılları Kazı ve Restorasyon Çalışmaları”, 2019-2020 Kazı Çalışmaları, C. 4, Ankara: Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, 265-282.
22. Yorke, V. W. (1898), “Inscriptions from Eastern Asia Minor”, Journal of Hellenic Studies, 18, 306-327.