Postpartum Dönemde Lohusaların Annelik Özgüven Düzeyleri ile Emzirme Adaptasyonu Arasındaki İlişkinin İncelenmesi

Öz

Amaç: Bu çalışmanın amacı, postpartum dönemde lohusaların annelik özgüven düzeyleri ile emzirmeye adaptasyonu arasındaki ilişkiyi belirlemektir.

Yöntem: Tanımlayıcı ve ilişki arayıcı türde yapılan çalışma 20.12.2023-20.08.2024 tarihleri arasında gerçekleştirilmiştir. Örneklem, Afyonkarahisar il merkezine bağlı bulunan 4, 8, 11 ve 12 numaralı Aile Sağlığı Merkezlerine kayıtlı, doğum sonu 8. haftaya kadar olan, 38-42. gestasyon haftası arasında doğum yapan toplam 230 postpartum anneden oluşmuştur.  Veriler Sosyo-demografik Bilgi Formu, Pharis Özgüven Ölçeği, Emzirme Adaptasyon Ölçeği kullanılarak toplanmıştır. Veri toplama yüz yüze görüşmeler yoluyla gerçekleştirilmiştir. Verilerin analizi için normal dağılıma uygunluğunu değerlendirmek amacıyla Kolmogorov-Smirnov testi ve tanımlayıcı istatistiksel veriler için (ortalama, standart sapma, frekans, yüzde) kullanılmıştır. Annelerin özgüven düzeyleri ile emzirme adaptasyonları arasındaki korelasyonu belirlemek için Spearman korelasyon testi kullanıldı.

Bulgular: Annelerin yaş aralığı 28.63±5.20 (min:19, max:41) dir. Bebeklerin yaşı haftalık olarak 7.21±1.47 (min:3, max:8) 'dir. Anneler arasında ortalama özgüven puanı 62.77±3.44 ve ortalama emzirme adaptasyonu puanı 113.10±11.55 idi. Emzirme Adaptasyon Ölçeği alt boyutlarından emzirme güveni ortalama puanı 25.00±4.84 idi. Sosyal destek alma alt boyutunun puanı 3.00±2.00 idi. Pharis Anne Özgüven Ölçeği toplam puanı ile Emzirme Adaptasyonu toplam puanı arasında ilişki bulunmadı (p>0.05).  Bununla birlikte, alt boyutlar arasında ilişkiler vardı (p <0.05). Yeterli anne sütü alma durumu ile emzirme güveni arasında (p<0.05) ve emzirme güveni ile bebeğin beslenme kapasitesi ve büyümesi ve emzirme adaptasyonu toplam puanı arasında güçlü pozitif ilişki bulunmuştur (p<0.05).

Sonuç: Annelerin yüksek özgüven düzeyine sahip olduğu, emzirme adaptasyonlarının iyi düzeyde olduğu belirlendi. Annelerin emzirme güven ortalamaları yüksekti. Postpartum dönemde annelerin özgüven düzeyleri ile emzirme adaptasyonu arasında anlamlı ilişki bulunmadı. Multipar annelerin emzirme adaptasyonu oranı daha yüksektir.  

Anahtar kelimeler: Emzirme, öz yeterlilik, postpartum dönem, psikolojik adaptasyon

Anahtar Kelimeler

• emzirme
• özyeterlilik
• postpartum dönem
• psikolojik adaptasyon

Destekleyen Kurum

Yoktur

Proje Numarası

yok

Etik Beyan

Afyonkarahisar Sağlık Bilimleri Üniversitesi klinik Araştırmalar Etik Kurulundan 01.12.2023 tarih ve 2023/508 sayılı kararı ile izin alınmıştır.

Teşekkür

Çalışmaya katılan annelere teşekkür ederiz.

Examining the Relationship Between Postpartum Women's Levels of Maternal Self-Confidence and Breastfeeding Adaptation

Öz

Objective: This study aimed to determine the relationship between maternal self-confidence levels during the postpartum period and adaptation to breastfeeding.

Method: This descriptive and correlational study was conducted between December 20, 2023, and August 20, 2024. The sample consisted of 230 postpartum mothers who gave birth between 38 and 42 weeks of gestation and were registered at the 4th, 8th, 11th, and 12th Family Health Centers located in the city center of Afyonkarahisar, up to the 8th week postpartum. Data were collected using a Socio-demographic Information Form, the Pharis Self-Confidence Scale, and the Breastfeeding Adaptation Scale. Data collection was performed via face-to-face interviews. For data analysis, the Kolmogorov-Smirnov test was used to assess normality, and descriptive statistics (mean, standard deviation, frequency, percentage) were used. Spearman's correlation test was used to determine the correlation between mothers' self-confidence levels and breastfeeding adaptation.

Results: The mothers' age range was 28.63±5.20 (min:19, max:41). The infants' age in weeks was 7.21±1.47 (min:3, max:8). The average self-confidence score among mothers was 62.77±3.44, and the mean breastfeeding adaptation score was 113.10±11.55. The sub-dimension mean score for breastfeeding confidence was 25.00 ± 4.84. The social support sub-dimension score was 3.00±2.00. No relationship was found between the total scores of the Pharis Maternal Self-Confidence Scale and the Breastfeeding Adaptation Scale (p>0.05). However, there were relationships among subdimensions (p<0.05). There was a positive, strong relationship between sufficient breast milk intake and breastfeeding confidence (p<0.05), as well as between breastfeeding confidence, infant feeding capacity, and growth, and the total breastfeeding adaptation score (p<0.05).

Conclusion: Mothers demonstrated high self-confidence and good adaptation to breastfeeding. The mothers' average breastfeeding confidence was high. No significant relationship was found between mothers' self-confidence levels and breastfeeding adaptation in the postpartum period. Multiparous mothers had a higher rate of breastfeeding adaptation.

Anahtar Kelimeler

• Breastfeeding
• postpartum period
• psychological adaptation
• self-efficacy

Proje Numarası

yok

Kaynakça

1. Amanak, K., Demirkol, İ., & Ünay, V. (2020). Doğum memnuniyetinin postpartum erken dönem emzirme öz-yeterliliğine etkisi. Türk Fen ve Sağlık Dergisi, 1(2), 50–57.
2. Balcı, E. (2011). Anne sütünün çocuk büyüme ve gelişmesine etkisi. Türk Aile Hekimliği Dergisi, 15(3), 135–138.
3. Başhan, Ö., Öztürk, S. (2024). Gebelerde Doğum Öz Yeterlilik Algısının Emzirme Öz Yeterliliğine Etkisi: Tanımlayıcı Araştırma. Turkiye Klinikleri J Health Sci. 2024;9(3):474-81.
4. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF). (2016). Nutrition’s lifelong impact. UNICEF. https://www.unicef.org/nutrition/index_lifelong-impact.html. “Erişim tarihi: 05.10.2023”.
5. Birleşmiş Milletler Çocuklara Yardım Fonu (UNICEF). (2019). Aile dostu politikaların anne sütüyle besleme oranlarını tüm dünyada artırma açısından önemi. https://www.unicef.org/turkiye/bas%C4%B1n-b%C3%BCltenleri/unicef-aile-dostu-politikalar. “Erişim tarihi: 07.01.2025”.
6. Brani, P., Mrvoljak Theodoropoulou, I., Pechlivani, F., Gourounti, K., Iliadou, M., Palaska, E., … (2024). Mothers’ breastfeeding self-efficacy after a high-risk or normal pregnancy: A Greek longitudinal cohort study. European Journal of Investigative Health Psychology and Education, 14(6), 1803–1820. https://doi.org/10.3390/ejihpe14060119.
7. Çaçan, A., Şimşek Küçükkelepçe, D. (2024). Postpartum dönemde algılanan eş desteği ile emzirme adaptasyonu ve etkileyen faktörlerin belirlenmesi. J Soc Anal Health, 4(2): 39-50.
8. Çakmak, S., Demirel Dengi, AS. (2019). Postpartum dönemdeki annelerin emzirme ve anne sütünün önemi hakkındaki bilgilerinin değerlendirilmesi. Türk Aile Hek Derg. 23 (1): 9-19. doi: 10.15511/tahd.19.00009.

9. Çalışır, H., & Başbakal, Z. (2003). İlk kez anne olan kadınların annelik rolü başarımlarını etkileyen etmenlerin incelenmesi (Yayınlanmamış doktora tezi). Ege Üniversitesi, İzmir.
10. Çırlak, A., Özbay, K. & Özbek, S. (2023). Emzirme ve bebek bakımı eğitiminin primipar annelerin bilgi düzeylerine ve öz güvenlerine etkisi. Türk Halk Sağlığı Dergisi, 4 (3), 177-187.
11. Dinçel, Y., & Özdilek, R. (2021). Emzirme adaptasyon ölçeği Türkçe geçerlik ve güvenirlik çalışması. Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sağlık Bilimleri ve Araştırmaları Dergisi, 3(3), 190-198.
12. Gün Kakaşçı, Ç., Karabulut, Ö., Abbasoğlu, D. E, Coşkuner Potur, D., Doğan Merih, Y., & Demirci, N. (2023). The effect of antenatal education on expectant mother's childbirth attitudes, maternal role attainment, and self-confidence levels. Health Care for Women International, 44(10-11), 1325-1345. https://doi.org/10.1080/07399332.2021.1935959.
13. Kaya, D., Gölbaşı, Z., & Aksoy, H. (2024). Sezaryen ile doğum yapan kadınlarda postpartum konfor düzeyinin emzirme öz yeterliliği ile ilişkisi. Anatolian Journal of Health Research, 5(2), 128-133. https://doi.org/10.61534/anatoljhr.1435914.
14. Kim, S. (2009). Development of a Breast Feeding Adaptation Scale (BFAS). Journal of Korean Academy of Nursing, 39(2):259–69. https://doi.org/10.4040/jkan.2009.39.2.259.
15. Konukbay, D., Öksüz, E., & Güvenç, G. (2024). Breastfeeding self-efficacy in terms of sleep quality, perceived social support, depression and certain variables: a cross-sectional study of postpartum women in Turkey. BMC Pregnancy and Childbirth, 24, 231. https://doi.org/10.1186/s12884-024-06456-5.
16. Kurnaz, D., & Uyar Hazar, H. (2021). Erken postpartum dönemde annelerin emzirmeye ilişkin tutum ve başarılarını etkileyen faktörler. Hemşirelik Bilimi Dergisi, 4(2), 76-86.
17. Little, E. E., Legare, C. H., & Carver, L. J. (2018). Mother – ınfant physical contact predicts responsive feeding among U.S. breastfeeding mothers. Nutrients, 10,1–16. doi:10.3390/nu10091251.
18. Mercan, Y., & Tari Selcuk, K. (2021). Association between postpartum depression level, social support level and breastfeeding attitude and breastfeeding self-efficacy in early postpartum women. PLoS ONE, 16(4). https://doi.org.10.1371/journal.pone.0249538.
19. Modak, A., Ronghe, V., & Gomase, K. P. (2023). The psychological benefits of breastfeeding: fostering maternal well-being and child development. Cureus, 15(10). https://doi.org.10.7759/cureus.46730
20. Özdilek, R., & Dinçel, Y. (2023). Doğum şekli emzirme adaptasyonunu etkiliyor mu? Journal of Academic Research in Nursing, 9(3),171-178. https://doi.org.10.55646/jaren.2023.81488.
21. Öztaş, H. G., Erdi, G., & Aksüt Akçay, E. (2024). The impact of mothers’ postnatal sense of security on their breastfeeding self-efficacy on postpartum depression. Balıkesir Health Sciences Journal, 13(2), 465-472. https://doi.org/10.53424/balikesirsbd.1357062.
22. Öztürk, S., & Erci B. (2016). Postpartum dönemdeki primipar annelere loğusa ve yenidoğan bakımı konusunda verilen eğitimin annelik özgüvenine etkisi. Gümüşhane Üniversitesi Sağlık Bilimleri Dergisi, 5(2), 25-31.
23. Öztürk, R., Ergün, S., & Özyazıcıoğlu, N. (2022). Effect of antenatal educational intervention on maternal breastfeeding self-efficacy and breastfeeding success: a quasiexperimental study. Revista da Escola de Enfermagem da USP, 56. https://doi.org.10.1590/1980-220X-REEUSP-2021-0428
24. Saavedra Sanchez, S., Rodríguez-Gallego, I., Leon-Larios, F., Andina-Diaz, E., Perez-Contreras, R., & Gonzalez-Sanz, J. D. (2024). Influence of perceived maternal self-efficacy on exclusive breastfeeding ınitiation and consolidation: a systematic review. Healthcare. 12(23), 2347. https://doi.org/10.3390/healthcare12232347.
25. Teskereci, G., Akgün, M., & Boz, İ. (2022). The precursors's adaptation to pregnancy, prenatal attachment and maternal self-confidence. Journal of Obstetrics and Gynaecology, 42(8), 3552-3559. https://doi.org.10.1080/01443615.2022.2158312.
26. Türkiye Nüfus ve Sağlık Araştırması (TNSA) 2018. http://www.sck.gov.tr/wp-content/uploads/2020/08/TNSA2018_ana_Rapor.pdf.
27. Ural, A., Kılıç, İ. Bilimsel Araştırma Süreci ve SPSS ile Veri Analizi. 4. Baskı. Detay Yayıncılık. Aralık 2013.
28. World Health Organization (WHO) (2018). Breastfeeding. World Health Organization. https://www.who.int/news-room/factsin-pictures/detail/breastfeeding. “Erişim tarihi: 05.10.2023”.
29. World Health Organization (WHO) (2020). Infant and young child feeding. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/infant-and-young-child-feeding. “Erişim tarihi: 05.10.2023”.
30. Yanık, E., & Güler, H. (2023). The effect of mothers' self-confidence on perception of newborn babies. Journal of Health Sciences Institute, 8(Special Issue). 316-322.
31. Yenal, K., Aluş Tokat, M., Durgun Ozan, Y., Çeçe, Ö., & Bakılan Abalın, F. (2013). Annelerin emzirme öz-yeterlilik algıları ile emzirme başarıları arasındaki ilişki. Hemşirelikte Eğitim ve Araştırma Dergisi, 10 (2), 14-19.
32. Yıldız, D., & Akbayrak, N. (2014). Doğum sonrası primipar annelere verilen eğitim ve danışmanlık hizmetlerinin bebek bakımı, kaygı düzeyleri ve annelik rolüne etkisi. Gülhane Tıp Dergisi, 56, 36-41.