Yenidoğan Döneminde Bebek Uykusunun Özellikleri ve Ebelerin Rolü: Güncel Kanıtlar Üzerine Bir Derleme
Öz
Bu derleme çalışması, yenidoğan döneminde bebeklerin uyku özelliklerini ve bu süreçte ebelik hizmetlerinin rolünü güncel kanıtlar ışığında incelemeyi amaçlamaktadır. Yenidoğanlar, yaşamın ilk 28 gününde uykunun fizyolojik, nörolojik ve davranışsal gelişim üzerindeki belirleyici etkilerine bağlı olarak, yoğun bir uyku süreci yaşarlar. Uyku, bu dönemde sinaptik bağlantıların oluşumu, bağışıklık sisteminin güçlenmesi ve beyin gelişimi açısından kritik bir işlev taşımaktadır. Derlemede, REM/NREM döngüsü, term ve prematüre bebeklerde uyku farklılıkları, fizyolojik değişimler ve uykuya etki eden çevresel faktörler ayrıntılı biçimde ele alınmıştır. Bununla birlikte, doğum şekli, anne sütüyle beslenme, annenin psikolojik durumu ve ebeveyn etkileşimi gibi faktörlerin bebek uykusuna olan etkileri de değerlendirilmiştir. Ebelik uygulamalarının bebek uykusunu desteklemedeki yeri, emzirme danışmanlığı, kanguru bakımı, bebek masajı, müzik ve ninni temelli müdahaleler gibi non-farmakolojik yöntemler üzerinden tartışılmış; uyku hijyeni eğitimi ve ebe tarafından yürütülen ev ziyaretlerinin önemine vurgu yapılmıştır. Ayrıca, uyku kalitesinin değerlendirilmesinde kullanılan ölçekler ve klinik protokollerin ebelik bakımına entegrasyonu incelenmiştir. Sonuç olarak, yenidoğan uykusunun düzenlenmesinde ebelerin hem klinik hem toplumsal düzeyde üstlendiği koruyucu, eğitici ve rehberlik eden rollerin güçlendirilmesi gerektiği vurgulanmaktadır. Ebelerin aktif katılımıyla yürütülecek çok boyutlu müdahaleler hem bebek sağlığı hem de ebeveyn refahı açısından olumlu katkılar sağlayacaktır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- Aghaie, M., Jabraeili, M., Asghari Jafarabadi, M., & Ghojazadeh, M. (2021). The effect of recorded lullaby and live lullaby on oxygen saturation in premature infants: A randomized double-blind clinical trial. Journal of Neonatal Nursing, 27(1), 66–71. https://doi.org/ 10.1016/j.jnn.2019.07.001
- Akanalçı, C., Bilici, S. (2024). Biological clock and circadian rhythm of breast milk composition. Chronobiology International, 41(8), 1226-1236.
- Ball, H. L., Taylor, C. E., Thomas, V., Douglas, P. S., SBY Working Group. (2020). Development and evaluation of ‘Sleep, Baby & You’—An approach to supporting parental well-being and responsive infant caregiving. PLoS One, 15(8), e0237240. https://doi.org/10.1371/ journal.pone.0237240
- Bathory, E., Tomopoulos, S. (2017). Sleep regulation, physiology and development, sleep duration and patterns, and sleep hygiene in infants, toddlers, and preschool-age children. Current Problems in Pediatric and Adolescent Health Care, 47(2):29-42. https://doi.org/10.1016/ j.cppeds. 2016.12.001
- Beaugrand, M., Jaramillo, V., Markovic, A., Huber, R., Kohler, M., Schoch, S. F., Kurth, S. (2023). Lack of association between behavioral development and simplified topographical markers of the sleep EEG in infancy. Neurobiology of Sleep and Circadian Rhythms, 15, 100098. https://doi.org/10.1016/j.nbscr.2023.100098
- Bieleninik, Ł., Ettenberger, M., Epstein, S., Elefant, C., Arnon, S. (2021). Potential psychological and biological mechanisms underlying the effectiveness of neonatal music therapy during kangaroo mother care for preterm infants and their parents. International Journal of Environmental Research and Public Health, 18(16), 8557. https://doi.org/10.3390/ijerph18168557
- Blumberg, M. S., Seelke, A. M., Lowen, S. B., & Karlsson, K. A. (2020). The developing brain revealed during sleep. Current Opinion in Physiology, 15, 63–70. https://doi.org/10.1016/j.cophys.2019.11.003
- Boran, P., Barış, H. E., Us, M. C., Barlak, H., Aşkan, Ö. Ö., Teke, Z., Spruyt, K. (2025). Predictors of early childhood insomnia according to parent-rated degree of severity. Sleep Medicine, 127, 138-144. https://doi.org/10.1016/ j.sleep. 2025.01.019
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
Çocuk Sağlığı ve Hastalıkları Hemşireliği
Bölüm
Derleme
Yayımlanma Tarihi
31 Mart 2026
Gönderilme Tarihi
25 Ağustos 2025
Kabul Tarihi
19 Mart 2026
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2026 Cilt: 12 Sayı: 1