Trabzon İlinde İklim Değişikliğinin Mevsimsel Bitki Su Tüketimine Etkisi: Penman-Monteith Yöntemi
Öz
Son yıllarda hızlı nüfus artışı ve gelişen sanayileşme ile doğal kaynakların azalması, su kaynaklarından en ekonomik ve verimli bir şekilde yararlanılmasını zorunlu kılmıştır. Sınırlı su kaynaklarının sürdürülebilir şekilde geliştirilmesi ve sudan devamlı, yüksek düzeyde yarar sağlanabilmesi; ancak bitkilerin yetiştikleri yörenin iklim şartlarına uygun olarak bitki su tüketim miktarlarının belirlenip, bitki yetişme dönemlerine göre uygun sulama programları oluşturularak sağlanabilmektedir. Bu çalışma Trabzon ilinde Penman-Monteith eşitliğinden yararlanılarak 2009-2012 yılları arasında referans bitki su tüketimi hesaplanarak bu değerlere bağlı olarak yıllık ve aylar arasında elde edilen Et0miktarlarında meydana gelen değişimi saptamaya yönelik yapılmıştır. Bu amaçla Trabzon ili Meteoroloji 1l. Bölge Müdürlüğü’nden alınan 2009-2012 yıllarına ait iklim verileri hesaplanan referans bitki su tüketimi yıllar içindeki değişen iklimsel değerler açısından değerlendirmeye alınmıştır. Değerlendirme sonucu yıllar arasındaki artan sıcaklık ve değişen verilere göre Et0 miktarlarında artış olduğu görülmüştür
Anahtar Kelimeler
Bitki su tüketimi, Penman-Monteith yöntemi, iklim değişikliği
Kaynakça
- Akın, M., Akın, G., 2007. Suyun Önemi, Türkiye’de Su Potansiyeli, Su Havzaları ve Su Kirliliği, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih- Coğrafya Fakültesi Dergisi, 47(2): 105-118.
- Akman, Y., 1990. İklim ve Biyoiklim (Biyoiklim Metodları ve Türkiye İklimleri), Palme Yayın Dağıtım, Ankara.
- Akpolat, A., 2011.Mikrometeorolojik ve Lizimetre Yöntemleriyle Belirlenen Buğday Bitki Su Tüketimlerinin Karşılaştırılması, Yüksek Lisans Tezi, Çukurova Üniversitesi, Fen Bilimleri Enstitüsü, Adana.
- Allen, R.G., Jensen, M.E., Wright, J.L. Burman, R.D., 1989. Operational estimate of reference evapotranspiration, Agron.J.81:650- 662.
- Allen, R. G., Smith, M., Perkier, A., Pereira, L. S., 1994. An Update forthe Definition of Reference Evapotranspiration. ICID Bull.,43(2): 1-34.
- Allen, R.G.,Pereira L.S., Raes D. ve Smith M., 1998. Crop Evapotranspiration (guidelines for computing crop water requirements): FAO Irrigation and Drainage Paper No. 56. 1981. Anonim, T.C. Müdürlüğü, Doğu Karadeniz Havzası Toprakları, Topraksu Genel Müdürlüğü Yayını, Yayın No: 310, Ankara. Topraksu Genel
- Anonim, 2010. Trabzon İl Çevre Durum Raporu, T.C. Trabzon Valiliği İl Çevre ve Orman Müdürlüğü, Trabzon.
- Aydınşakir, K. Büyüktaş, D., 2003. Antalya Yöresinde Çim Kıyas Bitki Su Tüketimini Veren Bazı Ampirik Eşitliklerin Tarla ve Lizimetre Koşullarında Kalibrasyonu. Akdeniz Üniversitesi Ziraat Fakültesi Dergisi, 16 (1): 107-119.
- Bayramoğlu, E., 2013. Damla Sulama Sistemi ile Berberis thunbergii ‘Atropurpurea Nana’ ve Ilex Olanaklılığının Araştırılması, Doktora Tezi, KTÜ, Fen Bilimleri Enstitüsü, Trabzon. Sulanma
- Burman, R. D., Pochop L. O., 1994. Evaporation, Evapotranspiration and Climatic Data. Development in Atmospheric Science. Elsevier, the Netherlands, pp: 22:278.