IRAK TÜRKMENLERİNDE TELAFER’İN KONUMU VE HALKININ YERLİ ADETLERİ

Orta Doğu ülkelerinden Irak’ın birçok kültür kenti bulunmaktadır. Bu zengin kentlerin fiziksel özellikleri ve sosyal özellikleri birbirine çok benzese de birçok yönden farklılıkları da mevcuttur. Yöreden yöreye değişen bu farklılıkların tamamını ele alıp incelemek büyük bir emek ve zaman gerektirir. Osmanlı Devleti döneminden kalıp bugüne kadar kültürel özelliğini yitirmeyip devam eden Musul’a bağlı Telafer ilçesi de bu zenginliklerden biridir. Bu çalışmada Telafer’de yaşayan Türkmenlerin ne kadar zengin bir kültüre sahip oldukları ortaya koyar ve bildiğimiz gibi Türk dünyasında töreler büyük bir önem verilmektedir. Bu makalemiz de yer verdiğimiz konular, Telafer’in coğrafi özelliklerinden yemeklerine kadar ele aldık. Eski geleneklerden günümüze kadar ki zaman diliminde ele aldığımız bu gelenek ve görenekler zenginliğin çok az bir kısmını kapsamaktadır. İncelememizde öncelikle coğrafi yapısını ele alıp tanımladık, ardından kalesi ve özellikleri ile beraber tarihini ele aldık. Kenti çevreleyen bu coğrafi özelliklerini verdikten sonra “Çömçele, Hıdır İlyas, Höllük, yeni komşu geleneği, dişlik” gibi insanların içsel olarak bağlı oldukları gelenek ve göreneği kaleme aldık. Bu eşsiz zenginliği yer aldığı kentin farklı boyları olan İlhan beyleri, Himmetli oymağı, Halaybegler gibi daha sayamadığımız birçok boyu vardır. Bu boyların dinlerinden ve dillerinden kopan zenginlikleri vardır. Ağırlıkta Türkmen Türkçesinin konuşulduğu bu kentlerde Arapça da konuşulmaktadır.