ROMANLAR VE BABALAR: TÜRK ROMANINDA BABANIN TİPOLOJİ, SÖYLEM VE SOSYOKÜLTÜREL BOYUTLARIYLA ÇÖZÜMLENMESİ

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 12, 96 - 101, 29.12.2025

Selvi Akkır

Öz

Mehmet Narlı ve Berna Uslu Kaya'nın "Romanlar ve Babalar: Türk Romanında Babanın Tipoloji, Söylem ve Sosyokültürel Boyutlarıyla Çözümlenmesi" adlı eseri, Türk romanının Tanzimat'tan günümüze uzanan yolculuğunda baba figürünü merkeze alır. Eser, babayı yalnızca aile içi bir karakter olarak değil, kültürel, ekonomik ve sosyal dönüşümlerin bir sembolü, otorite figürünün ve geleneksel değerlerin aktarıcısı olarak sunar. Osmanlı'nın çöküşüyle alegorik bir "babasızlık" durumuna sahne olan Türk romanında, baba figürünün yokluğu, sorgulanması veya dönüşümü metinlerin merkezinde yer alır. Klasik/gerçekçi romanlarda baba, ailenin geçimini sağlayan, düzeni koruyan ve otorite sahibi olarak görülür. Modernist metinlere gelindiğinde ise baba figürü, artık sadece otoritenin değil, aynı zamanda anlamın ve varoluşsal yönelimin kaybını temsil eden bir "boşluk" işlevi görür. Sonuç olarak bu çalışma, baba figürü üzerinden Türk romanının köşe taşı eserlerini seçerek, Tanzimat'tan günümüze kadar uzanan edebi dönüşümü görünür kılan "alternatif bir roman tarihi" yazımına imkân tanır.

Anahtar Kelimeler

Türk romanı , Baba figürü , Tipoloji , Çatışma , Tanıtım

ROMANS AND FATHERS: AN ANALYSIS OF THE FATHER IN TURKISH ROMANS IN TERMS OF TYPOLOGY, DISCOURSE, AND SOCIOCULTURAL DIMENSIONS

Öz

Abstract
Mehmet Narlı and Berna Uslu Kaya's study, titled “Romans and Fathers: An Analysis of the Father in Turkish Romans in Terms of Typology, Discourse, and Sociocultural Dimensions,” examines the transformation of the father figure in Turkish novels from the Tanzimat period to the present day. The study presents the father not only as a character within the family, but also as a symbol of cultural, economic, and social transformations, a figure of authority, and a transmitter of traditional values. In Turkish novels depicting an allegorical state of “fatherlessness” following the collapse of the Ottoman Empire, the absence, questioning, or transformation of the father figure is central to the texts. In classical/realist novels, the father is seen as the breadwinner, the provider of order, and a figure of authority. However, in modernist texts, the father figure now serves as a “void” representing not only the loss of authority but also the loss of meaning and existential orientation. Consequently, this study enables the writing of an “alternative history of the novel” that reveals the literary transformation from the Tanzimat to the present day by selecting the cornerstones of Turkish novels through the father figure.

Anahtar Kelimeler

Turkish novel , Father figure , Typology , Conflict , Introduction

Kaynakça

• Dönmez, Erdem. Arzu ve Tereddüt: 19. Yüzyıl Türk Romanında Muhafazakârlık. Ötüken Neşriyat, 2022.
• Enginün, İnci ve Zeynep Kerman. “Yeni Türk Edebiyatı Metinleri-4 Eser Tanıtma ve Önsözler (1860-1923)”, Dergâh Yayınları, 2011.
• Kanadıkırık, Halil. “Devlet Baba’nın Temelleri: Klasik Çağında Osmanlı İmparatorluğu’nun Siyasal Kültürü”, Anadolu Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, c.20, s.2, 2020, ss. 45-64.
• Narlı, Mehmet ve Uslu, Berna. Romanlar ve Babalar: Türk Romanında Babanın Tipoloji, Söylem ve Sosyokültürel Boyutlarıyla Çözümlenmesi. Ketebe Yayınları, 2024.
• Parla, Jale. “Tanzimat Romanında Yazar ve Metni, Tanzimat’tan Cumhuriyet’e” Türkiye Ansiklopedisi 2. Cilt. İletişim Yayınları, 1985.
• Jale, Parla. Babalar ve Oğullar / Tanzimat Romanının Epistemolojik Temelleri. İletişim Yayınları, 2018.