ÖZBEK ŞAİRİ UBEYDULLAH ZEVKİ’NİN HİCİV-ELEŞTİRİ ŞİİRLERİ ÜZERİNE

Yıl 2025, Cilt: 6 Sayı: 12, 56 - 71, 29.12.2025

Avazkhon Umarov

Öz

Hokand Edebi Muhiti, Özbek klasik edebiyatı tarihinde ayrı bir aşamayı oluşturur. Ortaya çıkışı, gelişimi ve birleşik bir edebi çevre düzeyine yükselişi, Hokand Hanı Emir Ömer Han'ın adıyla ilişkilendirilir. O Hokand'da güçlü bir edebiyat merkezi yarattı. Yüzden fazla şair ve yazar, hafız ve şarkıcı, mizahçı, askiya üstadı ve hattatlar onun himayesinde yeteneklerini sergiledi. Güçlü dini inançlara ve yüksek kültüre sahip bir kişi olarak, ülkesine ve halkına karşı duyarlı bir hayat yaşadı. Zamanının çoğunu ülkenin kalkınmasına, yaratıcılığa ve edebiyat ile sanatın gelişimine adadı. Ubeydullah Zevkî, Hokand Edebî Muhitinde önemli bir yere sahip olan ve lirik ve hicivsel eserleriyle halk arasında geniş bir ilgi gören ünlü şairlerden biridir. Ubeydullah, eserlerinde toplumsal temaları ve dönemin güncel sorunlarını ele alan, sömürge gerçekliğini ve toplumsal yaşamdaki olumsuzlukları eleştirel bir gözle değerlendiren, şehir ve köylerdeki emekçi halkın ve ezilen sınıfların yaşamlarından sahneleri sanatsal bir üslupla çözümleyerek eserler üreten bir şairdir. Bu makalede Zevkî’nin hiciv-eleştiri şiirleri üzerinde duracağız.

Anahtar Kelimeler

Hokand Hanlığı , Hokand Edebi Muhiti , Emir Ömer Han , Nadire , Ubeydullah Zevkî , Hiciv Şiirler

ON THE SATIRE-CRITICISM POET OF THE UZBEK POET UBEYDULLAH ZEVKİ

Öz

The Kokand literary scene constitutes a distinct phase in the history of Uzbek classical literature. Its emergence, development, and rise to the level of a unified literary circle are associated with the name of the Khan of Kokand, Emir Omar Khan. He created a powerful literary center in Kokand. More than a hundred poets and writers, hafiz and singers, humorists, askiya masters, and calligraphers demonstrated their talents under his patronage. A man of strong religious beliefs and high culture, he lived a life of sensitivity towards his country and its people. He devoted much of his time to the country's development, creativity, and the development of literature and art. Ubaydullah Zevkî is one of the renowned poets who holds a significant place in Kokand's literary scene and whose lyrical and satirical works have garnered widespread public attention. Ubaydullah is a poet whose works explore social themes and contemporary issues of the period, critically assess colonial reality and the negative aspects of social life, and artistically analyze scenes from the lives of working people and oppressed classes in cities and villages. This article will focus on Zevkî's satirical and critical poems.

Anahtar Kelimeler

Kokand Khanate , Kokand Literary Circle , Emir Omar Khan , Ubeydullah Zevkî , Satirical Poems , Nadire

ON THE SATIRE-CRITICISM POET OF THE UZBEK POET UBEYDULLAH ZEVKİ

Öz

Anahtar Kelimeler

Kokand Khanate , Kokand Literary Circle , Emir Omar Khan , Nadire , Ubeydullah Zevkî , Satirical Poems

Kaynakça

• Kabilova, Zeba. Amiriy She’riyatı. Fen Neşriyatı, 2010.
• Kabilova Zeba. Amiriy va Uning Adabiy Faoliyati. Alişir Nevai Adındaki Dil ve Edebiyat Enstitüsü, 2007.
• Kayyumov, Polatcan Damulla. Tezkire-i Kayyumî. Hazırlayan: Aziz Kayumov. Şark, 1998.
• Oçilov, Ergaş vd. Qo’qon Adabiy Muhiti İjodkorlari Antalogiyasi. Tamaddun, 2022.
• Kamalova, Zebiniso. “Hokand Edebî Muhiti’nde Kadınları Yeri (Dilşâd Berna ve “Tarih-i Muhacirân” Eseri Örneğinde).” Türk Dünyası Araştırmaları, c. 131, sy. 259, 2022, ss. 309-326.
• Abdullayev, Vohid. O’zbek Adabiyoti Tarixi. Fen Neşriyatı, 1980.
• Zevkî. Ajab Zamona. Yayına Hazırlayanlar: A. Madaminov, A. Turdialiyev. Şark Neşriyatı, 2003