GÜRCÜKAPI URBAN TRANSFORMATION PROJECT: A MULTIDIMENSIONAL EVALUATION OF STAKEHOLDER PERCEPTIONS

Yıl 2025, Cilt: 16 Sayı: 31, 600 - 637, 27.06.2025

Tuna Batuhan , Ali Muti , Musa Yılmaz , Çağlar Kıvanç Kaymaz

https://doi.org/10.36543/kauiibfd.2025.023

Öz

This study aims to assess the Gürcükapı Urban Transformation Project from a multidimensional perspective, focusing on the perceptions of property owners. The research examines various aspects, including identity, accessibility, equity, participation, diversity, environmental sensitivity, economic benefits, workplace features, and quality of life. In this study, a descriptive and cross-sectional research design was used to examine the beneficiaries' perceptions of the Gürcükapı Urban Transformation Project from a multidimensional perspective, with data collected through surveys and open-ended questions. Data collected from a survey of thirty-one property owners sheds light on how different dimensions of the transformation process were perceived. The results indicate that the project has been particularly successful in areas such as identity, accessibility, and equity, with high satisfaction observed regarding the preservation of local heritage and design compatible with the environment. However, there are identified areas for improvement, particularly in participation, economic benefits, and quality of life. The study suggests that future projects should be designed in a more inclusive and balanced manner. These findings provide valuable insights for policymakers and urban planners.

Anahtar Kelimeler

Urban transformation , stakeholder perceptions , Gürcükapı urban transformation project

GÜRCÜKAPI KENTSEL DÖNÜŞÜM PROJESİ: HAK SAHİPLERİNİN ALGILARININ ÇOK BOYUTLU DEĞERLENDİRMESİ

Öz

Bu çalışma, Gürcükapı Kentsel Dönüşüm Projesi’ni, hak sahiplerinin algılarını çok boyutlu bir perspektiften değerlendirerek ortaya koymayı amaçlamaktadır. Araştırma, mülk sahiplerinin kimlik, erişilebilirlik, eşitlik, katılım, çeşitlilik, çevresel duyarlılık, ekonomik faydalar, işyeri özellikleri ve yaşam kalitesi gibi farklı boyutlardaki görüşlerini incelemektedir. Bu çalışmada, Gürcükapı Kentsel Dönüşüm Projesi’nin hak sahiplerinin algılarını çok boyutlu bir şekilde incelemek amacıyla betimsel ve kesitsel bir araştırma deseni kullanarak, anket ve açık uçlu sorularla veri toplanmıştır. Otuz bir mülk sahibinden elde edilen anket verileriyle, proje sürecinin çeşitli yönlerinin nasıl algılandığı ortaya konulmuştur. Sonuçlar, projenin özellikle kimlik, erişilebilirlik ve eşitlik gibi alanlarda başarılı olduğunu, yerel mirasın korunması ve çevreyle uyumlu tasarım gibi konularda yüksek memnuniyet sağlandığını göstermektedir. Ancak, katılım, ekonomik fayda ve yaşam kalitesi gibi alanlarda iyileştirme gerekliliği vurgulanmıştır. Çalışma, gelecekteki projelerin daha kapsayıcı ve dengeli bir şekilde tasarlanması gerektiğini önermektedir. Bu bulgular, politika yapıcılar ve şehir planlamacıları için önemli veriler sunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

Kentsel Dönüşüm , Paydaş Algıları , Gürcükapı Kentsel Dönüşüm Projesi

Kaynakça

• Ağın, C., & Çelik, H. Z. (2022). Kentsel afetlerle mücadelede 6306 sayılı Kanun kapsamındaki kentsel dönüşüm uygulamalarının Türkiye afet durumu üzerinden okunması. Kent Akademisi, 15(3), 1109-1131.
• Anadolu Ajansı. (2019). Kentsel dönüşüm eylem planı. Retrieved October 25, 2024, from https://www.aa.com.tr/tr/turkiye/kentsel-donusum-eylem-planinin-yeni-yol-haritasi-belirlendi/1578937 Appleyard, D. (1981). Livable streets. University of California Press.
• Ashworth, G., & Tunbridge, J. (1990). The Tourist-Historic City: Retrospect and Prospect of Managing the Heritage City. Pergamon Press.
• Ataöv, A., & Osmay, S. (2007). Türkiye’de kentsel dönüşüme yöntemsel bir yaklaşım. METU JFA, 24(2), 57-82.
• Atkinson, R., & Kintrea, K. (2001). Disentangling area effects: Evidence from deprived and non-deprived neighbourhoods. Urban Studies, 38(12), 2297-2312. https://doi.org/10.1080/00420980120087477
• Barker, K. (2004). Review of housing supply, delivering stability: securing our future housing needs. Her Majesty’s Stationery Office.
• Barton, H., Grant, M., & Guise, R. (2003). Shaping neighbourhoods: for local health and global sustainability. Routledge.
• Beatley, T. (1999). Green urbanism: learning from European cities. Island Press.
• Biler, D. (2019). Kentsel dönüşüm projelerinin sosyal sürdürülebilirlik ölçütleri çerçevesinde değerlendirilmesi; Şanlıurfa eski sanayi bölgesi kentsel dönüşüm projesi örneği (Master's thesis). Hasan Kalyoncu University.
• Cervero, R. (2001). Efficient urbanization: Economic performance and the shape of the metropolis. Urban Studies, 38(10), 1651-1671.
• Cervero, R., & Kockelman, K. (1997). Travel demand and the 3DS: Density, diversity, and design. Transportation Research Part D: Transport and Environment, 2, 199-219. http://dx.doi.org/10.1016/S1361-9209(97)00009-6
• Çelebi, N. (2007). Sosyoloji notları. Ankara: Anı Yayıncılık.
• ÇŞB. (2010). 5393 sayılı Belediye Kanunun 73. Maddesi. Retrieved October 28, 2024, from https://webdosya.csb.gov.tr/db/nevsehir/editordosya/5393%20say%C3%84%C2%B1l%C3%84%C2%B1%20BELED%C3%84%C2%B0YE%20KANUNUN%2073_maddesi.pdf
• Daşkıran, F., & Ak, D. (2015). 6306 sayılı Kanun kapsaminda kentsel dönüşüm. Journal of Management and Economics Research, 13(3), 264-288.
• Douglas, J. (2006). Building adaptation. London: Butterworth-Heinemann.
• EMM. (2022a). Retrieved October 10, 2024, from https://www.erzurum.bel.tr/GuncelHaber-buyuksehir-in-kentsel-donusum-calistayi-yogun-ilgi-gordu/29/949767.html
• EMM. (2022b). Retrieved October 15, 2024, from https://www.erzurum.bel.tr/GuncelHaber-erzurum-kentsel-donusumdeki-eser-yatirimlariyla-mega-kentlere-ornek-oluyor/29/948767.html
• Efe, S., Yıldızan, A. P., & Kiriş, H. M. (2024). Türkiye’de kentsel dönüşümü yeniden düşünmek: 2023 tarihli 7471 sayılı yasal düzenleme ve öngörüler. Çağdaş Yerel Yönetimler, 33(3), 39-68.
• Erdoğan, S., & Ergen, C. (2005). 3194 sayılı İmar Kanunu’nun 18. maddesi uygulamalarının yasal dayanakları yönünden incelenmesi. Mevzuat Dergisi, 8-93.
• Ertaş, M. (2011). Kentsel dönüşüm çalışmalarında sosyal boyutun incelenmesi, Ankara ve Londra örnekleri. Selçuk-Teknik Dergisi, 10(1), 1-18.
• Evin, H. (2021). Türkiye’de kentsel dönüşüm uygulamaları: Adıyaman örneği. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (37), 291-328.
• Fainstein, S. S. (2010). The just city. Cornell University Press.
• Giddens, A. (2012). Sosyoloji (Ed. C. Güzel). İstanbul: Kırmızı Yayınları.
• Gürler, E. (2003). Kentsel yeniden üretim süreci üzerine karşılaştırmalı çalışma: İstanbul örneği. Kentsel Dönüşüm Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Yıldız Teknik Üniversitesi Basım-Yayın Merkezi, İstanbul, 113-158.
• Healey, P. (1992). Planning through debate: The communicative turn in planning theory. Town Planning Review, 63(2), 143.
• Jordan, D. P. (2015). Paris: Haussmann and after. Journal of Urban History, 41(3), 541-549.
• Keleş, R. (2021). Kentleşme politikası (20. Baskı). Ankara: İmge Kitapevi Yayınları.
• Kıray, B. M. (2000). Ereğli ağır sanayiden önce bir sahil kasabası. Mübeccel B. Kıray Toplu Eserleri 6. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Kıray, B. M. (2006). Toplumsal yapı toplumsal değişme. Mübeccel B. Kıray Toplu Eserleri 4. İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Kıray, B. M. (2007). Kentleşme yazıları (3. Baskı). İstanbul: Bağlam Yayıncılık.
• Kocabaş, A. (2006). Kentsel dönüşüm (yenileşme): İngiltere deneyimi ve Türkiye'deki beklentiler. Literatür Yayıncılık.
• Longa, R. D. (2011). Urban models. In R. D. Longa (Ed.), Urban models and public-private partnership (pp. 7- 46). Berlin, Heidelberg: Springer Berlin Heidelberg.
• Newman, P., & Kenworthy, J. (1999). Sustainability and cities: overcoming automobile dependence. Island Press.
• Öztürk, N. K., Akay, M., Gülümser, A. A., & Belli, B. (2023). Ülke planlamada kentsel dönüşümün yeri: Türkiye mekânsal strateji planı örneği. Çevre Şehir ve İklim Dergisi, 2(4), 1-19.
• Paccoud, A. (2016). Planning law, power, and practice: Haussmann in Paris (1853–1870). Planning Perspectives, 31(3), 341-361.
• Polat, S., & Dostoğlu, N. (2007). Kentsel dönüşüm kavramı üzerine: Bursa’da kükürtlü ve Mudanya örnekleri. Uludağ Üniversitesi Mühendislik-Mimarlık Fakültesi Dergisi, 12(1), 61-76.
• Ritzer, G. (2011). Küresel dünya. (M. Pakdemir, Çev.). İstanbul: Ayrıntı Yayınları.
• Roberts, P. (2000). The evolution, definition and purpose of urban transformation. In P. Roberts & H. Sykes (Eds.), Urban transformation (pp. 9-36). Sage Publications.
• Suğur, N. (2014). Kentsel dönüşümün sosyolojik boyutları. TMMOB Eskişehir Kent Sempozyumu Bildiriler Kitabı, Eskişehir, 179-190.
• Swingewood, A. (1998). Sosyolojik düşüncenin kısa tarihi (O. Akınhay, Çev.). Ankara: Bilim ve Sanat Yayınları.
• Şenyapılı, T. (2014). Denetimsiz ve adaletsiz rant paylaşımının biçimlendirdiği kentsel dokuya örnek: Ankara-Yıldız. İdealkent, 5(11), 326-347.
• Tekeli, İ. (1998). Türkiye’de cumhuriyet döneminde kentsel gelişme ve kent planlaması. 75 Yılda Değişen Kent ve Mimarlık. İstanbul: Tarih Vakfı Yayınları.
• Tekeli, İ. (2011). Kent kentli hakları kentleşme ve kentsel dönüşüm yazıları. İlhan Tekeli Toplu Eserler-20. Tarih Vakfı Yurt Yayınları.
• Tekeli, İ. (2014). Türkiye’nin kentleşme deneyiminden öğrenebileceklerimiz. 4. Merih Celasun’a Saygı Günü, TEPAV, 3-21.
• Tekeli, İ. (2016). Dünya’da ve Türkiye’de kent-kır karşıtlığı yok olurken yerleşmeler için temsil sorunları ve strateji önerileri (Vol. 2). artcivic.
• Uğur, L. O., Saka, M., & Aliefendioğlu, Y. (2016). Afet Riski Altındaki Alanların Dönüştürülmesi Hakkında Kanun'a göre riskli yapı tespitinde karşılaşılan uygulama problemlerinin vaka tabanlı incelenmesi: Tekirdağ ili örneği. Düzce Üniversitesi Bilim ve Teknoloji Dergisi, 4(1), 354-375.
• Yaman, M. (2014). Türkiye’de kentsel dönüşüm uygulamaları kapsamında Kütahya kenti Osmangazi kentsel dönüşüm uygulamasına bir bakış. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Special Issue of Kütahya November 2014, 13-20.
• Yıldız, S. (2018). Sürdürülebilir kentsel dönüşüm değerlendirme modeli oluşturulması (Doctoral dissertation). Anadolu University.
• Yolcu, F. (2021). Türkiye'de kentsel dönüşümün yasalar ve aktörler üzerinden dönemsel olarak değerlendirilmesi. Planlama, 31(3), 393-401.
• Zheng, H. W., Shen, G. Q., & Wang, H. (2014). A review of recent studies on sustainable urban renewal. Habitat International, 41, 272-279.
• Internet Sources
• Url-1. Mevzuat bilgi sistemi. İmar Kanunu. Retrieved October 28, 2024, from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=3194&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• Url-2. Mevzuat bilgi sistemi. Büyükşehir Belediye Kanunu. Retrieved October 28, 2024, from https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=5216&MevzuatTur=1&MevzuatTertip=5
• Url-3. Mevzuat bilgi sistemi. Kuzey Ankara Girişi Kentsel Dönüşüm Projesi Kanunu. Retrieved October 28, 2024, from https://www.mevzuat.gov.tr/anasayfa/MevzuatFihristDetayIframe?MevzuatTur=1&MevzuatNo=5104&MevzuatTertip=5