A FEMINIST CRITICAL DISCOURSE ANALYSIS OF WOMEN REPRESENTATION IN TURKISH SONGS

Öz

The purpose of this study is to explore how biased ideologies shaped and strengthened male dominance in Türkiye’s patriarchal society. Employing a critical discourse analysis, this study centers on analyzing a specific musical discourse that contributes to the ideology supporting the notion that women should conform to male hegemonic customs, ideals and rules. The objective is to reveal the hidden ideologies within the musical discourse. This study examines a collection of 31 songs performed by İbrahim Tatlıses using a qualitative approach and employing the principles of feminist critical discourse analysis. The contents of the songs pertaining to the theme have been translated from Turkish to English. Initially, a comprehensive examination of the songs' contents has been carried out. Moreover, an analysis of the chosen lyrics has been performed using three different frameworks produced by Fairclough, van Dijk and Wodak. As a consequence of this study, musical discourse provides a basis for the sustenance of male hegemony. there are many expressions containing insults, sexuality and violence towards women in the songs, which we consciously or unconsciously hear in our daily lives and have come to our ears since childhood. It puts emphasis on the ideology that women should act based on the traditions, norms and values of society. They show the power inequalities between women and men, which have been created by the society under the head of the culture. Considering that gender roles have been learned since childhood, the patriarchal ideology has been engraved in people's subconscious minds since childhood.

Anahtar Kelimeler

• Power Inequalities
• Male Hegemony
• Ideology
• Critical Discourse Analysis
• Musical Discourse.

TÜRK ŞARKILARINDA KADIN TEMSİLİ ÜZERİNE FEMİNİST ELEŞTİREL SÖYLEM ANALİZİ

Öz

Bu çalışmanın amacı, Türkiye'nin ataerkil toplumunda önyargılı ideolojilerin erkek egemenliği nasıl şekillendirdiğini ve güçlendirdiğini araştırmaktır. Bu çalışma, Eleştirel Söylem Analizini kullanarak, kadınların erkek hegemonik değerleri, gelenekleri ve idealleri temelinde hareket etmesi gerektiği düşüncesine katkıda bulunmada hayati bir role sahip olan seçili müzikal söyleme odaklanmaktadır. Amaç, müzikal söylemdeki gizli ideolojileri ortaya çıkarmaktır. Bu çalışma, İbrahim Tatlıses'in 31 şarkısını nitel yaklaşıma bağlı kalarak ve eleştirel söylem analizi ile feminist eleştirel söylem analizinin temel önermelerini bir araya getirerek incelemektedir. Bu çalışmanın konusuyla ilgili şarkı sözleri, Türkçeden İngilizceye çevrilmiştir. Şarkıların içerik analizi yapıldıktan sonra seçilen sözler Fairclough, van Dijk ve Wodak’ ın eleştirel söylem analizi modelleri aracılığıyla analiz edilmiştir. İlk aşamada veriler toplanıp kodlandıktan ve analiz edildikten sonra dört önemli tema ortaya çıktı: değersiz kadın, cinsel obje olarak kadın, kadına yönelik tehdit ve hakaretler ve erkeği baştan çıkaran kadın. Bu çalışmanın sonucunda, müzikal söylemin erkek hegemonyasının sürdürülmesine zemin hazırladığı tespit edilmiştir. Günlük hayatımızda bilinçli ya da bilinçsiz olarak duyduğumuz ve çocukluğumuzdan beri kulağımıza gelen şarkılarda kadına yönelik hakaret, cinsellik ve şiddet içeren pek çok ifadenin olduğu açıktır. Şarkılar, kadınların toplumun geleneklerine, normlarına ve değerlerine göre hareket etmesi gerektiği ideolojisine vurgu yapmaktadır. Toplumun kültür başlığı altında gündeme getirdiği kadın erkek arasındaki güç eşitsizliğini göstermektedirler. Toplumsal cinsiyet rollerinin çocukluktan itibaren öğrenildiği düşünülürse ataerkil ideoloji çocukluktan itibaren insanların bilinçaltına kazınmıştır.

Anahtar Kelimeler

• Güç Eşitsizlikleri
• Erkek Hegemonyası
• İdeoloji
• Eleştirel Söylem Analizi
• Müzikal Söylem.

Kaynakça

1. Akbalık, E. (2013). Türk atasözleri cinsiyet algısı. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 36, 81-90.
2. Akdemir, S. (1991). Tarih boyunca ve Kur’an-ı Kerim’de kadın. İslâmî Araştırmalar, 5(4), 260-270.
3. Akın, H. M. ve Aydemir, M. A. (2007). Üniversitede okuyan kız öğrencilerin cinsiyet rolü tutumları bağlamında aile ve evlilik kurumlarına bakışları. Selçuk Üniversitesi Fen Edebiyat Fakültesi Edebiyat Dergisi, 18, 43-60.
4. Aleshinskaya, E. (2013). Key components of musical discourse analysis. Research In language, 11(4), 423-444.
5. Bayburtlu, A. S., Yılmaz, D. U. ve Kal, F. K. (2021). Türkü sözlerinde şiddet çağrıştıran ifadeler: İç Anadolu Bölgesi örneği. Uluslararası Avrasya Sosyal Bilimler Dergisi, 12(45), 475- 488.
6. Baydar, V. (2013). Popüler kültürde mizojini. Turkish Studies: International Periodical for the Languages Literature and History of Turkish or Turkic Academic Journal, 8 (12), 151-165.
7. Berktay, F. (2000). Kadınların insan hakları: İnsan hakları hukukunda yeni bir açılım, İnsan Hakları. (Ed: K. Tankuter), İstanbul: Cogito Yapı Kredi Yayınları.
8. Blacking, J. (1982). The structure of musical discourse: The problem of the Song text. Yearbook for Traditional Music, 14, 15-23.

9. Brown, G. ve Yule, G. (1983). Discourse analysis. Cambridge: University Press.
10. Can, N. (2008). Gençlik sorunlarında medyanın etkisi. Sosyal Bilimler Araştırmaları Dergisi, 1 (2), 62-76.
11. Cervera, J. T., Postigo, M. L. ve Herrero, R. D. (2006). What is critical discourse analysis. Quaderns de Filologia. Estudis Lingüístics, 11, 9-34.
12. Çiftçi, E. (2010). Popüler kültür, popüler müzik ve müzik eğitimi. Erzincan Eğitim Fakültesi Dergisi, 12(2), 149-161.
13. Creswell, J. W. ve Creswell, J. D. (2017). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches. Sage Publications.
14. Durna, T. and Kubilay, Ç. (2010). Söylem kuramları ve eleştirel söylem Çözümlemeleri. (Ed: T. Durna) Medyadan Söylemler, 47-81. İstanbul: Libra.
15. Ercan, G. S. ve Danış, P. (2018). Söylem, söylem çözümlemesi ve eleştirel söylem Çözümlemesi: Tanımları ve kapsamları. DEÜ Edebiyat Fakültesi Dergisi, 527-552.
16. Erginün, İ. ve Kerman, Z. (1988). Mehmet Kaplan’dan seçmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
17. Fairclough, N. ve Wodak, R. (1997). Critical discourse analysis. (Ed: T. van Dijk) Discourse Studies: A Multidisciplinary Introduction, 2, 258-284. London: Sage.
18. Fairclough, N. (1992). Discourse and social change. Cambridge: Polity Press.
19. Fairclough, N. (1995). Critical discourse analysis: The critical study of language. New York: Longman.
20. Fairclough, N. (1996). Language and power. New York: Longman Inc.
21. Filardo, L. (2015). Re-contextualizing political discourse: An analysis of shifting spaces in songs used as a political tool. Critical Discourse Studies, 12(3), 279-296.
22. Foucault, M. (1977). Discipline and punish. New York: Pantheon.
23. Gazioğlu, E. (2014). Doğu Karadeniz bölgesinin toplumsal cinsiyet rejimi ve kadınların toplumsal konumları. Karam Karadeniz Araştırmaları Dergisi, 40, 95-108.
24. Genç, H. N. (2006). Kadın, şiddet ve bazı türkülerdeki yansımaları. Kadın/Woman 2000, 7(2), 99-128.
25. Gülaçtı, N. (2012). Sanatsal Bir obje olarak kadın ve bazı toplumlarda kadına bakış. İdil Sanat ve Dil Dergisi, 1(2), 76-91.
26. Gumiandari, S. ve Nafia, I. (2019). Women in the identity crisis of feminism; A critical analysis on gender movement based on Islamic psychology perspective. HUMANISMA Journall of Gender Studies, 3 (1), 1-12.
27. Günay, V. D. (2018). Söylem çözümlmesi. İstanbul: Papatya Yayıncılık.
28. Hatunoğlu, A., Hatunoğlu, Y. ve Avcı, M. A. (2014). Doğu ve Güneydoğu Anadolu’da kadın problemlerine genel bir bakış, özelde Ağrı Doğubeyazıt ve Muş Malazgirt yöresinde kadın dışlanmışlığının sosyolojik ve psikolojik boyutu üzerine değerlendirme. Akademik Sosyal Araştırmalar Dergisi, 2(2), 243-252
29. Hesse-Biber, S. N. (2010). The practice of qualitative research. Sage Publications.
30. Howarth, D. ve Stavrakakis, Y. (2000). Introducing discourse theory and political analysis. (Ed: David Howarth and Yannis Stavrakakis et al.), Discourse Theory and Political Analysis: Identities, Hegemonies and Social Change. 1-23. USA: Manchester University Press.
31. Huckin, T. (1997). Critical discourse analysis. (Ed: Tom Miller), Functional Approaches to Written Text: Classroom Applications. 78-92. Washington: United States Information Agency.
32. İmançer, D. ve İmançer, A. (2002). Televizyon reklamlarında kadın sunumuna özgü klişeler. İletişim 15, 1-22.
33. Kaypak, Ş. (2014). Toplumsal cinsiyet bakış açısından kente bakmak. Niğde Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 7 (1), 344-357.
34. Kırık, A. M. (2014). Türk Sineması’nda arabeskin doğuşu ve gelişimi. Gümüşhane Ünivesitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 2(3), 90-117.
35. Kırlıoğlu, H. İ. K. et al. (2016). Şarkılarda kadına yönelik şiddetin izleri: Niteliksel bir çalışma. Munzur Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 4(8), 6-30.
36. Köten, E. ve Akdemir, H. E. (2021). Rap müzikte toplumsal cinsiyet temsilleri: toplumsal cinsiyet klişeleri, hegemonik erkeklik ve cinsiyetçilik. Lectio Socialis, 5(1), 43-59.
37. Kuyucu, M. (2014). Eğlence endüstrisinde kadına şiddet ve medya: Sanatçı Bergen örneği. İdil Dergisi, 3(12), 53-78.
38. Lazar, M. M. (2005). Politicizing gender in discourse: Feminist critical discourse analysis as political perspective and praxis. (Ed: M. M. Lazar), Feminist Critical Discourse Analysis. 1-28. London: Palgrave Macmillan.
39. Leung, A. K. ve Cohen, D. (2011). Within‒and between‒culture variation: Individual differences and the cultural logics of honor, face, and dignity cultures. Journal of Personality and Social Psychology, 100(3), 507-526.
40. Martín, I. J. (2016). Ideology through musical discourse: A critical discourse analysis on three of the most controversial rock/metal songs during the 1980s (Undergraduate Thesis). Spain: Universidad de Valladolid.
41. Martin, J. R. ve Rose, D. (2007). Working with discourse: Meaning beyond the clause (2nd ed.). Open Linguistics Series, London: Bloomsbury.
42. Meyer, M. ve Wodak, R. (2001). Methods of critical discourse analysis. London: SAGE Publications.
43. Moi, T. (1989). Feminist, female, feminine. (Ed: C. Belsey & J. More). The Feminist Reader: Essays in Gender and the Politics of Literary Criticism. 38-61. London: Palgrave Macmillan
44. Morgan, P.R. (1982). Theory, analysis, and criticism. Journal of Musicology, 1(1), 15-18.
45. Öztaş, N. (2018). Kültürel farklılık bağlamında namus ve bekâret algısı: Uluslararası ve Türkiyeli öğrenciler karşılaştırması, (Master Thesis). Konya: Necmettin Erbakan University.
46. Polivy, J. ve Herman, P. (2007). Is the body the self? Women and body image. Coll. Antropol, 31, 63-67.
47. Roy, G. W. (2010). Reds, whites and blues: Social movements, folk music, and race in the United States. Princeton: Princeton University Press.
48. Russell, B. (2003). Evlilik ve ahlak. (Trans. Ender Gürol). İstanbul: Morpa Kültür Yayınları
49. Soyumert, A. (2008). Türk sinemasının susturulmuş kadın karakterleri. (Master Thesis). Ankara: Ankara University.
50. Sözen, E. (2017). Söylem: belirsizlik, mübadele, bilgi / güç ve refleksivite. İstanbul: Profil Kitap Yayıncılık.
51. Stevens, E. Y. (2016). Teacher discourses and identities: Understanding your teaching self. (Ed: Kristen A. Munger). Steps to success: crossing the bridge between literacy research and practice. 201-210. Geneseo, NYC: Open SUNY Textbooks.
52. Tagg, P. (2003). Analyzing popular music: Theory, method and practice. New York: Cambridge University Press.
53. Taşal, B. ve Vural, F. (2011). Şarkı sözlerinde şiddet öğesi: Aksaray ili ilköğretim ikinci kademe öğrencileriyle yapılan bir çalışma. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (25), 251-259.
54. Taydaş, O. ve Sert, H. (2021). Bir popüler kültür ögesi olarak arabesk müziğin çevreden merkeze yolculuğu. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (45), 210-222.
55. Van Dijk, T. A. (1993). Principles of critical discourse analysis. Discourse & Society, 4(2). 249-283. Van Leeuwen, T. (1997). Representing social action. Discourse and Society, 6(1), 81–106.
56. Vural, F.G. ve İstanbullu, S. (2016). Cinsel çağrışımlı türkü sözlerinin tarihsel, duruma göre güncelliği. Türk Araştırmaları, 11(18), 79-94.
57. Wodak, R. (2001). What CDA is about: A summary of its history, important concepts and its developments. (Ed: Michael Meyer and Ruth Wodak). 1-13. Methods of Critical Discourse Analysis. London: SAGE Publications.
58. Yıldız A. B. (2013). Müzik araştırmalarında toplumsal cinsiyet çalışmalarına Türkiye bağlamında genel bir bakış. Porte Akademik Journal of Music and Dance Studies, 6, 30-45.