Araştırma Makalesi

Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak

Cilt: 23 Sayı: 1 20 Mart 2024
PDF İndir
EN TR

Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak

Öz

Bu makalede bireylerin eylemlerine müdahale etmenin tek haklı gerekçesinin başkalarına zarar gelmesini önlemek olduğunu ifade eden ‘‘zarar ilkesine (Zİ)’’ getirilen üç eleştiriyi tartıştım. Öncelikle ilkeyi anlamlı kılabilecek bir zarar tarifinin bulunmadığı eleştirisini ele alarak bu eleştirinin, ilkenin ancak problemsiz bir zarar tanımı ile birlikte makul kabul edilebileceği varsayımına dayandığını tespit ettim. Zarar kavramına ilişkin var olan bilgi dağarcığımızı görmezden gelmesi ve zarara başvuran ilkeler haricindeki diğer birçok ilkeyi de kapsayan genel bir şüpheciliğin önünü açması nedeniyle ilgili varsayımı reddetmemiz gerektiğini savundum. İkinci olarak, zarar vermenin yanlışlığının halihazırda yaygın olarak kabul ediliyor olmasından ötürü Zİ’nin bize yeni bir şey söylemediği, zararın türü/miktarı gibi güncel tartışmaların yoğunlaştığı noktalarda suskun kaldığı ve dolayısıyla artık işlevsiz olduğu eleştirisini değerlendirdim. Buna karşın hangi zarar tarifinin benimsendiğinden bağımsız olarak Zİ’nin, zararın varlığı kanıtlanmadıkça bireylerin eylemlerinde serbest bırakılmaları gerektiğini vurgulayan bir özgürlük karinesini temsil etme ve bazı eylemlerin zarar içermese dahi yasaklanabileceğini düşünen hukuki ahlakçılara yasak taleplerini gerekçelendirme yükümlülüklerini hatırlatma şeklinde iki önemli işleve halen sahip olduğunu iddia ettim. Son olarak Zİ'nin potansiyel kötüye kullanımlarına dair endişelere değindim. Bu endişelerin giderilmesi için yapılması gerekenin, zarar içeren eylemleri belirlemeye çalışmak değil, her eylemin bir miktar zarar içerme olasılığına sahip olduğunu kabul ederek hangi tür zararların hukuken düzenlenmesi gerektiği özelinde makul bir seçenek ortaya koymak olduğunu iddia ettim. Zİ’nin suiistimallerinin genellikle zarar kavramının geniş yorumlanmasının ürünü olduğunu düşünerek, cebir ve hile eylemlerinin neden olduğu birinci derece zararları esas alan, hukuki öngörülebilirliği artıracak bir hukuki çerçeve benimsemeyi tercih ettim. Kuşkusuz bu tercih yasaklanması gereken bazı zararlı eylemlere karşı hukuki koruma sağlayamama riskini içermektedir; ancak bu, özgürlüğü korumayı taahhüt eden genel bir ilke ortaya koymak için ödenmesi gereken bir bedeldir. Buradan hareketle, ele aldığım üç eleştiriden hiçbirinin Zİ’nin reddedilmesini gerektirmediği sonucuna vardım.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Archard, D. (1990) Freedom Not to be Free: The Case of the Slavery Contract in J. S. Mill’s On Liberty. Philosophical Quarterly 40: 453-465.
  2. Boonin, D. (2014). The Non-Identity Problem and the Ethics of Future People. New York: Oxford University Press.
  3. Bradley, B. (2012). Doing Away with Harm. Philosophy and Phenomenological Research. 85(2), 390–412.
  4. Brown, D. G. (2010). Mill on the Harm in Not Voting, Utilitas, 22: 126–33.
  5. Cane, P. (2006). Taking Law Seriously: Starting Points of the Hart/Devlin Debate. The Journal of Ethics, 10(1/2), 21–51.
  6. Devlin, P. (1965). The Enforcement of Morals. Oxford: Oxford University Press.
  7. Duff, R. A. (2016). Legal Moralism and Public Wrongs. Legal, Moral, and Metaphysical Truths: The Philosophy of Michael S. Moore (ed. Ferzan K. & Morse S., pp. 95-110). Oxford: Oxford University Press.
  8. Dülger, M. (2020). John Stuart Mill ve Hukuk Kuramına Etkileri. Beytulhikme An International Journal of Philosophy. 10 (4), 1471-1493.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Sistematik Felsefe (Diğer)

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Mart 2024

Gönderilme Tarihi

6 Aralık 2023

Kabul Tarihi

6 Şubat 2024

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2024 Cilt: 23 Sayı: 1

Kaynak Göster

APA
Ataş, U. (2024). Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 23(1), 68-93. https://doi.org/10.20981/kaygi.1400899
AMA
1.Ataş U. Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. 2024;23(1):68-93. doi:10.20981/kaygi.1400899
Chicago
Ataş, Utku. 2024. “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23 (1): 68-93. https://doi.org/10.20981/kaygi.1400899.
EndNote
Ataş U (01 Mart 2024) Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23 1 68–93.
IEEE
[1]U. Ataş, “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”, Kaygı, c. 23, sy 1, ss. 68–93, Mar. 2024, doi: 10.20981/kaygi.1400899.
ISNAD
Ataş, Utku. “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 23/1 (01 Mart 2024): 68-93. https://doi.org/10.20981/kaygi.1400899.
JAMA
1.Ataş U. Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. 2024;23:68–93.
MLA
Ataş, Utku. “Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, c. 23, sy 1, Mart 2024, ss. 68-93, doi:10.20981/kaygi.1400899.
Vancouver
1.Utku Ataş. Zarar İlkesi Üzerine: Üç Temel Eleştiriyi Tartışmak. Kaygı. 01 Mart 2024;23(1):68-93. doi:10.20981/kaygi.1400899

e-ISSN: 2645-8950