Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach

Serdar Saygılı

doi:10.20981/kaygi.410558

Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach

Öz

Ernst Mach, bilimi, görünüşler dünyasının doğru bilgisinin elde edilmesinde rasyonel bir düzenleme aracı olarak kabul etmiştir. Ayrıca bilimin, gerçek bilginin yegâne kaynağı olduğunu belirtmiştir. Ona göre, görünüşler dünyasının zihinsel idealizasyonu kuramlar tarafından sağlanmaktadır. Kuramlar, duyular yolu ile ulaşılan olgular ve olaylar dünyasının mümkün zihinsel tasarımlarından meydana gelmiştir. Bu zihinsel tasarımların en üst düzeydeki doğruluk kabullerini ise bilimsel yasalar oluşturmaktadır. Bu bilimsel yasalar, sınırsız doğruluk değeri olan mutlak betimlemeler değillerdir. Bununla birlikte Mach, görünüşler dünyasının bilgisinin elde edilmesinde insanın biyolojik yapısından dolayı ekonomik davrandığını belirtmiştir. Bunu düşüncenin ekonomisi veya düşüncenin tasarrufu ilkesi olarak ifade etmiştir. Düşüncenin ekonomisi ilkesini ise görünüşler dünyasının en az düşünce sarfiyatı ile en fazla genellilikleri elde etme çabası olarak açıklamıştır. Dolayısıyla Mach, bilim ve felsefe üzerine geliştirdiği fikirleri ile çağının sınırlarını aşarak etkisi günümüze kadar ulaşan öncü bir filozoftur.

Anahtar Kelimeler

Ernst Mach,Bilim,Bilimsel Yasa,Düşüncenin Ekonomisi İlkesi,Hakikat

Kaynakça

ADIVAR, Adnan (1969). İlim ve Din, İstanbul: Remzi Kitabevi.
ASTER, Von, Ernst (1949). “Modern Fizik”, Felsefe Arkivi, 2(3)/1949: 98-106.
DENKEL, Arda (2003). Düşünceler ve Gerçekler, İstanbul: Doruk Yayınları.
EVERDELL, William (1998). The First Moderns: Profiles In The Origins Of Twentieth-Century Thought, Chicago: The University Of Chicago Press.
FEYERABEND, Karl, Paul (1978). Science In A Free Society, London: Lowe& Brydone Ltd. Press.
FEYERABEND, Karl, Paul (1987). Farewell To Reason, London&New York: New Left Books Press.
FRANK, Philipp (1950). Modern Science And Its Philosophy, Cambridge: Harvard University Press.
GÜZEL, Cemal (2011). “Emile Meyerson’un Bilim Tasarımı”, Folklor Edebiyat, 17(65)/2011: 27-36.

HOLTON, Gerald (1993). Science And Anti Science, London: Harvard University Press.
HEMPEL, Carl (1966). Philosophy Of Natural Science, New Jersey: Prentice Hall Inc.
İNAM, Ahmet (1986). “Bilimi Eleştirmek”, Elektrik Mühendisliği Dergisi, 330-331/1986: 41-47.
KABADAYI, Talip (2004). “Kuramdan Bağımsız Gözlem ve Deney Dili Olanaklı mıdır?” Felsefe ve Sosyal Bilimler Dergisi, 2/2004: 29-44.
KOÇABAŞ, Şakir (2013). Fizik ve Gerçeklik: Bilim Felsefesine Kavramsal Bir Yaklaşım, İstanbul: Küre Yayınları.
LADYMAN, James (2002). Understanding Philosophy Of Science, London&New York: Taylor &Francis Group.
LAKATOS, Imre (1978). The Methodology Of Scientific Research Programmes, Cambridge: Cambridge University Press.
LAKATOS, I and P. FEYERABEND (1999). For And Against Method: Including Lakatos Lectures On Scientific Method And The Lakatos-Feyerabend Correspondence, Ed. Matteo Motterlini, Chicago&London: University Of Chicago Press.
LECOURT, Dominique (2003). Proletarian Science?: The Case of Lysenko, London: Humanities Press.
LECOURT, Dominique (2013). Bilim Felsefesi, Ankara: Kültür Kitaplığı Dost Kitabevi Yayınları.
LOSEE, John (2001). A Historical Introduction To The Philosophy Of Science, Fourth Edition, New York: Oxford University Press.
MACH, Ernst (1895). Popular Scientific Lectures, Ed. Thomas J. Mccormack, Chicago: The Open Court Publishing Company.
MACH, Ernst (1911). History And Root Of The Principle Of The Conservation Of Energy, Chicago&London: Kegan Paul, Trench, Trubner Company.
MACH, Ernst (1914). The Analysis Of Sensations: And The Relation Of The Physical To The Psychical, Chicago & London: The Open Court Publishing Company.
MACH, Ernst (1916). Principles Of The Theory Of Heat, Dordrecht: Published By D. Reidel Publishing Company.
MACH, Ernst (1919). The Science Of Mechanics: A Critical And Historical Account Of Its Development, The Third Edition, Chicago&London: The Open Court Publishing Company.
MACH, Ernst (1926). The Principles of Physical Optics: An Historical and Philosophical Treatment, London: Methuen&Company Ltd.
MACH, Ernst (1976). Knowledge And Error, Dordrecht-Holland: D. Reidel Publishing Company.
MACH, Ernst (1997). “A New Sense”, Galileo’s Commandmend: An Anthology Of Great Science Writing-1897, First Printing, Ed. Edmund Blair Bolles, New York: W. H. Freeman.
MACH, Ernst (1998). “Araştırmanın Amacı”, Bilgi ve Betimleme: Pozitivizm ve Ernst Mach Üstüne, derl&çev. Ömer Naci Soykan, ss. 199-200, İstanbul: Küyerel Yayınları.
OESER, Erhard (1991). “Bilgide İlerleyişin Teknolojisi Olarak Bilim Felsefesi”, Felsefe Arkivi, 28/1991: 139-146.
ÖZCAN, Zeki (2012). “Viyana Çevresinin Dönemleri”, Viyana Çevresi: Felsefede Son Büyük Dönemeç, derl&çev. Zeki Özcan, ss. 1-72, Ankara: Birleşik Yayınevi.
ÖZLEM, Doğan (1982). “Bilgi ve Bilimde Olguculuk: Tarihselcilik Tartışması Üzerine”, Yazko Felsefe Yazıları, 4. Kitap.
ÖZLEM, Doğan. (2010). Bilim Felsefesi, İstanbul: Notos Kitap.
PEARSON, Karl (1900). The Gramer Of Science, Second Edition, London: Adam And Charles Press.
POPPER, Karl (2005). The Logic of Scientific Discovery, London&New York: Taylor&Francis Group Press.
PRESTON, John (1997). Feyerabend: Philosophy, Science and Society, Cambridge: Polity Press.
PSİLLOS, Stathis (2007). Philosophy of Science A–Z, Edinburgh: Edinburgh University Press.
SOYKAN, Ömer Naci (1994). “Ernst Mach'da Bilginin Biyolojik Antropolojik Temeli”, Felsefe Dünyası Dergisi, 13/1994: 21-30.
SOYKAN, Ömer Naci (1998). Bilgi ve Betimleme: Pozitivizm ve Ernst Mach Üstüne, İstanbul: Küyerel Yayınları.
STADLER Friedrich (2003). “What Is The Vienna Circle? Some Methodological And Historiographical Answers”, ed. Friedrich Stadler, pp. XI-XXIII, New York: Kluwer Academic Publishers.
THİLLY, Frank (1924). A History Of Philosophy, New York: Henry Holt And Company.
URAL, Şafak (1984). “Felsefî Açıdan Bilim”, Felsefe Arkivi, 24/1984: 27-53.
URAL, Şafak (2011). Basitlik İlkesi, İstanbul: Kabalcı Yayınları.
YILDIRIM, Cemal (1993). “Bilim Felsefesinin İşlevi”, Felsefe Dünyası Dergisi, 8/1993: 11-16.
WARTOFSKY, W, Marx (1976). “Philosophy And History Of Science”, Essays In Memory Of Imre Lakatos, Ed. Paul Feyerabend&Robert Cohen&Marx Wartofsky, pp. 727-728, Dordrecht: D. Reidel Publishing Company.
WARTOFSKY W, Marx (1991). “How To Be A Good Realist”, Beyond Reason: Essays On The Philosophy Of Paul Feyerabend, Ed. Gonzalo Munévar, Boston&London: Kluwer Academic Publishers.
WHEELER, Archibald, John (1980). Albert Einstein: 1879—1955, Washington: National Academy of Sciences Press.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

-

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yazarlar

Serdar Saygılı ^*
0000-0003-1986-6448
Türkiye

Yayımlanma Tarihi

30 Nisan 2018

Gönderilme Tarihi

28 Mart 2018

Kabul Tarihi

22 Şubat 2018

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2018 Sayı: 30

DOI

https://doi.org/10.20981/kaygi.410558

IZ

https://izlik.org/JA24LD43CC

Kaynak Göster

RIS / Bibtex

APA

Saygılı, S. (2018). Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, 30, 117-129. https://doi.org/10.20981/kaygi.410558

AMA

1.Saygılı S. Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach. Kaygı. 2018;(30):117-129. doi:10.20981/kaygi.410558

Chicago

Saygılı, Serdar. 2018. “Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, sy 30: 117-29. https://doi.org/10.20981/kaygi.410558.

EndNote

Saygılı S (01 Nisan 2018) Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi 30 117–129.

IEEE

[1]S. Saygılı, “Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach”, Kaygı, sy 30, ss. 117–129, Nis. 2018, doi: 10.20981/kaygi.410558.

ISNAD

Saygılı, Serdar. “Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi. 30 (01 Nisan 2018): 117-129. https://doi.org/10.20981/kaygi.410558.

JAMA

1.Saygılı S. Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach. Kaygı. 2018;:117–129.

MLA

Saygılı, Serdar. “Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach”. Kaygı. Bursa Uludağ Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Felsefe Dergisi, sy 30, Nisan 2018, ss. 117-29, doi:10.20981/kaygi.410558.

Vancouver

1.Serdar Saygılı. Hakikatin Neliği Hususunda Zihinsel Bir Düzenleme Faaliyeti Olarak Düşüncenin Ekonomisi İlkesi Ve Ernst Mach. Kaygı. 01 Nisan 2018;(30):117-29. doi:10.20981/kaygi.410558