“Nedensellik” Üzerine
Öz
Nedensellik ya da nesnede cari olan zorunluluk kavramını yalnızca
neden-sonuç ilişkisi olarak ele almak problemin sadece bir bölümünü
oluşturmaktadır. Problemin bu bölümü felsefe tarihinde ya epistemik ya da
ontolojik şüphecilik olarak kendini göstermiştir. Nedensellik, hem evrenin
işleyişinin çözümlenmesi için, hem de kesin bilginin elde edilmesinin bir
kriteri olarak düşünceye konu olmuştur. Ancak nedensellik anlayışının özellikle
hipotezlerin ve kuramların doğruluk kriterini belirlemede kullanılabilecek bir
yönü daha vardır. O da sonuçtan hareketle nedenin vasıflarındaki zorunluluğun
tespit edilmesidir. Bu problem, düşüncenin varsayımlardan ayrılması için
özellikle bilimsel düşüncenin deney imkanı olmayan bölümünde göz önüne alınması
zorunlu bir problemdir. Sonuçtan hareketle nedenin vasıflarının belirlenmesi
usulü gerçekleştirilmeden ortaya konulan düşüncelerin birer varsayımdan ve
kanaatten ibaret kalmaları kaçınılmaz görünüyor. Bu çalışmada nedenselliğin
ikinci yönü olan sonuçtan hareketle nedenin zorunlu vasıflarının tespit
edilmesine ilişkin akıl yürütmenin usulü tartışılmıştır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- ABRAHAMOV, Binyamin (2009). Gazalinin Nedensellik Teorisi, Çev: Yaşar Türkben, www.emakalat.com.
- ARİSTOTELES, (1996). Metafizik (Çev; Ahmet Arslan). İstanbul. Sosyal Yayınları.
- BACON, Francis. (1999). Novum Organum, Çev: Sema Önal Akkaş, Ankara.
- GAZZÂLÎ, (2014). Filozofların Tutarsızlığı, Klasik yayınları, İstanbul.
- HUME, David. (2007). An Enquıry Concernıng Human Understanding, (Ed. Peter Millican), Oxford University Press, New York.
- KANT, Immanuel. (1929). Immanuel Kant’s Critique of Pure Reason. (Çev: Norman Kemp Smith), London.
- KRANZ, Walther. (1984). Antik Felsefe, Çev: Suat y. Baydur, Sosyal yayınlar, İstanbul.
- KUHN, Thomas. (2000). Bilimsel Devrimlerin Yapısı. (Çev. Nilüfer Kuya). İstanbul. Alan Yay.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Ahmet Kavlak
*
0000-0002-4419-9440
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
30 Eylül 2019
Gönderilme Tarihi
29 Ağustos 2019
Kabul Tarihi
17 Haziran 2019
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2019 Cilt: 18 Sayı: 2
Cited By
KANT FELSEFESİNDE NEDENSELLİĞİN UĞRAKLARI
Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.56597/kausbed.1338892