TRANSFORMATİON OF DİSASTER MANAGEMENT POLİCİES İN THE CONTEXT OF THE CLİMATE CRİSİS: THE CASE OF TÜRKİYE

Yıl 2026, Cilt: 7 Sayı: 1 , 67 - 89 , 28.03.2026

Murat Tatoğlu

https://doi.org/10.58658/kaypod.1782527

https://izlik.org/JA35SL76AL

Öz

The climate crisis has increased the frequency and intensity of disasters, rendering traditional disaster management approaches inadequate. This situation necessitates a shift from narrowly focused, response-oriented strategies toward a comprehensive framework that emphasizes risk reduction, adaptation, and sustainability. This study examines the transformation of Turkey’s disaster management policies within the context of the climate crisis and evaluates the extent to which existing policy instruments incorporate principles of flexibility and sustainability. The paper first provides a conceptual framework linking climate change, disaster management, and public policy. It then offers an international comparison, highlighting innovative practices developed in different countries. Japan’s community-based preparedness models and the Netherlands’ nature-based flood management strategies, as examples that emphasize resilience and sustainability in disaster governance. The analysis of Turkey reveals that although the country possesses significant institutional capacity, its disaster management system still falls short in adapting to the dynamic and uncertain nature of the climate crisis. The study argues that strengthening multi-level governance mechanisms, expanding the scope of disaster insurance, integrating nature-based solutions into urban planning, and improving the accessibility and simplicity of early warning systems are crucial steps for the future. By adopting this perspective, the study contributes to the disaster management literature by situating it within the climate crisis framework and provides concrete policy recommendations to build a more resilient and sustainable disaster management vision for Turkey.

Anahtar Kelimeler

Climate Crisis , Disaster Managment , Public Policy , Resilience , Sustainability

İKLİM KRİZİ BAĞLAMINDA AFET YÖNETİM POLİTİKALARININ DÖNÜŞÜMÜ: TÜRKİYE ÖRNEĞİ

https://izlik.org/JA35SL76AL

Öz

İklim krizi, afetlerin sıklığını ve şiddetini artırarak geleneksel afet yönetimi anlayışlarının yetersiz kalmasına yol açmaktadır. Bu durum, afet yönetimi politikalarının kriz anı müdahalelerine odaklanan dar kapsamlı yaklaşımdan çıkarılarak risk azaltma, uyum ve sürdürülebilirlik perspektifleriyle yeniden kurgulanmasını zorunlu kılmaktadır. Bu çalışma, iklim krizi bağlamında Türkiye’nin afet yönetimi politikalarının dönüşümünü incelemekte ve mevcut politika araçlarını esneklik ile sürdürülebilirlik ilkeleri açısından değerlendirmektedir. Çalışmada öncelikle iklim değişikliği, afet yönetimi ve kamu politikası ilişkisine dair kuramsal bir çerçeve sunulmuş; ardından uluslararası karşılaştırmalarla farklı ülkelerin afet yönetiminde geliştirdiği yenilikçi uygulamalar incelenmiştir. Japonya’nın toplum temelli hazırlık modelleri ve Hollanda’nın doğa-temelli taşkın yönetimi afet yönetiminin sürdürülebilirlik ve esneklik boyutlarını öne çıkaran örnekler olarak tartışılmıştır. Türkiye açısından yapılan değerlendirmeler, mevcut afet yönetimi sisteminin güçlü kurumsal kapasiteye sahip olmasına rağmen, iklim krizinin belirsiz ve dinamik doğasına uyum sağlamakta yetersiz kaldığını göstermektedir. Sonuç bölümünde önerilen politika adımları, yerel yönetimlerin daha aktif rol üstlenmesi, afet sigortalarının kapsamının genişletilmesi, doğa-temelli çözümlerin kent planlamasına entegre edilmesi ve erken uyarı sistemlerinin sadeleştirilmesi üzerine yoğunlaşmaktadır. Bu yönüyle çalışma, afet yönetimi literatürüne iklim krizi perspektifinden katkı sunarken, Türkiye için sürdürülebilir ve esnek bir afet yönetimi vizyonu geliştirilmesine yönelik somut öneriler ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

iklim krizi , afet yönetimi , kamu politikası , esneklik , sürdürülebilirlik

Etik Beyan

çalışma kapsamında etik kurul onayına ihtiyaç duyulmamaktadır

Destekleyen Kurum

araştırmayı destekleyen herhangi bir finansman kaynağı bulunmamaktadır

Teşekkür

çalışmayı inceleyen ve katkı sunan tüm hakemlere ve dergi editör kuruluna teşekkür ederim

Kaynakça

• AFAD (2022). Türkiye Afet Müdahale Planı. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. (erişim tarihi: 06.01.2026).
• AFAD (2024). AFAD 2024-2028 Stratejik Planı. T.C. İçişleri Bakanlığı Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı. https://www.afad.gov.tr (erişim tarihi: 06.01.2026).
• Anderson, A. (2010). Combating climate change through quality education. Washington, DC: Brookings Global Economy and Development. Aydın, G., & Genç, F. N. (2023). Sürdürülebilir Kalkınma Bağlamında Afet ve İklim Değişikliği Politikaları. Çankırı Karatekin Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 13(2), 563-590.
• Bilbay, Ö. F. (2024). İklim krizi ve dijitalleşme. Yönetim Bilimleri Dergisi, 22(Özel Sayı: Endüstri 4.0 ve Dijitalleşmenin Sosyal Bilimlerde Yansımaları), 1544-1568.
• Birpınar, M. E. (2022). İklim krizi ve Türkiye. Yeni İnsan Yayınevi.
• Burdur AFAD. (2021). https://burdur.afad.gov.tr/kurumlar/burdur.afad/280525IRAPBURDUR-IL-AFET-RISK-AZALTMA-PLANI_IRAP.pdf (erişim tarihi: 02.02.2026).
• CFNT (2025,). 'Room for the River': The Dutch flood-management policy shaped by the state, communities, and nature. Climate Finance Thailand. https://climatefinancethai.com/room-for-the-river-the-dutch-flood-management-policy-shaped-by-the-state-communities-and-nature/ (erişim tarihi: 07.01.2026).
• Copernicus EU (2023). https://aifm.org/en/news/wildfires-the-2023-review-by-effis-copernicus/ (erişim tarihi: 02.02.2026).
• Çilingir, G. A. (2018). Türkiye’de uygulanan afet yönetimi politikalarının incelenmesi: yasal düzenlemeler ve Dask. Resilience, 2(1), 13-21.
• Demir, A. (2022). Paris Anlaşması ve 26. Taraflar Konferansı (COP 26)’nda Türkiye değerlendirmesi: yükümlülükler ve sorumluluklar. Biological Diversity and Conservation, 15(2), 162-170.
• Demir, F. (2011). Kamu Politikasi ve Politika Analizi Çalişmalarinin Teorik Çerçevesi. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (30), 107-120.
• Demirbaş, M., & Aydın, R. (2020). 21. Yüzyılın en büyük tehdidi: küresel iklim değişikliği. Ecological Life Sciences, 15(4), 163-179.
• Erdem, A. D., & Bilgili, A. (2023). Türkiye’de iklim değişikliğiyle mücadele araçları: Ulusal Akıllı Şehirler Stratejisi ve Eylem Planı. Çağdaş Yerel Yönetimler, 32(1), 51-79.
• Erkal, T., & Değerliyurt, M. (2009). Türkiye’de afet yönetimi. Doğu Coğrafya Dergisi, 14(22), 147-164.
• Ertürkmen, C. (2006). Afet Yönetimi, Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Yönetimi ve Siyaset Anabilim Dalı(Doctoral dissertation, Yüksek Lisans Tezi, Ankara).
• European Parliament (2025). Japan's preparedness strategies. EPRS Briefing. https://www.europarl.europa.eu/RegData/etudes/BRIE/2025/777941/EPRS_BRI(2025)777941_EN.pdf (erişim tarihi: 07.01.2026).
• Field, R. D., Kim, D., LeGrande, A. N., Worden, J., Kelley, M., & Schmidt, G. A. (2014). Evaluating climate model performance in the tropics with retrievals of water isotopic composition from Aura TES. Geophysical Research Letters, 41(16), 6030-6036.
• Genç, F. N. (2021). Afet yönetimi. Nobel Akademik Yayıncılık.
• Gül, H. (2015). Kamu politikası analizi, yöntemleri ve teknikleri. Yasama dergisi, (29), 5-31.
• Gündüz, F. (2022). Afetlerde kadın ve toplumsal cinsiyet perspektifi ile çıkarılması gereken dersler (Haiti ve Japonya depremi örneği). IBAD Sosyal Bilimler Dergisi, (12), 440-460.
• Gürçam, S. (2023). İklim krizi ve egemenlik çerçevesinde iklim mağdurları. Journal of International Relations and Political Science Studies, (7), 19-36.
• İrdem, İ., & Mert, E. (2023). Deprem, dirençli kent ve acil afet yönetimi: Türkiye örneği. Kamu Yönetimi ve Politikaları Dergisi, 4(2), 241-276. https://doi.org/10.58658/kaypod.1319821
• Japan Times (2024,). Japan preparing to create disaster management agency. The Japan Times. https://www.japantimes.co.jp/news/2024/12/30/japan/politics/japan-prepares-disaster-agency/ (erişim tarihi: 07.01.2026).
• Kadıoğlu, M. (2008). Modern, bütünleşik afet yönetimin temel ilkeleri. Afet Zararlarini Azaltmanin Temel İlkelerİ, 1.
• Karaman, Z. T. (2017). Afet yönetimine giriş ve Türkiye’de örgütlenme. Bütünleşik Afet Yönetimi (Ed. Zerrin Toprak Karaman, Asuman Altay), Birleşik Matbaacılık, İzmir, 1-39.
• Kocabaş, H. M., Mut, R., Karakelle, E., & Kivilcim, M. (2025). İklim Değişikliğine Uyum Bağlamında Su Yönetiminde Güncel Yaklaşımlar: Hollanda, İspanya ve Çin Halk Cumhuriyeti Örneklerinin İncelenmesi. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies, 7(2), 142-169.
• Korkın, E., & Öztop, S. (2022). Büyükşehir Belediyeleri Stratejik Planlarında Afet Yönetimi. Medeniyet Araştırmaları Dergisi, 7(1), 61-75. https://doi.org/10.52539/mad.1120801
• Kurtar, A., & Arap, S. K. (2025). İklim Kriziyle Mücadelenin Yerel Yönetim Planlarına Yansımaları; İzmir Büyükşehir Belediyesi. Journal of Business in The Digital Age, 8(1), 121-136.
• Küresel Amaçlar https://www.kureselamaclar.org (Erişim tarihi: 01.09.2025). Kusakabe, E. (2024). Social innovation and disaster risk reduction in Japan: Challenges and opportunities. Disaster Prevention and Resilience, 3, Article 7. https://doi.org/10.20517/dpr.2024.07
• Macit, İ. (2019). Bütünleşik afet yönetiminde Sendai çerçeve eylem planının beklenen etkisi. Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 5(1), 175-186.
• McPhearson, Timon, Erik Andersson, Thomas Elmqvist ve Niki Frantzeskaki (2015), “Resilience of and Through Urban Ecosystem Services”, Ecosystem Services, 12, s. 152-156.
• Mirici, M. E., & Berberoğlu, S. (2022). Türkiye perspektifinde yeşil mutabakat ve karbon ayak izi: tehdit mi? fırsat mı? Doğal Afetler ve Çevre Dergisi, 8(1), 156-164.
• Özkaya, S. (2024). Türkiye’nin İklim Değişikliğine Yönelik Politikaları ve Kurumsal Yapısı. JENAS Journal of Environmental and Natural Studies, 6(3 (Nesrin Algan'a Armağan Sayısı)), 251-268.
• Özlüer, I. Ö. (2021). İklim Krizi ve Afet Planlaması (Türkiye’nin Kalkınma Planlarına Yansıyan Afet Stratejisi). Memleket Siyaset Yönetim, 16(36), 397-420.
• Özmen, B., & Özden, T. (2013). Türkiye’nin afet yönetim sistemine ilişkin eleştirel bir değerlendirme. İstanbul Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, (49).
• Öztürk, K. (2012). Küresel İklim Değişikliği ve Türkiye’ye Olası Etkileri, Gazi Eğitim Fakültesi Dergisi, 22,1.
• Özuyar, G., Gürcan, E. C., & Bayhantopçu, E. (2021). Türkiye’nin güncel iklim değişikliği stratejisinin ana yönelimi. Kuşak ve Yol Girişimi Dergisi, 2(3), 31-46.
• Parekh, R. (2018) World Health Organization World Health Report August 2018. Sever, B. C. (2023). Türkiye’de İklim Krizi Bağlamında İnsan Hareketliliği ve Hareketsizliğinin Olasılıkları Üzerine Bir Değerlendirme. İnsan Hareketliliği Uluslararası Dergisi, (Özel Sayı), 34-55.
• Sevinç, M. Y., ve Aktuğ, S. S. (2023). Nüfus Artışının Yol Açtığı Sorunlara Küresel Bakış. Ankara Uluslararası Sosyal Bilimler Dergisi, 6(11), 13-30. Sezer, Ö., & Tozbey, Ş. (2023). Türkiye’de afet yönetiminin merkezi ve yerel düzeyde örgütlenmesi üzerine bir değerlendirme. Siyasal Bilgiler Fakültesi Dergisi, 8(1), 79-102. Sırdaş, S. (2002). Meteorolojik Kuraklık ve Türkiye Modellemesi, İstanbul Teknik Üniversitesi Dergisi, 2 (2) ,95-103.
• Stuart S. Nagel, (2002). Handbook of Public Policy Evaluation, Sage Publications,Thou- sand Oaks, DOI: http://dx.doi.org/10.4135/9781412973533.d29 Chapter 20, s. 132- 144.
• Stults, M. (2017). Integrating climate change into hazard mitigation planning: Opportunities and examples in practice. Climate Risk Management, 17, 21-34.
• Şahin, C. Y. (2002). İmar Planlarının Yapım Süreci ve Yargısal Korunma. Yayımlanmamış Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, Kamu Hukuku Ana Bilim Dalı.
• Şenol, B. M., Doğulu, C., Akdede, N., Akoğlu, H., Karakayalı, O., Yılmaz, S., ... & Karancı, A. N. (2024). Emergency response, and community impact after February 6, 2023 Kahramanmaraş Pazarcık and Elbistan Earthquakes: Reconnaissance findings and observations on affected region in Türkiye. Bulletin of Earthquake Engineering, 1-30. https://doi.org/10.1007/s10518-024-01867-3
• Tatoğlu, M. (2025). Üniversite Öğrencilerinin Afet Risk Algısı: Farkındalık, Hazırlık ve Davranışsal Tepkiler Üzerine Bir Araştırma. Afet ve Risk Dergisi, 8(2), 598-612. https://doi.org/10.35341/afet.1679395
• Tekin, İ. (2024). Türkiye’de afet-kriz yönetiminde belediyeler: Balıkesir Büyükşehir Belediyesi’nin Maraş depremlerindeki konumu ve fonksiyonları (Yüksek lisans tezi). Bandırma Onyedi Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, Bandırma.
• Tercan, B. (2018). Türkiye’de afet politikaları ve kentsel dönüşüm. Abant Kültürel Araştırmalar Dergisi, 3(5), 63-74.
• Tuğaç, Ç. (2024). Türkiye Kentlerinde İklim Değişikliğine Dirençliliğin ve Afet Risk Yönetiminin Sağlanmasında Kentsel Ekosistem Hizmetleri. Memleket Siyaset Yönetim, 19(43), 341-392. United Nations Department of Economic and Social Affairs. (2019).World urbanization prospects 2018: Highlights. UN. Vince, G. (2022). The century of climate migration: why we need to plan for the great upheaval. The Guardian, 18. Wadanambi, R. T., Wandana, L. S., Chathumini, K. K. G. L., Dassanayake, N. P., Preethika, D. D. P., & Arachchige, U. S. (2020). The effects of industrialization on climate change. J. Res. Technol. Eng, 1(4), 86-94.