The absolute veto power of the United Nations Security Council as a transition to democracy issue

Öz

The principles of sovereignty and equality have been among the most emphasized principles since the emergence of modern nation-states. The concept of democracy, on the other hand, has been one of the most frequently discussed concepts, particularly in the post-World War II period. There is also considerable debate about whether there is a contradiction between the rhetoric and actions of international organizations. This study examines how the absolute veto power granted to the permanent members of the United Nations Security Council hinders the organization's democratization process. The role of the international system is discussed in the context of the historical development of the concept of democracy and the waves of transition to democracy. The relationship between the United Nations and the developments that occurred during the global transition to democracy is explored. The founding process of the United Nations, its core organs, and the distribution of power among these organs are then examined. The article concludes that the absolute veto power granted to the five permanent members of the Security Council, which is the focus of this article, both obstructs decision-making processes and undermines the principles of legal and political equality in the international system. The effects of the use of the veto in examples such as the Israeli-Palestinian conflict are evaluated, and it is determined that this power deepens the organization's legitimacy crisis. Furthermore, the historical and political positions of the permanent members, which are not representative of the global population, and the exclusion of Muslim and African countries in particular, are discussed within the context of representation. The resulting antidemocratic practices are explored. Ultimately, the study argues that the current structure of the Security Council constitutes a structural obstacle to democratization and that reforming its absolute veto power is essential.

Anahtar Kelimeler

• United Nations
• UNSC
• Veto
• Democracy
• International Law

BİR DEMOKRASİYE GEÇİŞ SORUNU OLARAK BİRLEŞMİŞ MİLLETLER GÜVENLİK KONSEYİ’NİN MUTLAK VETO YETKİSİ

Öz

Egemenlik ve eşitlik ilkeleri modern ulus devletlerin ortaya çıktığı dönemden sonra üzerinde en fazla durulan ilkeler arasında yer almaktadır. Demokrasi kavramı ise özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrası dönemde üzerinde en fazla durulan kavramların başında gelmektedir. Uluslararası örgütlerin söylem ve eylemleri arasında bir çelişki olup olmadığı noktası üzerinde de ciddi tartışmalar yaşanmaktadır. Bu çalışma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin daimi üyelerine tanınan mutlak veto yetkisinin, örgütün demokratikleşme sürecini nasıl engellediğini incelemektedir. Demokrasi kavramının tarihsel gelişimi ve demokrasiye geçiş dalgaları bağlamında uluslararası sistemin rolü tartışılmıştır. Dünyada demokrasiye geçiş sürecinde meydana gelen gelişmelerin Birleşmiş Milletler ile arasındaki ilişki açıklanmaya çalışılmıştır. Ardından, Birleşmiş Milletler’in kuruluş süreci, temel organları ve bu organlar arasındaki güç dağılımı ele alınmıştır. Makalenin odak noktasını oluşturan Güvenlik Konseyi’nde beş daimi üyeye tanınmış mutlak veto hakkının hem karar alma süreçlerini tıkadığı hem de uluslararası sistemde hukuki ve siyasal eşitlik ilkelerini zedelediği sonucuna ulaşılmıştır. İsrail-Filistin meselesi gibi örneklerde veto kullanımının etkileri değerlendirilmiş; bu yetkinin örgütün meşruiyet krizini derinleştirdiği tespit edilmiştir. Ayrıca daimi üyelerin tarihsel ve siyasi konumlarının dünya nüfusunu temsil etmemesi, özellikle Müslüman ve Afrika ülkelerinin dışlanması, temsil sorunu bağlamında tartışılmıştır. Bu bağlamda ortaya çıkan antidemokratik uygulamalar ortaya koyulmaya çalışılmıştır. Sonuç olarak çalışma, Güvenlik Konseyi’nin mevcut yapısının demokratikleşmenin önünde yapısal bir engel oluşturduğunu ve mutlak veto yetkisinin reforme edilmesinin zorunlu olduğunu savunmaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Birleşmiş Milletler
• BMGK
• Veto
• Demokrasi
• Uluslararası Hukuk

Kaynakça

1. Akıncı, A. (2012). Modern ulus devletlerin doğuşu. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, (34), 61-70.
2. Akıncı, A. (2011). Demokrasi ve liberalizmin zorunlu birlikteliği. Paradoks Ekonomi Sosyoloji ve Politika Dergisi, 7(1), 7-28.
3. Akıncı, A., & Usta, S. (2016). Türkiye’de çok partili hayata geçişte etkili olan dış faktörlerin değerlendirilmesi. Süleyman Demirel Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Dergisi, 21(1), 275-288.
4. Akıncı, A. & Alptürk, H. (2020). Ulus-devletin küreselleşme karşısındaki genel durumu. Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi (47), 13-34.
5. Aktaş, H.E. (2016), Birleşmiş Milletler için daha demokratik, adil ve etkin bir yapı önerisi, Atatürk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 20(2), 767-784.
6. Arsava, A. F. (2007). BM Güvenlik Konseyi’nin insan haklarını koruma rolü ve Güvenlik Konseyi’nin yetkilerinin dayanağı ve sınırları. Uluslararası Hukuk ve Politika Dergisi, 4(13), 1-16.
7. Bacık, G. (2006). Westfalyan sistemin direnişi: 11 Eylül ve uluslararası politika. Uluslararası İlişkiler, 3(10), 53-84.
8. Balcı, A. (2023). Birleşmiş Milletler: Yapısı, işlevleri ve etkisi. Filiz Cicioğlu- Hacı Mehmet Boyraz (Ed), Uluslararası Örgütler: Tarih, Kuramlar ve Örnekler (s. 81-95) içinde. Neu Press.

9. Balcı, A. (2024). Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi eleştirel bir giriş. İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.
10. Barkin, S. J. (2006). International organization. New York, Palgrave Macmillan.
11. Bennis, P. (2000). Calling the shots: How Washington dominates today’s UN. New York, Olive Branch Press.
12. Beriş, H. E. (2008). Moderniteden postmoderniteye. Mümtaz’er Türköne(ed), Siyaset s. 483-521 içinde. Lotus Yayınevi.
13. Birleşmiş Milletler (2025a). Ana organlar. https://www.un.org/en/about-us/main-bodies
14. Birleşmiş Milletler (2025b). Ana organlar. https://www.un.org/en/about-us/about-un-membership
15. Boulden,J. (2008). The Security Council and terrorism. In Vaughan Lowe et al. (Ed.). The United Nations Security Council and war s. 608-623 içinde. New York, Oxford University Press.
16. Bozan, M. (2023). Birleşmiş Milletlerde demokratikleşme sorunu. Dumlupınar Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 254-271 https://doi.org/10.51290/dpusbe.1255386
17. Çetin, H. (2008). İktidar ve Meşruiyet. Mümtaz’er Türköne (Ed), Siyaset s. 127- 141 içinde. Lotus Yayınevi.
18. Çubukgil, M.(1950). Birleşmiş Milletler teşkilatında veto. Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(3), 174-191 https://doi.org/10.1501/Hukfak_0000000194
19. Diamond, L. (1995). Demokrasinin üç paradoksu. (Çev. M. Turhan), (Haz. L. Diamond ve M. F. Plattner), Demokrasinin küresel yükselişi s. 127-141 içinde. Ankara, Yetkin Yayınları.
20. Erdoğan, R. T. (2021). Daha adil bir dünya mümkün: Birleşmiş Milletler reformu için bir model önerisi. İstanbul, Turkuvaz Kitap.
21. Eryılmaz, B. (2004). Bürokrasi ve siyaset; bürokratik devletten etkin yönetime. 2. Baskı, İstanbul, Alfa Yayınları.
22. Hasgüler, M. & Uludağ M. B. (2007). Uluslararası örgütler. İstanbul, Alfa Yayınları.
23. Heywood, A. (2016). Siyaset. Adres Yayınları.
24. Hobsbawn, E. (1995). Age of extremes the short twentieth century 1914-1991. London, Abacus Book.
25. Huntington, S. P. (1996). Üçüncü dalga yirminci yüzyıl sonlarında demokratlaşma. (Çev. E. Özbudun), Ankara, Yetkin Yayınları.
26. İsimsiz (2025, 30 Ağustos). ABD Filistinli lider Abbas'ın vizesini iptal ederek BM Genel Kurulu'na katılımını engelledi. BBC. https://www.bbc.com/turkce/articles/c3wnvlw35qgo
27. Kapani, M. (1997). Politika bilimine giriş. 9. Baskı, Bilgi Yayınevi.
28. Karluk, R. (2007). Uluslararası kuruluşlar. Beta Yayınları, İstanbul.
29. Kırdım, Ş. E. (2022). Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin ultra vires kararlarının sınırları ve yargısal denetimi. Yıldırım Beyazıt Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 7(1), 31–72. https://doi.org/10.33432/ybuhukuk.915508
30. Kurtdaş, M. Ç. (2018). Küresel terör çağında ulus devletin artan önemi. TESAM Akademi Dergisi, 5(2), 151-181. https://doi.org/10.30626/tesamakademi.456010
31. Merriman, J. (2018). Rönesans’tan bugüne modern Avrupa tarihi. (Çev. Ş. Alpagut), Say Yayınları, İstanbul.
32. Oran, B. (1997). Az gelişmiş ülke milliyetçiliği kara Afrika modeli. Bilgi Yayınları, İstanbul.
33. Ören, E. (2021). David Held’in “kozmopolit demokrasi” modeli ve eleştiriler. Atatürk Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi, 35(1), 339-351. https://doi.org/10.16951/atauniiibd.825680
34. Özlük, E. (2008). Uluslararası ilişkilerde meşruiyet ve Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin meşruiyet krizi, Uluslararası Hukuk ve Politika, 4(14), 1-26.
35. Schmidt, M. G. (2001). Demokrasi kuramına giriş. (Çev. M. Emin Köktaş), Vadi Yayınları, Ankara.
36. Stettinius, E. R. (1949). Roosevelt and the Russians: The Yalta Conference. New York, Doubleday.
37. Sur, M. (2019). Uluslararası hukukun esasları. Beta Yayınları, İstanbul.
38. Wallerstein, I. (2009). Bildiğimiz dünyanın sonu: yirmi birinci yüzyıl için sosyal bilim. (Çev. T. Birkan), 3. Baskı, Metis Yayınları, İstanbul.
39. Zabunoğlu, G. (2018). Günümüzde ulus-devlet. Erciyes Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dergisi, 13(1), 535-559.