TEMSİLİ DEMOKRASİDEN, DOĞRUDAN DEMOKRASİYE YÖNELİM: TÜRKİYE’DE CUMHURBAŞKANI ADAYLARININ BELİRLENMESİNDE 100 BİN İMZA ÖRNEĞİ VE TARAFSIZLIĞINA YÖNELİK BİR DEĞERLENDİRME

Demokrasi kuramı ve pratiği 19. yüzyılda gelişen, 20. Yüzyılda olgunlaşan ve 21. yüzyılda da yeni anlam ve özü kazanan bir kavram olarak karşımıza çıkmaktadır. Halkın, halk tarafından yönetimi olarak kabul edilen demokrasi, seçimleri mecburi kılarken yönetimin de meşruluğunu seçimlere dayandırmaktadır. Türkiye Cumhuriyeti kurulduğu 1923 yılından 2020 yılına kadar 21 kez cumhurbaşkanı seçimi yaşanmış, bunların 18’inde cumhurbaşkanı temsili demokrasinin aracı olan TBMM tarafından seçilmiştir. 2007 ve 2017 yıllarında yapılan Anayasal değişikliklerle beraber 2014 ve 2018 yılında yapılan cumhurbaşkanı seçimlerinde ise doğrudan demokrasinin aracı olan halk tarafından doğrudan doğruya cumhurbaşkanı seçilmiştir. Bu çalışmada ilk olarak demokrasi kavramı ve uygulanışı bakımından türlerinden bahsedilmiş, Türkiye Cumhuriyeti Anayasalarında cumhurbaşkanı seçimlerine değinilmiş, ardından 1982 Anayasası ile beraber cumhurbaşkanı adaylarının belirlenmesine yönelik değişiklikler aktarılmıştır. 2017 yılında yapılan Anayasal değişiklikle beraber cumhurbaşkanının belirlenmesine yönelik aday olabilme kıstasları değişerek, seçmenler tarafından 100 bin imza ile de cumhurbaşkanlığına aday gösterilebileceği düzenlemesi getirildiği gibi cumhurbaşkanının da partili olmasının yolu açılmıştır. Çalışmada yeni sistemde cumhurbaşkanı adaylarının belirlenmesinde partili olmayan ve 100 bin imza koşulunun mecburi olmasına yönelik tez öne sürülmüş ve Cumhurbaşkanlığı Kararnameleri ve Anayasa üzerinden analizleri yapılmıştır. Sonuç olarak; Cumhurbaşkanı adayların yeni hükümet sisteminde güçlü hükümet, güçlü meclis ve güçlü yargı ile beraber denge-denetim-fren sisteminin Türk demokrasisine ve Cumhurbaşkanlığı Hükümet sistemine daha işlerlik kazandıracağı yönlü tez ile ortaya koyulmaya çalışılmaktadır