Öğretmenlerin Branş Bazında Siber Güvenlik Farkındalık Düzeylerinin Belirlenmesi

Öz

Bilişim Teknolojileri (BT) ve dijitalleşme, bireysel yaşamları dönüştürmenin ötesinde Kamu Yönetimi süreçlerini ve Dijital Devlet dönüşümünü hızlandırmaktadır. Bu dönüşümde eğitim sektörü, öğrenci ve personel bilgileri gibi büyük ölçekli hassas verileri yönetmesi nedeniyle siber güvenliğin kritik bir bileşeni haline gelmiştir. Dolayısıyla öğretmenlerin siber güvenlik farkındalık düzeyi, yalnızca bireysel bir korunma meselesi değil; kamusal bilgi güvenliği, dijital risk yönetimi ve hizmet kalitesinin sürdürülebilirliği açısından stratejik bir gerekliliktir. Bu çalışmada, Çorum ilindeki Milli Eğitim okullarında görev yapan farklı branşlardaki öğretmenlerin kişisel siber güvenlik farkındalık düzeylerinin belirlenmesi ve bu kapsamda politika yapıcılara yönelik öneriler geliştirilmesi amaçlanmıştır. Toplam 96 katılımcıdan elde edilen veriler öğretmenlerin BT kullanım düzeyleri ve güvenlik davranışlarını değerlendirmek üzere analiz edilmiştir. Branşlar arası farkları incelemek amacıyla Tek Yönlü Varyans Analizi uygulanmıştır. Analiz sonucunda farkındalık düzeylerinin genel olarak üst-orta seviyede olduğu; BT branşı öğretmenlerinin en yüksek farkındalığa sahip olduğu (%84,75), onları Sosyal Bilimler (%76,80) ve Fen Bilimleri (%73,52) branşlarının izlediği belirlenmiştir. Elde edilen bulgular kamu çalışanlarının dijital yetkinlikleri ve MEB’in güvenlik politikaları bağlamında tartışılmış; eğitim kurumlarında siber güvenlik farkındalığının artırılmasına yönelik uygulamaya dönük öneriler sunulmuştur.

Anahtar Kelimeler

• Dijitalleşme
• Siber dünya
• Siber güvenlik
• Bilgi güvenliği
• Farkındalık düzeyi

Determining Teachers' Cybersecurity Awareness Levels by Subject Area

Öz

Information Technologies (IT) and digitalization are accelerating the transformation of Public Administration processes and the Digital State beyond their impact on individual lifestyles. Within this transformation, the education sector—one of the most critical components of public service—manages large volumes of sensitive data, including student and personnel records. Therefore, the cyber security awareness of teachers as public employees is not only an individual protection requirement but also a strategic necessity for ensuring public information security, digital risk management, and the continuity of service quality. As the first line of defense against increasing cyber threats, cyber security awareness also places upon teachers the responsibility of serving as digital role models for students and society. This study aims to measure the personal cyber security awareness levels of teachers from different branches working in the public schools of Çorum Province and to provide policy-oriented recommendations that may contribute to national cyber security strategies. Data collected from 96 participants were analyzed in detail, including teachers’ IT usage habits and information security behaviors. Additionally, a One-Way Analysis of Variance was conducted to examine differences between branches. The results indicate that teachers’ overall cyber security awareness levels are at an upper-intermediate level; the IT branch demonstrates the highest awareness (84.75%), followed by the Social Sciences (76.80%) and Science (73.52%) branches. These findings are discussed in relation to the digital competencies of public-sector employees and the cyber security policies of the MEB, and several specific policy recommendations are presented for decision-makers.

Anahtar Kelimeler

• Digitalization
• Cyber world
• Cyber security
• Information security
• Awareness level

Kaynakça

1. Aksoğan, M. & Atıcı, B. (2023). Akademisyenlerin Dijital Veri Güvenliği Farkındalıkları Üzerine Bir Araştırma: Malatya Örneği. Gümüşhane Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Cilt:14, Sayı:2, ss.429-439.
2. Aldridge, J., Medina, J. & Ralphs, R. (2010). The Problem of Proliferation: Guidelines for Improving the Security of Qualitative Data in a Digital Age, Research Ethics, Volume:6, Issue:1, pp.3-9. https://doi.org/10.1177/174701611000600102.
3. Aslay, F. (2017). Siber Saldırı Yöntemleri ve Türkiye’nin Siber Güvenlik Mevcut Durum Analizi, International Journal of Multidisciplinary Studies and Innovative Technologies, Volume:1, Issue:1, pp.24-28.
4. Avcı, Ü. & Oruç, O. (2020). Üniversite Öğrencilerinin Kişisel Siber Güvenlik Davranışları ve Bilgi Güvenliği Farkındalıklarının İncelenmesi. İnönü Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, Cilt:21 Sayı:1, ss:284-303, https://doi.org/10.17679/inuefd.526390
5. Aydın, Ö. & Yükçü, S. (2020). Siber Saldırı Önlemede Blokzinciri Teknolojisinin Fayda Maliyet Açısından Değerlendirilmesi. MANAS Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt: 9, Sayı:4, ss.2519-2530
6. Baz, F. Ç. (2018). Sosyal Medya Bağımlılığı: Üniversite Öğrencileri Üzerine Çalışma, OPUS Uluslararası Toplum Araştırmaları Dergisi, Cilt:9, Sayı:16, ss.276-295, https://doi.org/10.26466/opus.470118
7. Canoğulları, E. (2021). Öğretmenlerin Bilgi Güvenliği Konusundaki Farkındalıklarının İncelenmesi, Kalem Uluslararası Eğitim ve İnsan Bilimleri Dergisi, Cilt:11, Sayı:2, ss.651-679, https://doi.org/10.23863/kalem.2021.219
8. Check Point. (2023). Surge in Cybercrime: Check Point 2023 Mid-Year Security Report. İnternet, Erişim Tarihi: 23 Ağustos 2023, Erişim Adresi: https://blog.checkpoint.com/security/check-point-software-2023-mid-year-security-report-old-meets-new-as-usb-devices-and-artificial-intelligence-are-exploited-by-cybercriminals/

9. Coşar, M. (2022). Siber Dünyanın Karanlık Yüzü: Deepweb ve Darknet. Journal of Management Theory and Practices Research, Cilt:3, Sayı:1, ss:58-71.
10. Coşar, M. (2024). Kurumsal Bilgi Güvenliği Yönetiminde Yapay Zekâ Destekli Risk Analizi. Denetişim, Sayı 31, ss.144-155. https://doi.org/10.58348/denetisim.1519578
11. Coşar, M., (2025). Blockchain Technology in Digital Public Applications. inbook. Digital Transformation in Public Administration. Ed(s): Leblebici, D.N., Yıldırım, K.E., Gemici, E., Nova Science Publishers, ISBN:979-8-89530-250-7. https://doi.org/10.52305/kqdb2586
12. Eminağaoğlu, M. & Gökşen, Y. (2009). Bilgi Güvenliği Nedir, Ne Değildir? Türkiye'de Bilgi Güvenliği Sorunları ve Çözüm Önerileri, Dokuz Eylül Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, Cilt:11, Sayı:4.
13. ENISA. (2021). ENISA Threat Landscape 2021. İnternet, Erişim Tarihi: 21 Kasım 2025, Erişim Adresi: https://www.enisa.europa.eu/publications/enisa-threat-landscape-2021
14. ENISA. (2025). ENISA Threat Landscape 2023. İnternet, Erişim Tarihi: 21 Kasım 2025, Erişim Adresi: https://www.enisa.europa.eu/publications/enisa-threat-landscape-2025
15. Erol, O., Şahin, Y. L., Yılmaz, E. & Haseski, H. İ. (2015). Kişisel Siber Güvenliği Sağlama Ölçeği Geliştirme Çalışması. International Journal of Human Sciences, Volume:12, No:2, pp:75-91, https://doi.org/10.14687/ijhs.v12i2.3185
16. George, D. & Mallery, P. (2019). IBM SPSS Statistics 26 Step by Step: A Simple Guide and Reference. 16th Edition, Routledge. ISBN:9780429056765 https://doi.org/10.4324/9780429056765
17. Kemp, S. (2023). Digital 2023: Global Overview Report. İnternet. Erişim Tarihi: 10 Haziran 2023, Erişim Adresi: https://datareportal.com/reports/digital-2023-global-overview-report
18. OECD. (2016). Skills for a digital world. OECD Publishing. OECD Digital Economy Papers, 2 June 2016. https://doi.org/10.1787/5jlwz83z3wnw-en
19. OECD. (2019). OECD Skills Outlook 2019: Thriving in a digital world. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/df80bc12-enOECD Skills Outlook, 9 May 2019
20. OECD. (2020). The OECD Digital Government Policy Framework: Six dimensions of a digital government. OECD Public Governance Policy Papers. 7 October 2020. https://doi.org/10.1787/f64fed2a-en
21. OECD. (2021). Digital education outlook 2021: Pushing the frontiers with AI, blockchain and robots. OECD Digital Education Outlook. 8 June 2021. https://doi.org/10.1787/589b283f-en
22. Ryan, T., Allen, K-A., Gray, D.L. & McInerney, D.M. (2017). How Social Are Social Media? A Review of Online Social Behaviour and Connectedness, Journal of Relationships Research, Volume:8, e8, pp.1–8, https://doi.org/10.1017/jrr.2017.13
23. Söylemez, A., Ay, H.M., Ay, N.G. (2022). Dijital Toplumda E-Seçim ve Blok Zinciri Uygulamaları. Ed. Arslan I., Akçaçı, T., Bozgeyik. Küreselleşme Çağında Kalkınma ve Yeni Ekonomi, Orion Kitabevi, ISBN: 978-625-7294-82-9, 2022 Ankara.
24. Söylemez, A., Söylemez, D. İ. (2024, July). The Role of Blockchain Technology in Public Admınistration. 10. International European Congress on Advanced Studies in Basic Sciences, 26-28 July 2024 Amsterdam, Netherlands.
25. Tekerek, M. (2008). Bilgi Güvenliği Yönetimi, KSÜ Doğa Bilimleri Dergisi, Cilt:11, Sayı:1,ss.132–137. https://dergipark.org.tr/en/pub/ksudobil/issue/35406/393310
26. Tekerek, M. & Tekerek, A. (2013). Öğrencilerin Bilgi Güvenliği Farkındalığı Üzerine Bir Araştırma. Turkish Journal of Education, Cilt:2, Sayı:3, ss.61-70, https://doi.org/10.19128/turje.181065
27. Trendmicro. (2023). Stepping Ahead of Risk - Trend Micro 2023 Midyear Cyber Security Threat Report. İnternet, Erişim Tarihi: 12 Ağustos 2023, Erişim Adresi: https://www.trendmicro.com/vinfo/us/security/research-and-analysis/threat-reports/roundup/stepping-ahead-of-risk-trend-micro-2023-midyear-cybersecurity-threat-report
28. TUİK. (2022). Hanehalkı Bilişim Teknolojileri (BT) Kullanım Araştırması, 2021. Erişim Adresi: https://data.tuik.gov.tr/Bulten/Index?p=Hanehalki-Bilisim-Teknolojileri-(BT)-Kullanim-Arastirmasi-2021-37437, Erişim Tarihi: 15 Mayıs 2023.
29. United Nations. (2022). United Nations E-Government Survey 2022: The future of digital government. United Nations Department of Economic and Social Affairs. İnternet, Erişim Tarihi: 21 Kasım 2025, Erişim Adresi: https://publicadministration.desa.un.org/publications/un-e-government-survey-2022
30. Uzun, E. & Coşar, M. (2022). Lise Çağındaki Öğrencilerin Sosyal Medya Ortamları Hakkında Bilgi Güvenliği Farkındalık Düzeyleri, Hitit Ekonomi ve Politika Dergisi, Cilt:2, Sayı:1, ss.50-61.
31. Ünlü, F. (2018). Orta Yaş Üstü Bireylerde Sosyal Medya Bağımlılığı ve Sosyal İzolasyon, PESA Uluslararası Sosyal Araştırmalar Dergisi, Cilt:4, Sayı:1, ss.161-172, https://doi.org/10.25272/j.2149-8385.2018.4.1.13
32. World Bank. (2020). Digital Government – User-Centric Public Services. World Bank Publications. Erişim Tarihi: 21 Kasım 2025, Erişim Adresi: https://documents.worldbank.org/curated/en/562371467117654718/pdf/105318-WP-PUBLIC-Digital-Government-2020.pdf