Dijital popüler kültürde politik memler ve feminist etkileşimler: Metin madenciliğine dayalı analitik çalışma

Öz

Bu çalışma, dijital medya ve sosyal medya platformlarında üretilen ve popüler kültür içerikleri arasında önemli bir iletişim biçimi haline gelen memlerin söylemsel yapısını inceleyerek, dijital popüler kültür alanındaki eğilimleri ve örüntüleri metin madenciliği yöntemleriyle analiz etmeyi amaçlamaktadır. Dijital çağda kültürel üretimin politik, toplumsal ve toplumsal cinsiyet temsilleriyle nasıl ilişkilendiğini görünür kılan bu araştırma, özellikle politik mem ve feminist etkileşimlerin popüler kültür üzerinden nasıl yeniden şekillendiğine dair bir çerçeve sunmaktadır. Araştırma kapsamında, Web of Science veri tabanında “popular culture digital” anahtar kelimesiyle yapılan tarama doğrultusunda seçilen akademik yayınlar metin madenciliği teknikleriyle (kelime sıklığı, n-gram, eş görünüm, tematik yoğunluk) analiz edilmiştir. Nitel ve nicel içerik analiz tekniklerinin birlikte kullanıldığı çalışmada, akademik metinlerdeki söylemsel yapılar nesnel veriler üzerinden değerlendirilmiştir. Bulgular, dijital popüler kültürün yalnızca içerik üretim alanı olmadığı; aynı zamanda kimlik, temsil, ideoloji ve kültürel direnişin yeniden üretildiği dinamik bir söylem alanı olarak işlev gördüğünü göstermektedir. Dijital popüler kültür bu yönüyle çağdaş toplumlarda anlam, kimlik ve iktidar ilişkilerinin yeniden tanımlandığı bir kültürel müzakere zemini sunmaktadır. Ayrıca ABD, Çin, Peru ve Tayland gibi farklı kültürel bağlamlarda üretilen içeriklerin yerel popüler kültür kodlarıyla şekillendiği ve kültürel anlam üretiminde ortak söylemler geliştirdiği görülmüştür. Popüler kültürün hem direnç hem de yeniden temsil alanı olarak öne çıkması da bu bulguları desteklemektedir. Sonuç olarak çalışma, dijital popüler kültürdeki söylemsel örüntülerin medya ve iletişim alanındaki temsil, güç ve ideolojik yapıların yeniden üretiminde belirleyici bir rol oynadığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Dijital popüler kültür
• Politik mem
• Feminist söylem
• Metin madenciliği
• İnternet mizahı

Political memes and feminist interactions in digital popular culture: A Text mining based analytical study

Öz

This study aims to analyze trends and patterns within the field of digital popular culture by examining the discursive structure of memes an increasingly significant mode of communication produced on digital media and social networking platforms. Making visible how cultural production in the digital age is intertwined with political, social, and gendered representations, the research provides a framework for understanding how political memes and feminist interactions are reshaped through popular culture. Within the scope of the study, academic publications selected from the Web of Science database using the keyword “popular culture digital” were analyzed through text-mining techniques (word frequency, n-gram analysis, co-occurrence, and thematic density). Combining qualitative and quantitative content analysis methods, the study evaluates discursive structures in academic texts based on objective data. The findings reveal that digital popular culture is not merely a domain of content production; it also functions as a dynamic discursive arena in which identity, representation, ideology, and cultural resistance are continually reproduced. In this respect, digital popular culture offers a site of cultural negotiation where meaning, identity, and power relations are redefined in contemporary societies. The research further shows that content produced in diverse cultural contexts such as the United States, China, Peru, and Thailand is shaped by local popular culture codes while simultaneously generating shared discourses in the production of cultural meaning. The prominence of popular culture as both a site of resistance and re-representation supports these findings. In conclusion, the study demonstrates that discursive patterns in digital popular culture play a decisive role in the reproduction of representational, ideological, and power structures within the field of media and communication.

Anahtar Kelimeler

• Digital popular culture
• Political memes
• Feminist discourse
• Text mining
• Internet humor

Kaynakça

1. Adorno, T. W., & Horkheimer, M. (2014). Aydınlanmanın diyalektiği: Felsefi fragmanlar (N. Ülner & E. Öztarhan Karadoğan, Çev.). Kabalcı Yayıncılık.
2. Agcadağ, İ. (2017). Popüler kültür bağlamında kozmetik ürünleri tüketimi ve yeni bir satış kanalı olarak ağ pazarlama (network marketing) sistemi. Sosyoloji Dergisi, (36), 157–169. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/490884
3. Akdağoğlu, T. (2024). Popüler kültür bağlamında sembolik etkileşimcilik ve metalaşan müzik olgusu üzerine kültür endüstrisi eleştirisi. RumeliDE Dil ve Edebiyat Araştırmaları Dergisi, (Ö14), 813–823. https://doi.org/10.29000/rumelide.1454581
4. Alıyeva, T. (2025). Dijital kültürde internet deyimlerinin Türkçeye çevirisi: Mizah, argo ve yerelleştirme üzerine bir inceleme. Abant Çeviribilim Dergisi, 3(2), 76–100. https://dergipark.org.tr/en/download/article-file/5012572
5. Aydın, G. A. (2016). Popüler kültür ve reklam ilişkisi: Basılı reklamlarda 14 Şubat Sevgililer Günü. Global Media Journal: Turkish Edition, 6(12), 387–410. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1242867
6. Baudrillard, J. (2011). Simülakrlar ve simülasyon (O. Adanır, Çev.). Doğu Batı Yayınları.
7. Benjamin, W. (2013). Tekniğin olanaklarıyla yeniden üretilebildiği çağda sanat yapıtı (A. Cemal, Çev.). Metis Yayınları.
8. Binark, M., & Bayraktutan, G. (2013). Ayın karanlık yüzü: Yeni medya ve etik. Kalkedon Yayınları.

9. Chintrakarn, C. (2024). Thai-fusion popular feminism: The beginning of #DontTellMeHowToDress on Instagram. Feminist Media Studies, 1–18. https://doi.org/10.1080/14680777.2024.2329964
10. Coşkun, F. (2025). Sekülerleşen ritüelin ticarileşmesi: Mevlevî semâsının komodifikasyon, desakralizasyon ve kültürel yozlaşma bağlamında analizi. Türk Müziği Bilimsel Hakemli Dergi, 5(2), 5–35. https://doi.org/10.5281/zenodo.15667634
11. Çallı, E. (2022). Metinlerarasılık/göstergelerarasılık bağlamında 2020 yılı caps’leri ve tarihî ilişkisi [Yüksek lisans tezi, Ordu Üniversitesi]. Ordu Üniversitesi Açık Arşiv Sistemi.https://earsiv.odu.edu.tr/xmlui/bitstream/handle/11489/3704/10522638.pdf?sequence=1&isAllowed=y
12. Dalaman, Z. B. (2022). Türkiye’de dizi sektöründe dijital aktivizm bağlamında değişen çalışma koşulları [Changing working conditions in the context of digital activism in the Turkish TV sector]. Turkish Studies. https://doi.org/10.7827/ TURKISHSTUDIES.63027
13. Dawkins, R. (2001). Gen bencildir (A. M. Müftüoğlu, Çev.; 8. bs.). TÜBİTAK Popüler Bilim Kitapları.
14. Deuze, M., & Jenkins, H. (2008). Editorial: Convergence culture. Convergence: The International Journal of Research into New Media Technologies, 14(1), 5–12. https://doi.org/10.1177/1354856507084415
15. Dinçer, P. (2023). Digital feminist activism in Turkey: Has long-awaited fourth wave feminism arrived? Akdeniz Kadın Çalışmaları ve Toplumsal Cinsiyet Dergisi, 6(1), 282–303. https://doi.org/10.33708/ktc.1175381
16. Erkul, S. (2020). Activist feminism in Turkey, represented through the caricatures of Bayan Yanı magazine. Feminist Encounters: A Journal of Critical Studies in Culture and Politics, 4(1). https://doi.org/10.20897/femenc/7912
17. Feldman, R., & Sanger, J. (2006). Contents. In The text mining handbook: Advanced approaches in analyzing unstructured data (pp. vii-ix). Cambridge University Press. https://doi.org/10.1017/CBO9780511546914
18. Fiske, J. (1999). Popüler kültürü anlamak (Çev. S. İrvan,). Bilim ve Sanat Yayınları.
19. Gans, H. J. (2005). Popüler kültür ve yüksek kültür (Çev. E. O. İncirlioğlu, 5. bs.). Yapı Kredi Yayınları.
20. García-Rapp, F., & León, L. (2024). #MADRES. Parodic motherhood discourses on Peruvian TikTok. Visual Communication Quarterly, 31(1), 14–31. https://doi.org/10.1080/15551393.2023.2300765
21. Gedik, E. (2020). Dünyada ve Türkiye’de dijital feminizm incelemesi: Gençlerin dijital aktivizm deneyimleri. Toplum ve Kültür Araştırmaları Dergisi, (5), 123–136. https://dergipark.org.tr/tr/download/article-file/1162801
22. Gökaliler, E., & Saatçioğlu, E. (2019). Dijital aktivizmde ünlüler: Ahbap platformu üzerine bir değerlendirme. Connectist: Istanbul University Journal of Communication Sciences, (56), 87–117. https://doi.org/10.26650/CONNECTIST2019-0003
23. Gunderson, M. (2024). Visions of augmented reality in popular culture: Power and (un)readable identities when the world becomes a screen. arXiv. https://doi.org/10.48550/arXiv.2306.04434
24. Hall, S. (1980a). Cultural studies: Two paradigms. Media, Culture & Society, 2 (1), 57–72.
25. Hall, S. (1980b). Encoding/decoding. In S. Hall, D. Hobson, A. Lowe, & P. Willis (Eds.), Culture, media, language (pp. 128–138). Hutchinson.
26. Hearst, M. A. (1999). Untangling text data mining. Proceedings of the 37th Annual Meeting of the Association for Computational Linguistics, 3–10. https://doi.org/10.3115/1034678.1034679
27. Huang, X., Han, Y., Ran, Y., Yang, Y., & Yang, Y. (2024). The rise of cross-language Internet memes: A social semiotic analysis. Signs and Society, 12(2), 125–141. https://doi.org/10.1086/729125
28. Kakız, H. (2024). Sosyal medya trollük ve siyasal katılımın dönüşümü: YouTube örneği. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 8(3), 483–509. https://dergipark.org.tr/ en/pub/ejnm/article/1488065
29. Kaufman, M. R., Wright, K., Shin, R., & Zirliky, A. (2025). The power of social media activism in the #YesAllWomen movement. Humanities and Social Sciences Communications, 12(1). https://doi.org/10.1057/s41599-025-05647-5
30. Kayalı, S. (2020). Kültür endüstrisi ve Mevlana kapitalizmi. Nosyon: Uluslararası Toplum ve Kültür Çalışmaları Dergisi, (6), 88–98. https://dergipark.org.tr/tr/download/ article-file/1297780
31. Knobel, M., & Lankshear, C. (2007). A new literacies sampler. Peter Lang Publishing.
32. Koç, Ç. T., & Yavalar, D. E. (2024). Çocukların değişen mizah kültürü: YouTube parodi hikâyelerinde çocukların tüketim öyküleri. Folklor/Edebiyat, 30(118), 311–336. https://doi.org/10.22559/folklor.2623
33. Levent, F. (2025). Bu kadar gülünecek ne var? Sosyal bir sistem olarak mizah. Sosyal Bilimler ve Sağlık Bülteni, (13), 3–17. https://sosabulten.com/index.php/ sosa/article/view/149/136
34. Liao, S. (2024). Unpopular feminism: Popular culture and gender politics in digital China. Communication and the Public, 10(2), 86–93. https://doi.org/10.1177/ 20570473241268066
35. McRobbie, A. (2024). The aftermath of feminism: Gender, culture and social change. Routledge.
36. Merrill, S., Gardell, M., & Lindgren, S. (2024). How “the left” meme: Analyzing taboo in the Internet memes of r/DankLeft. New Media & Society, 0(0). https://doi.org/10.1177/14614448241232144
37. Nakahara, J., & Cai, J. (2025). User-generated “feminism” on BiliBili: Nationalism, Internet culture, and platform dynamics in digital China. New Media & Society, 0(0). https://doi.org/10.1177/14614448251317176
38. Oruk, İ. (2024). Sosyal medya dili üzerine eleştirel bir bakış. Uluslararası Filoloji Bengü, 4(2), 135–145. https://doi.org/10.62605/ufb.1581242
39. Rockwell, G. (2024). Voyant Tools (voyant-tools.org). Retrieved June 14, 2025, from https://odh.byu.edu/wp-content/uploads/Rockwell-Voyant.pdf
40. Seven, M., Uğurluer, S., & Aysel, K. (2023). Küresel bir hayaletin yerel gölgeleri: Türkiye’de Cadılar Bayramı üzerine bir analiz. e-GiFDER: Gümüşhane Üniversitesi İletişim Fakültesi Elektronik Dergisi, 11(2), 1430–1461. https://doi.org/10.19145/e-gifder.1297604
41. Shifman, L. (2014). Memes in digital culture. MIT Press.
42. Tekrin, D. (2023). Memetik süreçlerine müdahale edilmiş içerik: Mizah içerikli Instagram postlarının mem perspektifinden analizi. Yeni Medya Elektronik Dergisi, 7(1), 1–14. https://dergipark.org.tr/tr/pub/fe/issue/84465/1476092
43. Terranova, T. (2000). Free labor: Producing culture for the digital economy. Social Text, 18(2(63)), 33–58. https://doi.org/10.1215/01642472-18-2_63-33
44. Tufekci, Z. (2017). Twitter and tear gas: The power and fragility of networked protest. Yale University Press.
45. Tunay, İ. (2024). İnternet memelerinde Alman stereotiplerinin analizi: “alman_memes2.0” üzerine bir inceleme (Tez No. 868643) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi].
46. Tuters, M., & Mueller, G. (2024). Revolution by other memes: On the playful subcultures of r/PoliticalCompassMemes. Information, Communication & Society, 27(12), 2260–2280. https://doi.org/10.1080/1369118X.2024.2423340
47. Türkyılmaz, D. (2025). Sözlü kültürden dijital platformlara bilmecenin kültürel serüveni. Akademik Dil ve Edebiyat Dergisi, 9(2), 794–816. https://doi.org/10.34083/ akaded.1709377
48. Ünlü Karataş, N. (2024). Dijital kültür olarak mizaha memetik bir bakış ve yaşlı bireylerin anlamlandırma süreci. Senex: Yaşlılık Çalışmaları Dergisi, 7(2), 3–19. https://dergipark.org.tr/tr/pub/senex/issue/86006/1510348
49. Wagener, A. (2024). Memes, emotional engagement and politics. In V. Schafer & F. Pailler (Eds.), Online virality: Spread and influence (pp. 101–120). De Gruyter Oldenbourg. https://doi.org/10.1515/9783111311371-006
50. Yaman, H. S. (2025). Barbie ve günümüzde tüketim kültürüne etkisi. Medya ve Kültürel Çalışmalar Dergisi, 7(1), 46–60. https://doi.org/10.55055/mekcad.1667784
51. Yaprak, T. (2025). Refik Halit Karay’ın Kirpinin Dedikleri adlı eserinin mizah teorileri açısından incelenmesi. Adıyaman Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (50), 287–309. https://doi.org/10.14520/adyusbd.1714583