Air transportation and the Turkish economy: ARDL analysis of short-term and long-term impacts for the period 1970–2023

Öz

This study aims to examine the short- and long-term interactions between air transport and economic growth in the Turkish economy for the years 1970–2023. In this context, the main objective of the study is to comparatively present the short- and long-term effects of air passenger and air cargo transport on economic growth, and to empirically evaluate the role of the aviation sector in growth in Turkey. The study uses real GDP, air passenger numbers, and air cargo volume as variables, and data were obtained from the World Bank's WDI database. The ARDL (1,1,1) model found that in the short term, air cargo transport has a positive effect on GDP with a lag, while air passenger transport has a positive effect on economic growth in the current period and a limited negative effect in the following period. In the long term, the positive impact of air cargo transportation on economic growth was significant, whereas that of passenger transportation was not statistically significant. The bounds test results confirm that economic growth and air transportation are long-run cointegrated. These findings reveal that, specifically in Turkey, air cargo transportation is a critical channel for economic growth, whereas the impact of passenger transportation is limited to short-term, indirect mechanisms.

Anahtar Kelimeler

• Air transportation
• Passenger traffic
• Economic growth
• Türkiye
• ARDL Model

Hava taşımacılığı ve Türkiye ekonomisi: 1970–2023 dönemi kısa ve uzun dönem etkilerinin ARDL analizi

Öz

Bu çalışma, Türkiye ekonomisinde hava taşımacılığı ve ekonomik büyüme’nin kısa ve uzun dönem karşılıklı etkileşimlerini 1970–2023 yılları için incelemeyi amaçlamaktadır. Bu kapsamda çalışmanın temel amacı, hava yolu yolcu taşımacılığı ile hava kargo taşımacılığının ekonomik büyüme üzerindeki kısa ve uzun dönem etkilerini karşılaştırmalı olarak ortaya koymak ve Türkiye örneğinde havacılık sektörünün büyüme üzerindeki rolünü ampirik olarak değerlendirmektir. Çalışmada reel GSYH, hava yolu yolcu sayısı ve hava kargo hacmi değişkenleri kullanılmış ve ARDL (1,1,1) modeli kısa dönemde, hava kargo taşımacılığının gecikmeli olarak GSYH üzerinde pozitif etkisi olduğu, hava yolu yolcu taşımacılığının ise cari dönemde ekonomik büyümeyi artırıcı, bir dönem sonra ise sınırlı ters yönde etkilediği saptanmıştır. Uzun dönemde ekonomik büyüme üzerinde hava kargo taşımacılığının olumlu yöndeki etkisi anlamlı bulunmuş, yolcu taşımacılığının etkisi ise istatistiksel olarak anlamlı çıkmamıştır. Sınır testi sonuçları, ekonomik büyüme ile hava taşımacılığının uzun dönem eş bütünleşik olduğunu doğrulamaktadır. Bu bulgular Türkiye özelinde hava kargo taşımacılığının ekonomik büyüme için kritik bir kanal olduğunu, yolcu taşımacılığının etkisinin ise kısa dönem ve dolaylı mekanizmalarla sınırlı kaldığını ortaya koymaktadır.

Anahtar Kelimeler

• Hava Taşımacılığı
• Yolcu trafiği
• Ekonomik büyüme
• Türkiye
• ARDL Modeli

Kaynakça

1. Altuntaş, M., & Kılıç, E. (2021). Havayolu taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği. Afyon Kocatepe Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, 23(1), 187–202. https://doi.org/10.32709/akusosbil.716045
2. Aslan, A. (2025). Hava taşımacılığı, ticaret açıklığı ve ekonomik büyüme ilişkisinin analizi: Türkiye ekonomisine ilişkin kanıtlar. Journal of Aerospace Science and Management, 3(1), 81–94. https://izlik.org/JA79NM67MN
3. Atioğlu, E. (2021). Türk sivil havacılık sektörünün ekonomik büyüme üzerindeki etkisi. Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi SBE Dergisi, 11(4), 1936–1945. https://doi.org/10.30783/nevsosbilen.872160
4. Baker, D., Merkert, R., & Kamruzzaman, M. D. (2015). Regional aviation and economic growth: Cointegration and causality analysis in Australia. Journal of Transport Geography, 43, 140–150. https://doi.org/10.1016/j.jtrangeo.2015.02.001
5. Button, K., & Yuan, J. (2013). Air freight transport and economic development: An examination of causality. Urban Studies, 50(2), 329–340. https://doi.org/10.1177/0042098012446999
6. Chi, J., & Baek, J. (2013). Dynamic relationship between air transport demand and economic growth in the United States: A new look. Transport Policy, 29, 257–260. https://doi.org/10.1016/j.tranpol.2013.03.005
7. Eren, A. S., Eryer, A., & Eryer, S. (2020). Havayolu taşımacılığı ve ekonomik büyüme ilişkisinin incelenmesi: Türkiye örneği üzerine ampirik bir analiz. Uluslararası Sosyal Bilimler ve Eğitim Dergisi (USBED), 2(3), 236–257. https://dergipark.org.tr/tr/pub/usbed
8. Fangni, Z., & Graham, D. J. (2020). Air transport and economic growth: A review of the impact mechanisms and causal relationships. Transport Reviews. 506–528 https://doi.org/10.1080/01441647.2020.1738587

9. Gümüş Akar, P., Manga, M., & Bal, H. (2019). Havayolu taşımacılığında liberalizasyon ve ekonomik büyüme arasında nedensellik ilişkisi: Türkiye örneği. Gaziantep University Journal of Social Sciences, 18(3), 1160–1174. https://doi.org/10.21547/jss.537010
10. Hu, Y., Xiao, J., Deng, Y., Xiao, Y., & Wang, S. (2014). Domestic air passenger traffic and economic growth in China: Evidence from heterogeneous panel models. Journal of Air Transport Management, 95–100 https://doi.org/10.1016/j.jairtraman.2014.09.003
11. İslamoğlu, B. (2021). Türkiye’de havayolu taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki ilişkinin yapısal kırılmalı ekonometrik yöntem yaklaşımıyla incelenmesi. Uluslararası İşletme, Ekonomi ve Yönetim Perspektifleri Dergisi (IJBEMP), 5(2), 749–759. http://dx.doi.org/10.29228/ijbemp.52883
12. Özaydın, C. (2023). Havayolu ulaşımı ve ekonomik büyüme: Türkiye üzerine bir analiz (Tez No: 798888) [Yüksek lisans tezi, İstanbul Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi’nden erişildi.
13. Özbey, N., & Akan, Y. (2022). Türkiye’de havacılıkta yolcu ve uçak trafiğinin ekonomik büyümeye etkisi üzerine bir uygulama. EBYÜ İİBF Dergisi, 4(1), 82–94. https://doi.org/10.46482/ebyuiibfdergi.1132440
14. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. P. (1999). Pooled mean group estimation of dynamic heterogeneous panels. Journal of the American Statistical Association, 94(446), 621–634. https://doi.org/10.1080/01621459.1999.10474156
15. Pesaran, M. H., Shin, Y., & Smith, R. J. (2001). Bounds testing approaches to the analysis of level relationships. Journal of Applied Econometrics, 16(3), 289–326. https://doi.org/10.1002/jae.616
16. Uçar, M., Ülger, M., & Atamer, M. A. (2024). Havayolu taşımacılığı ile ekonomik büyüme arasındaki dinamik ilişki: BRICS-T ülkeleri örneği. Fiscaoeconomia, 8(1), 149–168. https://doi.org/10.25295/fsecon.1375912