Araştırma Makalesi

GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI

Sayı: 59 30 Eylül 2023
PDF İndir
EN RU TR

GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI

Öz

Âşıklık geleneği içerisinde 16. yüzyıldan beri birçok âşık yetişmiştir. Âşıklar, eserlerinde başta aşk olmak üzere hemen her konuyu ele alıp eserlerinde işlemişlerdir. Bu konulardan biri de dış dünyanın işlendiği tabiat olmuştur. Tabiat, özellikle 19. yüzyıla kadar sanat ve edebiyat eserlerine dâhil edilmemiş ve “çirkin” sayılmıştır. 19. yüzyıldan sonra ise başta İngiltere’de olmak üzere pek çok ülkenin sanat ve edebiyat eserlerine girmeye başlamıştır. Türk edebiyatına gelindiğinde ise başta klasik edebiyat ürünlerinde ele alınan tabiat unsurları, soyut ifadelerle ve genellikle sevgili tasvirleri için kullanılmıştır. Akabinde âşık şiirinde de kullanılmaya başlanan tabiat unsurları söz konusu kullanımdan ziyade somut olarak ele alınmıştır. Âşıklar eserlerinde sevgiliyi anlatırken tabiat unsurlarından yararlanmış ve daha sonra tabiatı doğrudan şiirin konusu yaparak aktarmaya, anlatmaya başlamıştır. Âşıklık geleneği içerisinde geleneğin başladığı yüzyıldan itibaren var olan görme engelli âşıklar da tabiatı eserlerinde işlemişlerdir. Görme engelli âşıklar görme yetilerini hayatlarının bir döneminde kaybetmelerine veya doğuştan görme engelli olmalarına rağmen tabiatla ilgili eser vermeleri oldukça dikkat çekicidir. Bu çalışmada görme engelli âşıkların tabiatı nasıl algıladıkları ve görmeden nasıl anlattıkları konusu âşıklardan derlenen şiirler ve yayınlanan eserler üzerinden tespit edilip değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışma sonucunda doğuştan görme yetisi olmayan ve gözlerini sonradan kaybeden âşıkların, tabiatı kendi iç dünyalarında kurdukları tabiat algısıyla ya da gelenekten beslenerek eserlerine yansıttıkları tespit edilmiştir.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Açıl, B. (2015). “Klasik Türk Şiirinde Estetik Bir Unsur Olarak Çiçekler” Berat Açıl FSM İlmî Araştırmalar İnsan ve Toplum Bilimleri Dergisi.
  2. Artun, E. (2009). Âşıklık Geleneği ve Âşık Edebiyatı. İstanbul: Kitabevi Yayınları.
  3. Âşık Mevlüt İhsanî (1990). Çağlayan Dere. Ankara: Kültür Bakanlığı Yayınları.
  4. Ayvazoğlu, B. (1997). Güller Kitabı. İstanbul: Ötüken Yayınları.
  5. Bektaş, N. (2014). Pir Sultan’ın İzinde Banazlı Bir Âşık Âşık Deryani Haytı ve Şiirleri Üzerine Bir İnceleme. İstanbul: Yazıt Yayınları.
  6. Budak, M. (2006). Bizim Kavgamız. Kahramanmaraş: Ad Ofset Matbaacılık.
  7. Çelik, A. (2014). “Türk Kültüründe Yaylak Kışlak Geleneği ve Bunun Doğu Karadeniz Bölgesindeki Yansımaları” Bilecik Şeyh Edebali Üniversitesi Fen-Edebiyat Fakültesi Coğrafya Bölümü Yayla Kültürü ve Yaylacılık Sempozyumu, 6-7 Kasım 2014 Bilecik.
  8. Çiftlikçi, R. (2000). Arapgirli Halk Şairleri Fehmi Gür Hayatı-Sanatı-Bütün Şiirleri-I. Malatya: Malatya Belediyesi Kültür Yayınları.

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Türkiye Sahası Türk Halk Bilimi

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

30 Eylül 2023

Gönderilme Tarihi

9 Ağustos 2023

Kabul Tarihi

3 Eylül 2023

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2023 Sayı: 59

Kaynak Göster

APA
Doykun, S. (2023). GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 59, 16-30. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1339863
AMA
1.Doykun S. GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI. Karadeniz | Black Sea | чёрное море. 2023;(59):16-30. doi:10.17498/kdeniz.1339863
Chicago
Doykun, Samet. 2023. “GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, sy 59: 16-30. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1339863.
EndNote
Doykun S (01 Eylül 2023) GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 59 16–30.
IEEE
[1]S. Doykun, “GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI”, Karadeniz | Black Sea | чёрное море, sy 59, ss. 16–30, Eyl. 2023, doi: 10.17498/kdeniz.1339863.
ISNAD
Doykun, Samet. “GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 59 (01 Eylül 2023): 16-30. https://doi.org/10.17498/kdeniz.1339863.
JAMA
1.Doykun S. GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI. Karadeniz | Black Sea | чёрное море. 2023;:16–30.
MLA
Doykun, Samet. “GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, sy 59, Eylül 2023, ss. 16-30, doi:10.17498/kdeniz.1339863.
Vancouver
1.Samet Doykun. GÖRME ENGELLİ ÂŞIKLAR VE TABİAT ALGISI. Karadeniz | Black Sea | чёрное море. 01 Eylül 2023;(59):16-30. doi:10.17498/kdeniz.1339863

Cited By