Avangard, Klasiğin Yıkımı ve Estetik Özerklik

Öz

Bu çalışma, modern avangard sanat hareketlerinin burjuva toplumundaki yerleşik sanat kurumuna karşı geliştirdikleri köklü eleştiriyi ve sanatın toplumsal işlevine yönelik dönüşüm taleplerini kapsamlı bir biçimde incelemek ve tartışmak amacıyla yazılmıştır. Modernizmin mimesis (yansıtma) anlayışından kopuşuyla başlayan süreçte sanatın kendi iç ilkelerine yönelmesi, beraberinde estetik özerklik tartışmalarını getirmiştir. Ancak avangard hareketler, sanatın kendi araçlarını sorgulayan seçkinci bir alan olarak kalmasına itiraz ederek, sanatı toplumsal yaşamın etkin ve dönüştürücü bir parçası haline getirmeyi amaçlamışlardır. Bu bağlamda Fütürizm, Dadaizm, Konstrüktivizm ve Bauhaus gibi akımlar, sanatın hayat deneyiminden kopukluğunu besleyen seçkinci tutuma karşı cephe almış, sanatın müze ve galerilerin sınırlarından çıkarılarak gündelik hayatın yeniden inşasında bir "öncü" (avangard) rolü üstlenmesi gerektiğini savunmuşlardır. Çalışmada, avangardın bu devrimci niteliği Peter Bürger’in “Avangard Kuramı” ve Theodor W. Adorno’nun “estetik özerklik” üzerine geliştirdiği diyalektik düşünceler ekseninde ele alınmaktadır. Bürger’in sanatın "hayat pratiğiyle bütünleşmesi" düşüncesi ile Adorno’nun sanatın toplumsal gerçeklikten kopuşu aracılığıyla sunduğu eleştirel mesafe arasındaki ilişki, çalışmanın kuramsal omurgasını oluşturmaktadır. Makale, avangardın sanatı bir "meta" olmaktan çıkarıp bir "düşünme ve eylem biçimi"ne dönüştürme çabasını, özellikle savaş, yabancılaşma ve teknolojik devrimlerin yarattığı tarihsel travmalar üzerinden değerlendirmeyi amaçlamıştır. Kuramsal olarak avangard sanatı ve sunduğu yeni(likçi) bakış açılarını tartıştığımız bu makale, avangard sanatın nihai hedefinin sanatın ontolojik statüsünün değiştirilmesi olduğunu ortaya koymaktadır. Avangard sanatçılar ve düşünürler, sanatın özerk yapısını bozarak onu hayatın estetik ilkelerle yeniden üretildiği bir araç haline getirmeyi amaçlamışlardır. Bu yönüyle modern avangard, daha öncül akımlar gibi biçimsel bir yenilik getirmek yerine sanat ile siyaseti ve sanat ile yaşamı eşzamanlı bir bilinçle birleştiren bütünsel bir kültür felsefesi olarak tanımlanabilir.

Anahtar Kelimeler

• Avangard
• Estetizm
• Modern Sanat
• Burjuva Toplumu
• Estetik Özerklik

Avant-Garde, Destruction of the Classical and Aesthetic Autonomy

Öz

This study provides a comprehensive examination of the radical criticism developed by modern avant-garde movements against the established institution of art in bourgeois society and their demands for the transformation of art's social functions. The process that began with modernism’s break from the concept of mimesis led art to focus on its own internal principles, bringing the debates on aesthetic autonomy to the forefront. However, the avant-garde movements objected to art remaining an elitist sphere that only questioned its own media. Instead, they sought to make art an active and transformative part of social life. In this context, movements such as Futurism, Dadaism, Constructivism, and Bauhaus took a stand against the aestheticist attitude that fostered art's isolation from life, advocating that art should move beyond the boundaries of museums and galleries to assume an "avant-garde" role in the reconstruction of everyday existence. Within the scope of the research, this revolutionary character of the avant-garde is analyzed through the lens of Peter Bürger’s Theory of the Avant-Garde and Theodor W. Adorno’s dialectical reflections on aesthetic autonomy. The relationship between Bürger’s ideal of "reintegrating art into life praxis" and Adorno’s critical distance provided by art’s detachment from social reality forms the theoretical backbone of the study. The paper evaluates the avant-garde's attempt to transform art from a "commodity" into a "mode of thought and action," specifically through the historical traumas created by war, alienation, and technological revolutions. The study reveals that the ultimate goal of avant-garde art was to create a change in its ontological status. The avant-gard artists and supporters aimed to dissolve the autonomous structure of art and reposition it as a tool through which life is aesthetically reconstituted. In this sense, the modern avant-garde can be defined not merely as a formal innovation but as a holistic cultural philosophy that simultaneously unites art with politics and art with life within a synchronized consciousness.

Anahtar Kelimeler

• Avant-garde
• Aestheticism
• Modern Art
• Bourgeois Society
• Aesthetic Autonomy

Авангард, Разрушение Классики и Эстетическая Автономия

Öz

В данной работе всесторонне рассматривается радикальная критика, развитая современными авангардными художественными движениями против устоявшегося института искусства в буржуазном обществе, а также их требования по трансформации социальных функций искусства. В процессе, начавшемся с разрыва модернизма с концепцией мимесиса, ориентация искусства на собственные внутренние законы принесла с собой дискуссии об эстетической автономии. Однако авангардные движения выступили против того, чтобы искусство оставалось элитарной сферой, ставящей под сомнение лишь свои собственные средства выражения. Вместо этого они стремились сделать искусство активной и преобразующей частью социальной жизни. В этом контексте такие течения, как футуризм, дадаизм, конструктивизм и Баухаус, выступили против эстетистской установки, питающей оторванность искусства от жизненной практики, и доказывали, что искусство должно выйти за пределы музеев и галерей, взяв на себя роль «авангарда» (первопроходца) в реконструкции повседневности. В рамках исследования этот революционный характер авангарда анализируется на основе «Теории авангарда» Петера Бюргера и диалектических размышлений Теодора В. Адорно об эстетической автономии. Напряжение между идеалом Бюргера о «слиянии искусства с жизненной практикой» и критической дистанцией, предложенной Адорно через отстраненность искусства от социальной реальности, составляет теоретический костяк работы. В статье оценивается стремление авангарда превратить искусство из «товара» в «способ мышления и действия», особенно через призму исторических травм, вызванных войной, отчуждением и технологическими революциями. В результате исследование показывает, что конечной целью авангардного искусства было не физическое уничтожение классического искусства, а изменение его онтологического статуса. Авангардисты, следуя гегелевской логике «снятия» (aufhebung), стремились разрушить автономную структуру искусства и превратить его в инструмент, с помощью которого жизнь воссоздается на эстетических принципах. В этом смысле современный авангард определяется не просто как формальное новшество, а как целостная культурная философия, синхронно объединяющая искусство с политикой и искусство с жизнью.

Anahtar Kelimeler

• Авангард
• Эстетизм
• Модернизм
• Буржуазное общество
• Эстетическая автономия

Kaynakça

1. Adorno, T. W. (1997). Aesthetic Theory (R. Hullot-Kentor, Trans.). University of Minnesota Press.
2. Arendt, H. (1958). The human condition. University of Chicago Press.
3. Aşkaroğlu, V. (2016). Sineklerin tanrısı: İnsan özünün ve diktatörlük çağının anlatısı. Zeitschrift für die Welt der Türken, 8(1), 357–371.
4. Aşkaroğlu, V. (2020). Postmodern Roman ve Yeni Dünya Tasarımı. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 46, s. 338-353.
5. Balcı, M. (2006). Modernizm ve Avangard Sanat. Ütopya Yayınları.
6. Benjamin, W. (1969). Illuminations (H. Arendt, Ed.). Schocken Books.
7. Benjamin, W. (2003). The Work of Art in the Age of Its Technological Reproducibility and Other Writings on Media. Harvard University Press.
8. Breton, A. (1969). Manifesto of Surrealism. University of Michigan Press.

9. Bürger, P. (2003). Avangard Kuramı (Çev. A. Cemal).İletişim Yayınları.
10. Danto, A. (1997). After the End of Art: Contemporary Art and the Pale of History. Princeton University Press.
11. Erzen, J. N. (2006). Sanat ve Anlam. Metis Yayınları.
12. Fisher, M. (1985). The Writer and His World.Routledge.
13. Foster, H. (1983). The Anti-Aesthetic: Essays on Postmodern Culture. Bay Press.
14. Giderer, S. (2003). Modern Sanatta Nesne ve Gerçeklik. Yapı Kredi Yayınları..
15. Greenberg, C. (1961). Modernist Painting. Art and Literature, 4, 193–201.
16. Gülşen, E. (2008). Modernizm ve Sanatın Dönüşümü. Metis Yayınları.
17. Graf, M. (2006). Avant-Garde and Modernism in Europe. Routledge.
18. Habermas, J. (1987). The Philosophical Discourse of Modernity. MIT Press.
19. Heartney, E. (2008). Art and Today. Phaidon Press.
20. Kafka, F. (2004). Diaries 1910–1923. Schocken Books.
21. Kreft, L. (2008). Art and Politics: The Power of the Avant-Garde. Routledge.
22. Lyotard, J.-F. (1982). The Postmodern Condition: A Report on Knowledge. University of Minnesota Press.
23. Nietzsche, F. (1974). The Gay Science (W. Kaufmann, Trans.). Vintage Books.
24. Poggioli, R. (1968). The Theory of the Avant-Garde. Harvard University Press.
25. Sartre, J.-P. (1956). Being and Nothingness. Philosophical Library.
26. Tunalı, İ. (2006). Sanat Ontolojisi. Remzi Kitabevi.