Halk Eğitim Merkezlerinde Görev Yapan Usta Öğreticilerin Öğretim Becerilerine Yönelik Eğitim İhtiyaçlarının Belirlenmesi: Bir Nitel Araştırma

Öz

Bu araştırmanın amacı, halk eğitimi merkezlerinde görev yapan usta öğreticilerin öğretim becerilerine yönelik eğitim ihtiyaçlarını belirlemektir. Bu amaç doğrultusunda çalışma, usta öğreticilerin yetişkin eğitimi (andragoji), öğretim yöntem ve teknikleri, ölçme ve değerlendirme, iletişim, sınıf yönetimi ve eğitimde teknoloji kullanımı gibi alanlardaki yeterlik düzeylerini ortaya koymayı hedeflemektedir. Araştırma, Türkiye’de Millî Eğitim Bakanlığına bağlı halk eğitimi merkezlerinde görev yapan ve yetişkinlere yönelik kurslarda eğitim veren usta öğreticileri kapsamaktadır. Araştırmada nitel araştırma yöntemi benimsenmiş ve olgubilim (fenomenoloji) deseni kullanılmıştır. Çalışma grubu, amaçlı örnekleme yöntemlerinden ölçüt örnekleme tekniği ile belirlenmiş; en az üç yıl deneyime sahip 22 usta öğretici araştırmaya dahil edilmiştir. Veriler, katılımcılarla gerçekleştirilen görüşmeler aracılığıyla toplanmış ve içerik analizi yöntemiyle çözümlenmiştir. Elde edilen bulgular, usta öğreticilerin öğretim süreçlerini büyük ölçüde deneyimlerine dayalı olarak yürüttüklerini, ancak kuramsal bilgi ve sistematik uygulama açısından çeşitli eksiklikler yaşadıklarını göstermektedir. Özellikle öğrenci merkezli öğretim yaklaşımları, alternatif ölçme-değerlendirme yöntemleri, yetişkin öğrenme özelliklerinin dikkate alınması, iletişim, sınıf yönetimi ve teknoloji entegrasyonu alanlarında belirgin eğitim ihtiyaçlarının bulunduğu tespit edilmiştir. Bu bulgular doğrultusunda, usta öğreticilerin mesleki gelişimlerini desteklemeye yönelik olarak geliştirilecek öğretim tasarımlarının söz konusu alanları kapsayacak biçimde yapılandırılmasının gerekli olduğu görülmektedir. Bu tür öğretim tasarımlarının, usta öğreticilerin öğretim becerilerinin geliştirilmesine ve öğretim süreçlerinin daha etkili ve sistematik bir şekilde yürütülmesine katkı sağlayacaktır.

Anahtar Kelimeler

• Usta öğretici
• öğretim becerisi
• mesleki gelişim
• yetişkin eğitimi
• program tasarımı.

Determining the Training Needs of Master Instructors Working in Public Education Centers Regarding Their Teaching Skills: A Qualitative Research

Öz

The aim of this research is to determine the training needs of master instructors working in adult education centers regarding their teaching skills. To this end, the study aims to reveal the competency levels of master instructors in areas such as adult education (andragogy), teaching methods and techniques, measurement and evaluation, communication, classroom management, and the use of technology in education. The research includes master instructors working in adult education centers affiliated with the Ministry of National Education in Turkey and providing training in courses for adults. A qualitative research method was adopted, and a phenomenological design was used. The study group was determined using the criterion sampling technique, a type of purposeful sampling; 22 master instructors with at least three years of experience were included in the research. Data were collected through interviews with the participants and analyzed using content analysis. The findings show that master instructors largely conduct their teaching processes based on their experience, but experience various deficiencies in terms of theoretical knowledge and systematic application. In particular, significant training needs were identified in the areas of student-centered teaching approaches, alternative measurement and evaluation methods, consideration of adult learning characteristics, communication, classroom management, and technology integration. Based on these findings, it is evident that instructional designs developed to support the professional development of master instructors need to be structured to encompass these areas. Such instructional designs will contribute to the improvement of master instructors' teaching skills and the more effective and systematic conduct of teaching processes.

Anahtar Kelimeler

• Master instructor
• teaching skill
• professional development
• adult education
• program design

Kaynakça

1. Arda, D. (2009). İlköğretim sınıf öğretmenlerinin 2005 öğretim programı ekseninde ölçme ve değerlendirme alanındaki yeterlilik ve görüşlerinin incelenmesi (Tez No. 231826) [Yüksek lisans tezi, Marmara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
2. Avan, C., Akbaş, V., & Gülgün, C. (2019). The attitudes of the teachers towards assessment and evaluation: Kastamonu sample. Gazi Journal of Education Sciences, 5(3), 21–31. https://doi.org/10.30855/gjes.2019.05.03.002
3. Avcı, M. G., & Kiran, E. (2021). Toplumsal değişme, yetişkin eğitimi ve sosyoloji. Millî Eğitim Dergisi, 50(230), 835– 856. https://doi.org/10.37669/milliegitim.875688
4. Ayanoğlu, Ç., Günerhan Sadik, A., Sadik, O. S., & Erbaş, Y. H. (2023). Halk eğitimi merkezi kursiyerlerinin yetişkin eğitimi memnuniyeti üzerine bir araştırma. Eğitimde Kuram ve Uygulama, 19(1), 29–50. https://doi.org/10.17244/eku.1271562
5. Baykal, T., & Akay, C. (2021). Türkiye’de yetişkin eğitiminde karşılaşılan sorunlar: Bir meta-sentez çalışması (2004–2020). The Journal of Academic Social Science Studies, 14(87), 95–112. https://doi.org/10.29228/JASSS.52448
6. Baysal, Z. N., & Ada, S. (2013). Pedagojik androgojik formasyon ve Türkiye’de öğretmen yetiştirme. Pegem A Yayıncılık.
7. Birgin, O., & Gürbüz, R. (2008). Sınıf öğretmeni adaylarının ölçme ve değerlendirme konusundaki bilgi düzeylerinin incelenmesi. Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, (20), 163–179.
8. Büyüköztürk, Ş., Kılıç Çakmak, E., Akgün, Ö. E., Karadeniz, Ş., & Demirel, F. (2021). Eğitimde bilimsel araştırma yöntemleri (30. baskı).

9. Bilen, C., & Vural, Ö. F. (2022). Yetişkin gelişimi ve öğrenme (Cilt 1). Eğitim Yayınevi.
10. Çevik, Ö. (2019). Yetişkin eğitimi veren eğitimcilerin andragojik öğretim ilkelerini uygulama düzeylerine yönelik bir karma yöntem çalışması (Tez No. 550244) [Yüksek lisans tezi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
11. Daniel, L. G., & King, D. A. (1998). Knowledge and use of testing and measurement literacy of elementary and secondary teachers. The Journal of Educational Research, 91(6), 331–344. https://doi.org/10.1080/00220679809597563
12. Güçlü, M. (2021). Yetişkin eğitimi ve hayat boyu öğrenme (3. baskı). Pegem Akademi.
13. İlter, I. (2018). Günümüz sınıflarında sosyal bilgilerin öğretimi: Öğretmenlerin yöntemleri ve pedagojik uygulamaları. Kuramsal Eğitimbilim, 11(1), 1–29. https://doi.org/10.30831/akukeg.338520
14. Millî Eğitim Bakanlığı. (2025). İzleme ve değerlendirme raporu.
15. Kara, A., & Yıldırım, K. (2018). Halk eğitimi merkezlerinde yetişkin eğitimi uygulamaları. Pamukkale Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, (44), 90–104.
16. Karakütük, K. (2019). Yetişkin eğitimi ve hayat boyu öğrenme. Anı Yayıncılık.
17. Karaman, A. S. (2016). Avrupa Birliği’nde yetişkin eğitimi alanının meslekleşmesi: Uygulamalar ve sorunlar (Tez No. 445807) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
18. Karaman, A. S. (2016). Yetişkin eğitiminde meslekleşme sorunları. Millî Eğitim Dergisi, 45(211), 147–159.
19. Külekçi Akyavuz, E. (2020). Öğretmen adaylarının sınıf yönetimi yeterliğinin belirlenmesi ve geliştirilmesine yönelik öneriler. Marmara Üniversitesi Atatürk Eğitim Fakültesi Eğitim Bilimleri Dergisi, 52(52), 324–347. https://doi.org/10.15285/maruaebd.559924
20. Miles, M. B., & Huberman, A. M. (1994). Qualitative data analysis: An expanded sourcebook (2nd ed.). Sage.
21. Mishra, P., & Koehler, M. J. (2006). Technological pedagogical content knowledge: A framework for teacher knowledge. Teachers College Record: The Voice of Scholarship in Education, 108(6), 1017–1054. https://doi.org/10.1111/j.1467-9620.2006.00684.x
22. Muhammet Ali Elilçi, G. B. (2024). Eğitimde yenilikçi yaklaşımların uygulanmasına yönelik öğretmen görüşleri. https://doi.org/10.5281/ZENODO.10719335
23. Punch, K. F. (2005). Sosyal araştırmalara giriş: Nicel ve nitel yaklaşımlar (D. Bayrak, H. B. Arslan, & Z. Akyüz, Çev.). Siyasal Kitabevi.
24. Serap, A. (1989). Androgoji: yetişkinlerde öğrenme konusunda yeni bir teknoloji. Ankara Üniversitesi Eğitim Bilimleri Fakültesi Dergisi, 22(2), 529–546. https://doi.org/10.1501/Egifak_0000001405
25. Stiggins, R. (2005). From formative assessment to assessment for learning: A path to success in standards- based schools. Phi Delta Kappan, 87(4), 324–328. https://doi.org/10.1177/003172170508700414
26. Teke, D. (2020). Bilgi toplumunda yaşam boyu öğrenme ve yetişkin eğitimi: Öğretmenlerin mesleki çalışmaları üzerine bir araştırma (Tez No. 643936) [Yüksek lisans tezi, Sakarya Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
27. Tekindal, S. (2023). Nicel, nitel, karma yöntem araştırma desenleri ve istatistik. Nobel Yayınları.
28. Ünsal, S., & Korkmaz, F. (2017). Eğitim programı tasarımı tercihlerine yönelik öğretmen görüşleri. Mersin Üniversitesi Eğitim Fakültesi Dergisi, 13(1), 275–289. https://doi.org/10.17860/mersinefd.305977
29. Vezne, R. (2017). Avrupa Birliği’nin yaşam boyu öğrenme politikaları bağlamında İngiltere, Danimarka ve Türkiye’nin yetişkin eğitimi sistemlerinin karşılaştırmalı analizi (Tez No. 481735) [Doktora tezi, Ankara Üniversitesi]. Yükseköğretim Kurulu Ulusal Tez Merkezi.
30. Yayla, D. (2009). Türk yetişkin eğitimi sisteminin değerlendirilmesi. T.C. Millî Eğitim Bakanlığı Eğitimi Araştırma ve Geliştirme Dairesi Başkanlığı, Kaynak Kitaplar Dizisi, 1–29.
31. Yaylak, E. (2020). Sosyal bilgiler öğretmenlerinin öğretim yöntem ve uygulamalarının değerlendirilmesi. Ahi Evran Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 6(1), 187–205. https://doi.org/10.31592/aeusbed.621664
32. Yazar, T. (2012). Yetişkin eğitiminde hedef kitle. Dicle Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi, 7, 21–30. https://izlik.org/JA44YM36RP
33. Yıldırım, A., & Şimşek, H. (1999). Sosyal bilimlerde nitel araştırma yöntemleri. Seçkin Yayıncılık.
34. Yıldırım, S. (2007). Current utilization of ICT in Turkish basic education schools: A review of teachers’ ICT use and barriers to integration. International Journal of Instructional Media, 34(2), 171–186.
35. Yüksel, İ., & Adıgüzel, A. (2012). Öğretmenlerin öğretim teknolojileri entegrasyon becerilerinin değerlendirilmesi: Yeni pedagojik yaklaşımlar için nitel bir gereksinim analizi. Necatibey Eğitim Fakültesi Elektronik Fen ve Matematik Eğitimi Dergisi, 6(1), 265–286. https://izlik.org/JA58HZ87ZZ