Neet Grubunda Yer Alan Genç İşsizlerin İşsizlik Nedenlerine İlişkin Nitel Bir Araştırma: Kastamonu Üniversitesi Örneği

Öz

Bu çalışma, eğitim, istihdam veya mesleki eğitim programlarının hiçbirine dahil olmayan gençler olarak tanımlanan NEET grubuna dahil olan üniversite mezunlarının işsizlik deneyimlerini incelemektedir. Çalışmanın amacı, genç üniversite mezunlarının işsizliği nasıl algıladıklarını, mezuniyet sonrasında hangi beklentiler geliştirdiklerini ve yükseköğretimden istihdama geçiş sürecinde hangi engellerle karşılaştıklarını anlamaktır. Araştırma, Kastamonu Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimleri Fakültesi mezunları arasında gerçekleştirilmiştir. Nitel bir araştırma tasarımı benimsenmiş ve katılımcılara kartopu örnekleme yöntemi ile ulaşılmıştır. Veriler, yarı yapılandırılmış bir görüşme formu kullanılarak toplanmıştır. Görüşme verileri, MAXQDA nitel veri analizi programı kullanılarak içerik analizi ve frekans analizi yoluyla incelenmiştir. Bulgular temelde dört ana başlıkta incelenmiştir. Bunlar; hedeflenen iş erişimde karşılaşılan engeller, işsizlik algısı, mezuniyet sonrası beklenti ve işe giriş beklentisidir. Sonuçlar, NEET grubundaki üniversite mezunları arasındaki işsizliğin yalnızca bireysel bir işgücü piyasası sorunu olarak değil, aynı zamanda ekonomik bağımlılık, beşeri sermaye kaybı, sosyal izolasyon ve psikolojik baskı gibi unsurları içeren çok boyutlu bir sosyal politika meselesi olarak değerlendirilmesi gerektiğini göstermektedir.

Anahtar Kelimeler

• NEET
• genç işsizliği
• nitel araştırma

Understanding the Unemployment Experiences of University Graduates in the NEET Group: Qualitative Evidence from Kastamonu University

Öz

This study examines the unemployment experiences of university graduates who are classified within the NEET group, defined as young people who are neither in education, employment, nor training. The aim of the study is to understand how young university graduates perceive unemployment, what expectations they developed after graduation, and which barriers they encountered during their transition from higher education to employment. The research was conducted among graduates of the Faculty of Economics and Administrative Sciences at Kastamonu University. A qualitative research design was adopted, and participants were reached through the snowball sampling method. Data were collected using a semi-structured interview form. The interview data were analysed through content analysis and frequency analysis using the MAXQDA qualitative data analysis program. The findings were grouped under four main themes: barriers to accessing the targeted job, perception of unemployment, post-graduation expectations, and expectations regarding entry into employment. The results indicate that unemployment among university graduates in the NEET group should not be considered merely an individual labour-market problem, but also as a multidimensional social policy issue involving economic dependency, loss of human capital, social isolation, and psychological pressure.

Anahtar Kelimeler

• NEET
• Youth Unemployment
• Qualitative Analysis

Etik Beyan

Kastamonu University ethics committee, 07.09.2022

Kaynakça

1. Adak, N. (2010). Sosyal bir problem olarak işsizlik ve sonuçları. Toplum ve Sosyal Hizmet, 21(2), 105–116.
2. Blokker, R., Akkermans, J., Marciniak, J., Jansen, P. G. W., & Khapova, S. N. (2023). Organizing school-to-work transition research from a sustainable career perspective: A review and research agenda. Work, Aging and Retirement, 9(3), 239–261. https://doi.org/10.1093/workar/waad012
3. Bynner, J., & Parsons, S. (2002). Social exclusion and the transition from school to work: The case of young people not in education, employment, or training (NEET). Journal of Vocational Behavior, 60(2), 289–309.
4. Develi, A., & Öztürk, Ö. (2019). Türkiye’de işsizlikle mücadelede iş kulüpleri örneği. Çalışma İlişkileri Dergisi, 10(2), 69–95.
5. Elo, S., Kääriäinen, M., Kanste, O., Pölkki, T., Utriainen, K., & Kyngäs, H. (2014). Qualitative content analysis: A focus on trustworthiness. SAGE Open, 4(1). https://doi.org/10.1177/2158244014522633
6. Erdayı, A. U. (2009). Dünyada genç işsizliği sorununun çözümüne yönelik ulusal politikalar ve Türkiye. Çalışma ve Toplum, 3(22), 133–162.
7. Eurofound. (2012). NEETs – Young people not in employment, education or training: Characteristics, costs and policy responses in Europe. Publications Office of the European Union.
8. European Commission. (2012). Towards a job-rich recovery (COM(2012) 173 final). https://eur- lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX:52012DC0173

9. Furlong, A. (2006). Not a very NEET solution: Representing problematic labour market transitions among early school-leavers. Work, Employment and Society, 20(3), 553–569.
10. GOV.UK. (2021). Ethnicity facts and figures: Young people not in employment, education or training (NEET). https://www.ethnicity-facts-figures.service.gov.uk/work-pay-and-benefits/unemployment-and-economic- inactivity/young-people-not-in-employment-education-or-training-neet/latest/#things-you-need-to-know.
11. Graneheim, U. H., & Lundman, B. (2004). Qualitative content analysis in nursing research: Concepts, procedures and measures to achieve trustworthiness. Nurse Education Today, 24(2), 105–112. https://doi.org/10.1016/j.nedt.2003.10.001
12. Güney, A. (2010). Türkiye’de geliştirilmiş işsizlik oranları. Çalışma ve Toplum, 1(24), 239–252.
13. Hennink, M. M., & Kaiser, B. N. (2022). Sample sizes for saturation in qualitative research: A systematic review of empirical tests. Social Science & Medicine, 292, 114523. https://doi.org/10.1016/j.socscimed.2021.114523
14. Işık, V. (2019). Aksaray’da genç NEET sorunu ve çözüme ilişkin yerel düzeyde strateji önerileri. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 7(17), 149–170.
15. Koç, B., & Sezgin, F. (2024). Türkiye’de eğitimde ve istihdamda olmayan gençlik üzerine yapılmış çalışmalara ilişkin bir değerlendirme. Türk Eğitim Bilimleri Dergisi, 22(3), 1738–1758. https://doi.org/10.37217/tebd.1530217
16. OECD. (2016). Indicators: Youth not in education or employment (NEET). http://data.oecd.org/youthinac/youth- not-in-education-or-employment-neet.htm
17. OECD. (2025a). Government at a Glance 2025: Türkiye. OECD Publishing. https://www.oecd.org/en/publications/government-at-a-glance-2025-country-notes_da3361e1- en/turkiye_1daa5faf-en.html
18. OECD. (2025b). Education at a Glance 2025: OECD Indicators. OECD Publishing. https://doi.org/10.1787/1c0d9c79-en
19. Orkunoğlu Şahin, I. F. (2020). Genç işsizliği ve mücadele yöntemleri. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 8(20), 135–157.
20. Rahmani, H., Groot, W., & Rahmani, A. M. (2024). Unravelling the NEET phenomenon: A systematic literature review and meta-analysis of risk factors for youth not in education, employment, or training. International Journal of Adolescence and Youth, 29(1), Article 2331576. https://doi.org/10.1080/02673843.2024.2331576
21. Sweenie, S. (2009). NEETs: Perceptions and aspirations of young people not in education, employment or training [Doctoral thesis, University of Glasgow].
22. Şahin, M., & Boduroğlu, G. (2025). Ne eğitimde ne istihdamda olan gençlerin (NEET) yaşam deneyimleri: Zorluklar, gereksinimler ve beklentiler. Gençlik Araştırmaları Dergisi, 13(35), 54–68.
23. Yates, S., & Payne, M. (2006). Not so NEET? A critique of the use of “NEET” in setting targets for interventions with young people. Journal of Youth Studies, 9(3), 329–344.