GÜRCÜ KAYNAĞI KARTLİS ÇHOVREBA'DA ARDAHAN ADI VE ARDAHAN'LA İLGİLİ BİLGİLER.
Öz
Türk tarihi hakkında başta Çin, Bizans, Arap, Fars, Ermeni kaynaklarında bulunan bilgiler araştırmacılar tarafından ortaya çıkarılmış olmasına rağmen yaklaşık bin yıl ilişki içinde olduğumuz Gürcü kaynakları yeterince araştırılmamıştır. Son yıllarda çevrilen bir iki eser dışında Gürcü tarihi ve Türklerle ilgili bilgiler yeterli derecede Türk araştırmacıların nazarına sunulmamıştır. Oysaki Gürcü kaynaklarında Türklerle ilgili ta İskitler döneminden başlayarak çok değerli bilgiler bulunmaktadır. Hatta başka hiçbir kaynakta bulunmayan milattan önceki dönemlere ait Türkler ve Kıpçaklarla ilgili paha biçilmez bilgileri Gürcü kaynakları bize bildirmektedir. Ardahan adı Gürcü kaynağı Kartlis Çhovreba'da Kaçta-Kalak, Hura, Artan, Artani, Artaan biçimlerinde yer almıştır. Ayrıca Ardahan ve çevresinin tarihi ile ilgili Kartlis Çhovreba'da çok değerli bilgiler bulunmaktadır. Kartlis Çhovreba batı dillerinden Fransızca'ya 1800'lü yılların ortalarında M. Klaproth (1834) ve M.F. Brosset (1849) tarafından çevrilmiştir. Ancak Türkiye'de bu kaynak üzerine çalışma yapılmamıştır. M.F. Brosset'in Fransızca'ya çevirdiği 1212 yılına kadar bilgileri ihtiva eden Kartlis Çhovreba Hrant Andreasyan tarafından yıllar önce Türkçe'ye çevrilmesine rağmen 2003 yılına kadar yayınlanmamıştır. Bu eser tarihçi Erdoğan Merçil tarafından notlar eklenerek yayına hazırlanmış 2003 yılında Türk Tarih Kurumu tarafından basılmıştır. Bu makalede Gürcü kaynaklarında geçen Ardahan adının tarihsel serüvenini ele alınmaktadır.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BAHŞİ İ. (1993), Cağfar Tarıhı, T.I. Svod Bulgarskih letopisey, Orenburg.BROSSET, M.-F. (1849),Histoire de la Géorgie, 1ère partie, Saint-Pétersbourg.BROSSET, M.-F. (1856), Histoire de la Géorgie, 2eme partie, Saint-Pétersbourg.BROSSET, M.-F. (2003), Gürcistan Tarihi (Eski Çağlardan 1212 yılına kadar), Çeviren Hrant Andreasyan, TTK Yayını, Ankara.KARTLİS Ç. (2008) (Gürcü Tarihi), Glav. red. Roin Mertveli, Red. Kol.: K.i.n. M.D. Abaşidze, Z.H. Aleksidze, T.V. Gamkrelidze, k.i.n. B.K. Kudava, M.D. Lorkipanidze, D.L. Mushelişvili, M.A. Şanidze, Tiblisi.KIRZIOĞLU, F. (1992), Yukarı Kür Boylarında Kıpçaklar, TTK, Ankara.KIRZIOĞLU, F. (2011), Ahıska-Ardahan-Artvin ve Oltu’da Hristiyan Atabekler Hükûmeti-I (1268-1578), Bizim Ahıska Dergisi, Yıl:4, Sayı:10, Ankara.KLAPROTH M. (1834), Histoire de la Géorgie, Journal Asiatique, T.XIII. Janvier.http://www.chveneburi.net/tr/default.asp?bpgpid=853&pg=1
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yazarlar
Mehmet Kıldıroğlu
*
Türkiye
Yayımlanma Tarihi
22 Mart 2018
Gönderilme Tarihi
4 Mart 2018
Kabul Tarihi
20 Mart 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 37 Sayı: 37