ŞANLIURFA’DAN NEOLİTİK DÖNEM TUZAK ALANLARI
Öz
Tuzak alanları, Türkiye’de yapılan arkeolojik çalışmalarda fazla araştırılmamış olan bir konudur. Şanlıurfa il merkezinde bulunan Tektek dağları ve çevresinde 2013 yılından bu yana yapılan yüzey araştırmalarında çok sayıda tuzak alanı tespit edilmiştir. Şimdiye kadar yaklaşık 12 adet tuzak alanı tespit edilmiş olup her birinin alanı yaklaşık 10-100 dekar genişliktedir. Bu tuzak alanlarının etrafı büyük yassı taş bloklarla çevrelenmiş, bu taş bloklar balık pulu tarzında ardı ardına gelecek şekilde sıralanmışlardır. Tuzak alanlarının genellikle bölgede yoğun olarak görülen ceylanları avlamak için yapılmış oldukları düşünülmektedir. Her dönemde kullanılmış olduğu düşünülen tuzak alanlarının etrafında yamaç yerleşimleri bulunmaktadır. Yamaç yerleşimlerinin yüzeyinde yapılan araştırmalarda, bu yerleşimlerin Neolitik, Kalkolitik, Tunç çağları, Demir çağları Hallenistik, Roma, Bizans ve Osmanlı dönemleri boyunca kullanılmış olduğu ele geçen buluntulardan anlaşılmaktadır. Ayrıca, tuzak alanlarının yakınlarında içinde “T” şeklinde dikilitaşlar barındıran kült merkezleri de bulunmaktadır. Harbetsuvan Tepesi, Karahan Tepe ve Kurt Tepesi gibi kült merkezlerinin etrafında çok sayıda büyük boyutlarda tuzak alanları tespit edilmiştir. Bu çalışmada, 2013 yılından 2017 yılına kadar yapılmış olan yüzey araştırmalarında tespit edilmiş tuzak alanlarının tümü birlikte değerlendirilecektir.
Anahtar Kelimeler
Kaynakça
- BAR-OZ, G. ve NADEL, D (2013) "Worldwide large-scale trapping and hunting of ungulates in past societies." Quaternary International, Sayı 297, 1–7.BARGE, O.-BROCHIER, J.E. ve CRASSARD, R. (2015) "Morphological diversity and regionalisation of kites in the Middle East and Central Asia" Arabian Archaeology and Epigraphy, Sayı 26, 162-176.CHAMBRADE, M.-L. (2016) Dynamique spatio-temporelle et Environnement des Sites Néolithiques précéramiques de Syrie intérieure. Archéologie et Préhistoire. Université de Franche-Comté, https://tel.archives-ouvertes.fr/tel-00926596v1, Doktora Tezi.ÇELİK, B. (2014a) "Şanlıurfa İli Merkez İlçesi Neolitik Dönem ve Öncesi Yüzey Araştırması, 2013", 32. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Gaziantep 02-06 Haziran 2014, C. II, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara, 311-328. ÇELİK, B. (2014b) "Differences and Similaries Between the Settlements in Şanlıurfa Region where “T” Shaped Pillars are Discovered.", Tüba-Ar, Vol. 17, Ankara, 9-24.ÇELİK, B. (2015a) “Şanlıurfa İli Yüzey Araştırması”, Belgü, Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Dergisi, Sayı 2, Ankara,79-99.ÇELİK, B. (2015b) "Neolithic Settlements of Şanlıurfa in Southeastern Turkey" Recent Studies on the Archaeology of Anatolia, (Eds.) E. Laflı - S. Patacı, BAR International Series. 2750, Oxford, 441-452.ÇELİK, B. (2016a) "Şanlıurfa İli Merkez İlçesi Neolitik Dönem ve Öncesi Yüzey Araştırması, 2014", 33. Araştırma Sonuçları Toplantısı, Erzurum 11-15 Mayıs 2015, C. II, T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü, Ankara, 409-426.ÇELİK, B.(2016b) “A small-scale cult centre in Southeast Turkey: Harbetsuvan Tepesi.”, Documenta Praehistorica, 43, Ljubljana, 421-428.ÇELİK, B. (2017) "Şanlıurfa İli Yüzey Araştırması, 2017" Karadeniz, Sayı 36, Ankara, 61-75.ÇELİK, B. ve A. BİNGÖL (2016) “Şanlıurfa Province Central District Tektek Mountains Year 2015 Surface Survey.” Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Kars, Ek 1,1-20. GÜLER, M. ve ÇELİK, B. (2015), “Şanlıurfa Bölgesi Neolitik Dönem Araştırmaları.” Belgü, Ardahan Üniversitesi İnsani Bilimler ve Edebiyat Fakültesi Dergisi, Sayı. 1, Ankara, 75-102.HOLZER, A.-AVNER, A.-PORAT, N.-HORWITZ, N.K. (2010) "Desert kites in the Negev desert and northeast Sinai: Their function, chronology and ecology" Journal of Arid Environments, Sayı 74, 806–817. MADI, K. SEBA, H.-KHEDDOUCI, H. ve BARGE, O. (2017) " A Graph-based approach for Kite recognition " Pattern Recognition Letters, Sayı. 87, 186-194.
Ayrıntılar
Birincil Dil
Türkçe
Konular
-
Bölüm
Araştırma Makalesi
Yayımlanma Tarihi
22 Mart 2018
Gönderilme Tarihi
4 Mart 2018
Kabul Tarihi
7 Mart 2018
Yayımlandığı Sayı
Yıl 2018 Cilt: 37 Sayı: 37
Cited By
YUKARI DİCLE HAVZASI NEOLİTİK DÖNEM İNSAN-HAYVAN-ÇEVRE İLİŞKİSİ: ANTROZOOLOJİK BİR BAKIŞ
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi
https://doi.org/10.17498/kdeniz.1179004ŞANLIURFA İLİ NEOLİTİK DÖNEM YÜZEY ARAŞTIRMASI, 2019.
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi
https://doi.org/10.17498/kdeniz.601330Morphological and geographical variability of desert kites
Archaeological and Anthropological Sciences
https://doi.org/10.1007/s12520-023-01718-3An Investigation of Ancient Water Collection and Storage Systems Near the Karahantepe Neolithic Site Using UAV and GIS
Environmental Archaeology
https://doi.org/10.1080/14614103.2023.2216530An Alternative View on Animal Symbolism in The Göbekli Tepe Neolithic Cultural Region in the Light of New Data (Göbekli Tepe, Sayburç)
Iğdır Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi
https://doi.org/10.54600/igdirsosbilder.1252928Self-Revelation: An Origin Myth Interpretation of the Göbekli Tepe Culture (An Alternative Perspective on Anthropomorphic Themes)
Yüzüncü Yıl Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.53568/yyusbed.1233144HARBETSUVAN TEPESİ KÜÇÜK BULUNTULARI
Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi
https://doi.org/10.17498/kdeniz.1397800Mass-hunting in South-west Asia at the dawn of sedentism: new evidence from Şanlıurfa, south-east Türkiye
Antiquity
https://doi.org/10.15184/aqy.2024.155Desert kites et constructions apparentées : découvertes récentes et mise à jour de l’extension géographique
Paléorient
https://doi.org/10.4000/paleorient.407MİTANNİ EGEMENLİĞİNDEN YENİ ASUR DÖNEMİNİN SONUNA KADAR HARRAN VE ÇEVRESİ
Kafkas Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü Dergisi
https://doi.org/10.56597/kausbed.1580274The function of desert kites: an analysis of hunting theory
ARAMAZD: Armenian Journal of Near Eastern Studies
https://doi.org/10.32028/ajnes.v14i1-2.969