KAHRAMANMARAŞ TEKERLEMELERİNDEKİ GİZEMLİ KELİMELER

Anonim halk edebiyatı içerisinde yer alan tekerlemeler, hem bağımsız bir türdür hem de masallardan çocuk sayışmacalarına kadar çok farklı edebî türler içerisinde kullanılmaktadır. Ahenk unsurlarının ön planda olduğu bu türde dikkati çeken hususlardan biri de anlamı ilk bakışta bilinmeyen çok sayıda kelimenin kullanılmasıdır:

a. Hazara huzara

Göz atanın gözü kızara

b. Dırın dırın Andırın

İki dükkân bir fırın

c. Huuu dilik bidilik

Saçlar başlar kıvırcık

Sen bu oyundan çık

d. Avrat var zamuru zort

Avrat var çepeli mürt

Avrat var hazreti mülk

Örneklerde de görüldüğü gibi “hazara huzara”, “dırın dırın”, “dilik bidilik”, “zamuru zort”, “çepeli mürt” kelimeleri günlük kullanımda yok gibidir. Tekerlemelerde kullanılan bu tür kelimelerin anlamları ya da görevleri yok mudur? Çalışmanın amacı üzerinde pek düşünülmeyen tekerlemelerdeki bu tarz gizemli kelimelere dikkat çekerek o kelimelerin anlam ve görevlerini sorgulamaktır.

Çalışmanın ilk aşamasında AB projesi kapsamında hazırlanan “Tek Tek Tekerleme/ Kahramanmaraş Tekerlemeleri” adlı kitap taranarak anlamları ilk bakışta çözümlenemeyen kelimeler araştırma konusu olarak seçilmiştir. İkinci aşamada Kahramanmaraşlılarla görüşme yapılarak tekerlemelerde geçen gizemli kelimelerin anlamları çözülmeye çalışılmıştır. Üçüncü aşamada yapılan görüşmelerden ve konuyla ilgili sözlüklerden hareketle bu kelimelerin anlamları ortaya çıkarılmış, anlamları bulunamayanların hangi amaçla kullanıldıkları tespit edilmiştir.