Araştırma Makalesi

TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ

Cilt: 1 Sayı: 47 20 Eylül 2020
PDF İndir
EN RU TR

TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ

Öz

Türk Müziği makam teorisi kendine mahsus bir makamsal yapı ve perde anlayışına sahiptir. Bununla birlikte makam teorisine dâir yazılmış ana kaynaklarda görüldüğü üzere Türk Müziği’nin teorik bilgileri, belli terimler ve kavramlar çerçevesinde verilmiştir. Bu bağlamda Türk Müziği makam teorisine dâir bilgiler içeren edvâr ve risâlelerde “ev, hâne” terimi çokça kullanılmakla birlikte belli bir anlayışı ifâde etmektedir. Bugüne dek Türk Müziği teorisi üzerine yapılan çalışmalar, belirli bilgilerin türevlerinden ibâret olup sistemin esaslarını ve makamsal anlayışın özünü ortaya koymak konusunda yetersiz kalmıştır. Makam teorisine dâir ana kaynaklarda yer alan özel kavramların ifâde ettikleri anlamlara hâkim olunamaması, bu sistem içerisindeki ilişkilerin ve tutarlılıkların üzerinde yeterince durulmaması Türk Müziği makam teorisinin temellerinin bugüne kadar ortaya konulmamasına sebep olmuştur. Tarafımızca yapılan uzun ve derin araştırmalarla ortaya konulduğu üzere Türk Müziği makam teorisinin temelini oluşturan sistem yegâh, dügâh ve segâh evleri olmak üzere üç ana yapı üzerine kuruludur. Bu çalışma Türk Müziği makam teorisinin dayandığı yapıları ve ilişkileri sistematik olarak temellendirmek amacıyla hazırlanmıştır. Türk Müziği makam teorisinin temellerinin yegâh, dügâh ve segâh evleri olmak üzere üç ana yapıya dayandığı ilk defa bu çalışmayla ortaya konmuştur. Çalışma; Türk Müziği makam dizilerinin oluşumunu, geçki ve çeşni yapısını, Türk Müziği’nde makamsal transpozisyonun mantığını söz konusu üç yapının özellikleriyle doğrulaması bakımından önemlidir. Çalışmada arşiv tarama, kaynak tarama, karşılaştırma ve analiz gibi nitel yöntemler kullanılmıştır.

Anahtar Kelimeler

Kaynakça

  1. Abbasov, A. (2005), Üzeyir Hacıbeyov Eserleri, II. Cilt, Bakü: Şərq-Qərb Yayınları
  2. Arısoy, M. (1988). “Seydî’nin El-Matla Adlı Eseri Üzerine Bir Çalışma”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Marmara Üniversitesi SBE
  3. Doğrusöz, N. (2007). “Harîrî Bin Muhammed”in Kırşehrî Edvârı”. Yayınlanmamış Doktora Tezi. İstanbul: İTÜ SBE
  4. Gençoğlu, M. S. H. (2019), “İsrail Milli Kütüphânesi Jer Yah Ar 213 Künyeli Risâle-i Edvârın İncelenmesi”. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara: Ankara Hacı Bayram Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü
  5. İsmayılov, Ş. (2013), “Muğam Tonalliqlarinin Transpozisiya Problemləri”, Rast Müzikoloji Dergisi, 1 (1), 131-153
  6. İsmayılov, Ş. (2019), “Muğam Təhlili və Terminologiyasinin Aktual Məsələləri”, Azerbaycan Millî Konservatoriyası Elmî Jurnali, 3 (45), 4-22
  7. Kamiloğlu, R. (1998). “Şehri Kirşehrî el-Mevlevî Yusuf ibn Nizâmeddin ibn Yusuf Rûmî’nin Risâle-i Mûsikîsi’nin Transkribe ve Degerlendirilmesi”. Yayınlanmamış Yüksek Lisans Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi SBE
  8. Kamiloğlu, R. (2007). “Ahmed oğlu Şükrullah (1388-1489) ve “Edvar-ı Musiki” Adlı Eseri”. Yayınlanmamış Doktora Tezi. Ankara: AÜ SBE

Ayrıntılar

Birincil Dil

Türkçe

Konular

Müzik

Bölüm

Araştırma Makalesi

Yayımlanma Tarihi

20 Eylül 2020

Gönderilme Tarihi

11 Ağustos 2020

Kabul Tarihi

10 Eylül 2020

Yayımlandığı Sayı

Yıl 2020 Cilt: 1 Sayı: 47

Kaynak Göster

APA
İsmayılov, Ş. (2020). TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, 1(47), 423-437. https://doi.org/10.17498/kdeniz.779104
AMA
1.İsmayılov Ş. TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ. Karadeniz | Black Sea | чёрное море. 2020;1(47):423-437. doi:10.17498/kdeniz.779104
Chicago
İsmayılov, Şamil. 2020. “TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE ‘EV-HÂNE’ KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 1 (47): 423-37. https://doi.org/10.17498/kdeniz.779104.
EndNote
İsmayılov Ş (01 Eylül 2020) TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 1 47 423–437.
IEEE
[1]Ş. İsmayılov, “TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE ‘EV-HÂNE’ KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ”, Karadeniz | Black Sea | чёрное море, c. 1, sy 47, ss. 423–437, Eyl. 2020, doi: 10.17498/kdeniz.779104.
ISNAD
İsmayılov, Şamil. “TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE ‘EV-HÂNE’ KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi 1/47 (01 Eylül 2020): 423-437. https://doi.org/10.17498/kdeniz.779104.
JAMA
1.İsmayılov Ş. TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ. Karadeniz | Black Sea | чёрное море. 2020;1:423–437.
MLA
İsmayılov, Şamil. “TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE ‘EV-HÂNE’ KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ”. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi, c. 1, sy 47, Eylül 2020, ss. 423-37, doi:10.17498/kdeniz.779104.
Vancouver
1.Şamil İsmayılov. TÜRK MÜZİĞİ MAKAM TEORİSİ’NDE “EV-HÂNE” KAVRAMININ ESÂSI: YEGÂH, DÜGÂH, SEGÂH EVLERİ. Karadeniz | Black Sea | чёрное море. 01 Eylül 2020;1(47):423-37. doi:10.17498/kdeniz.779104