ПО СЛЕДАМ ДИМИТРЬЯ МЕГВИНЕТХУЦЕСИШВИЛИ
Öz
В представленной статье исследован план маршрута путешествия по Картли (Грузия) и Тао – Кларджети (ныне Турция) в 1848 – 50 годах грузинского общественного деятеля, историка и драматурга, одного из основоположников археологии в ГрузииДимитрия Константиновича Мегвинетхуцесишвили.
Дмитрий Константинович Мегвинетхуцесишвили родился в селе Хидистави Горийского уезда, в 1815 году в семье церковного дворяна Константина Мегвинетхуцесишвили и Аны Цинамдзгвришвили.
Предки Дмитрия Тома и Паата Мегвинетхуцесишвили были продвинутипри царском дворе Ираклия II (XVIII в.) и носили дольжность Мемандарбаши (в их обязанности входило приниматьи посещать почетных гостей при царском дворе). Сама фамилия Мегвинетхуцесишвили означает наместник департамента виноградарства и встречается ещё при царском дворе Грузии времен царицы Тамар (XII-XIII вв.). В его обязанности входил сбор налогов на вино, наблюдение за обработкой виноградников и так далее.
Дмитри Мегвинетхуцесишвили имелдва брата и столько же сестёр. Его зятьями были известные политические и общественные деятели: Иосеб Мамацашвили и Дмитрий Бакрадзе.
Д. Мегвинетхуцесишвили скончался 6 декабря 1878 года. Похоронен в родном селе Хидистави на Зедавельском кладбище.
Его творчество высоко оценили известный французский ученый и грузиновед Мари Броссе, театральный эксперт В. Гуниа, писатель О. Касрадзе и другие.
В работе особое внимание уделено описанию тех древних памятников и святынь, с которыми непосредственно пришлось соприкоснуться путешественнику, В частности, описанию хранящихся в храмах древнегрузинских рукописей, фресок, лапидарных и фресковых надписей, а так же состоянию (на тот период) самих церквей, монастырей и оборонно-фортификационных сооружений. Тут же дан анализ взаимоотношенийДимитрия Мегвинетхуцесишвили с известными политическими и общественными деятелями, представителями научных кругов: М. Воронцовым, М. Броссе, графинией Уваровой, Пл. Иоселиани, Г. Эристави, А. Церетели и др.
Anahtar Kelimeler
DIMITRI MEGHVINETKHUTSESISHVILI’STRAVELTOKARTLI (GEORGIA)
Öz
This paper concerns Dimitri Megvinetkhutsesishvili’s trip through Georgia in 1848 – 1849 according to his diaries.
Dimitri's ancestors Toma and Paata Meghvinetkhutsesishvili were promoted to the court of King Erekle II of Kartl-Kakheti and held the name of Memandarbashi (their duty was to receive honorable guests, treet them and see them off at the royal court). The surname Meghvinetkhutsesishvili itself means the governor of the viticulture department and can be seen on the royal court of Georgia from the period of Queen Tamar (XII-XIII centuries). His duties included collecting wine taxes, monitoring the processing of vines (vineyards), and so on. Meghvinetkhutsesi was also entitled to state income from the described vineyards.
The trip diaries describe well-known churches and monasteries as well as relatively less explored sites. Dimitri megvinetkhutsesishvili does not describe just only churches, monasteries and holies protected there but often applies popular legends and traditions. The diaries are also enclosed with the author’s extensive comentaries and analysis based on the views of famous Georgian historiography scientists.
The main part of the paper is based on the materials protected at Georgin National Center of Manuscripts, in Dimitri Megvinetkhutsesishvili private collections and in the manuscript department at the Institute of Oriental Studies of St. Petersburg Academy of Science, in Mari Brosse collections.
Anahtar Kelimeler
DİMİTRİ MEĞVİNETKHUTSESİSHVİLİ’NİN KARTLİ (GÜRCİSTAN) SEYAHATI
Öz
Makalede ünlü Gürcü tarihçi, tiyatro yazarı ve Gürcistan’da arkeoloji araştırmaların kurucularından biri olan Konstantine Oğlu Dimitri Meğvinetkhutsesişvili’nin 1848 - 50 yıllarında Kartli (Gürcistan) ve Tao – Klarceti’de (Gürcü bilim literatüründe bu isim Günümüz Türkiye’nın Artvin ve kısmen Erzurum Mıntıkalarınına denir) yapacağı seyahat planı tetkik edilmiştir.
Konstantine Oğlu Dimitri Meğvinetkhutsesişvili 1815 yılında Gori ilçesine bağlı Khidistavi köyünde, kiliseye vergi ödeyen derebey Konstantine Meğvinetkhutsesişvili ve Ana Tsinamdzğvrişvili'nin evliliğinden doğan kişidir.
Dimitri’nin ataları Toma ve Paata Meğvinetkhutsesişvililer Kral II. Erekle’nin (XVIII.Yüzyıl) sarayında üst düzey makamlardan sayılan “Mihmandarbaşılık - Teşrifatçılık” görevinde yer almışlardı (görevleri kraliyet sarayında onur konukları ağırlamakla ve iade-i ziyaretten ibaretti). Meğvinetkhutsesişvili soyadı bağcılık ağası anlamına gelir. Sarayda bu makam Kral Tamar döneminden (XII-XIII. y.y.) beri mevcuttu. Bu makam sahipleri şarap için vergi toplardılar, üzüm bağlarının üretim ve işlenmesini denetlerdiler v.s.
Dimitri Meğvinetkhutsesişvili'nin iki erkek ve iki de kız kardeşi vardı. Damatları olan Ioseb Mamatsaşvili ve Dimitri Bakradze ünlü siyasetçi ve tanınmış kişilerdi.
D. Meğvinetkhutsesişvili 6 Aralık 1878'de vefat etti ve memleketi Khidistavi köyü Zedaveli mezarlığına toprağa verildi.
D. Meğvinetkhutsesişvili’nin çalışmaları ünlü Fransız bilim adamı ve Kartvelolog Marie Brosset, tiyatro uzmanı V. Gunia, yazar O. Kasradze ve diğerleri tarafından fazlasıyla takdir edilmiştir.
Makalede gezginin, Kartli’de ziyaret ettiği eski manastırların, kiliselerin, mezarlıkların, kiliselerde muhafaza edilen eski Gürcü el yazmaların, fresklerin, taş ile fresk yazıtların ve tahkimatların o dönemdeki durumu ele alınmıştır. Ayrıca Dimitri Meğvinetkhutsesişvili'nin M. Vorontsov, M. Brosset, Kontes Uvarova, Pl. İoseliani, G. Eristavi, A. Tsereteli ve diğerleri gibi bilim adamlar ile siyasetçilerle ilişkisi anlatılmıştır.
Anahtar Kelimeler
