Yıl 2019, Cilt , Sayı 42, Sayfalar 239 - 250 2019-06-30

NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ

Ranetta Gafarova [1]


Kırım tarihi; acının, sürgünün, hüznün, baskının, zulmün; aynı zamanda da Kırım Tatarların milli mücadelesinin tarihidir. Kırım Tatarlarının tarihi beş gelişme evresinden oluşur: 1. Hanlık Dönemi (1441-1783), 2. Rus Hâkimiyeti: Kırım ilhakı (1783-1917), 3. Rus Devrimi ve Erken Bolşevik Yönetimi Sırasında Kırım: Kırım Tatar Cumhuriyeti (1917-1918), 4. 1944 yılı sürgünlük (1944-1987), 5. Vatana Dönüş (1987’den günümüze). İlk üç evre Kırım Tatarlarının Milli Marşı’nda yer almaktadır.  Devletlerin tarihinde millî marşlarının ayrı bir önemi vardır. Bu marşlar ait olduğu milletlerin kimliğini yansıtır. Milli marş olarak kabul edildiği tarihten bu güne kadar, değişik zaman ve zeminlerde, milletin büyük çoğunluğu tarafından saygıyla okunan ve dinlenen bu eser, acaba, bizlere neler söylemek istiyor, hangi değerlere sahip çıkmayı öğütlüyor, ne gibi hedefler gösteriyor? Bütün bu soruları, mümkün mertebe tatminkâr bir şekilde cevaplayabilmek için geçmişte yapılan tarih ve dil çalışmalarından da yararlanarak, ‘Ant Etkenmen’ başlıklı milli marşı dörtlükler halinde ele alıp inceleyeceğiz.

Kırım Tatar Millî marşının adı “Ant Etkenmen” ve onun şairi ilk Kırım Tatar Muhtar Cumhuriyeti’nin başkanı Numan Çelebi Cihan’dır.

Çalışmamızda bugün Kırım Tatarlarının Milli Marşı olan ve Numan Çelebi Cihan tarafından 1917’de kaleme alınan “Ant Etkenmen” (Ant Etmişim) şiiri başta olmak üzere Kırım Tatar tarihinde önemli yeri olan şiirlerdeki ant içme / yemin etme motifi değerlendirilecektir.

Çalışmamız, Kırım Tatar milli marşının metninde sesiyle, sözüyle, ahengiyle, his, hayal ve fikir dünyasıyla, lirizmiyle, vezin, kafiye ve nazım şekliyle, dil ve üslubuyla, kısacası estetik yapısıyla mükemmel bir eser olarak incelemesini yapmak ve onun sembolik dilini yorumlamak üzerine temellenmiştir. Metni incelerken tarih disiplininin verilerinden de yararlanılarak yorumlama yapılmıştır. 

Numan Çelebi Cihan, Kırım, Kurultay, mücadele, marş, şiir, anlam, tarih
  • Kırımer, C.- S., (1993) “Bazı Hatıralar”, Emel, Türk Kültürünü Araştırma ve Tanıtma Vakfı İstanbul, s. 242.
  • Çapraz, K., (1997), “Stratejik Açıdan Kırım”, Yeni Türkiye, 1528-1533.
  • Çetin, N., (2014), “İstiklâl Marşı’mızı Anlamak”, Ankara Üniversitesi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Türkoloji Dergisi 21, 2 (2014) 25-92
  • Gaspralı, Ş., (1961), “Çelebi Cihan’ın Şehâdeti”, Emel, s. 3. Grouset, Rene, (1993), Bozkurt İmparatorluğu, Çev:Reşat Uzmen, İstanbul, Ötüken Neşriyat.
  • Durmuş, İ.,( 2009) “Türk Kültür Çevresinde Ant”, Millî Folklor, 21, Sayı 84, 100-102.
  • Allworth, E. (1998), The Tatars of Crimea: Return to the Homeland, 400 p.
  • Hablemitoğlu, N., (2004), Çarlık Rusyası’nda Türk Kongreleri, İstanbul, Toplumsal Dönüşüm Yayınları.
  • Işıktaş Sava, I., (2013) , “20. Yüzyıl Kırım Tatar Şiirinde Ant Etme Motifi, / Yıl V, Sayı 2, ACTA TURCICA, 1-12.
  • Kaplan, M., (1971). “ Türk İstiklal Marşı”, Hisar, Ankara, sy, 88., 4-6
  • Kaplan, M., (1977), “İstiklâl Marşı”, Millî Kültür, c. I, sy. 9, Ankara, 6-9. Kaplan,
  • Kaplan, M., (1978), “Türk İstiklâl Marşı”, Türk Kültürü, sy. 194, yıl 17, Ankara, s. 1-5
  • Kırımlı, H. (1996). Kırım Tatarlarında Millî Kimlik ve Millî Hareketler, Ankara, 296 s.
  • Otar, İsmail, (1961), “Çelebi Cihan”, Emel, Mart-Nisan / Sayı : 3 . http://www.emelvakfi.org/arsiv.asp
  • Türkçe Sözlük, Türk Dil Kurumu Yayınları, C. I., Ankara, 1998, s. 115
  • Vozgrin V., (1992) İstoriçeskiye sudbı krımskıh tatar, Moskva, Mısl, 447 s.
  • Değirmenci, K, “Kırım özgürlük Hareketi’nin önemli bir yol başçısı: Numan Çelebi Cihan (1885-1918) http://www.ayk.gov.tr/wp-content/uploads/2015/01/DE%C4%9E%C4%B0RMENC%C4%B0-Kevser-KIRIM-%C3%96ZG%C3%9CRL%C3%9CK-HAREKET%C4%B0%E2%80%99N%C4%B0N-%C3%96NEML%C4%B0-B%C4%B0R-YOLBA%C5%9E%C3%87ISI-NUMAN-%C3%87ELEB%C4%B0-C%C4%B0HAN-1885-1918.pdf
  • Kerim, T., http://kerimofftahir.blogspot.com.tr/2015/03/azat-qrm-gazetasnda-baslgan-qrmtatar.html
  • Otar, İsmail, (1960), “Cafer Seydamet”, Emel, Kasım-Aralık / Sayı : 1. http://www.emelvakfi.org/arsiv.asp
  • Sevortyan, E. V., (1974), Etimologiçeskiy slovar türkskih yazıkov, Nauka, Moskova. http://altaica.ru/LIBRARY/edtl.php
  • Tematik Türkoloji Dergisi Online Thematic Journal of Turkic Studies www.actaturcica.com Yıl V, Sayı 2, “Kültürümüzde Yemin”, Editörler: Emine Gürsoy Naskali, Hilal Oytun Altun
Birincil Dil tr
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0001-8096-2143
Yazar: Ranetta Gafarova
Kurum: ARDAHAN ÜNİVERSİTESİ
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 30 Haziran 2019

Bibtex @araştırma makalesi { kdeniz553866, journal = {Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi}, issn = {1308-6200}, address = {}, publisher = {Kültür Ajans}, year = {2019}, volume = {}, pages = {239 - 250}, doi = {10.17498/kdeniz.553866}, title = {NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ}, key = {cite}, author = {Gafarova, Ranetta} }
APA Gafarova, R . (2019). NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi , (42) , 239-250 . DOI: 10.17498/kdeniz.553866
MLA Gafarova, R . "NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (2019 ): 239-250 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/issue/45733/553866>
Chicago Gafarova, R . "NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (2019 ): 239-250
RIS TY - JOUR T1 - NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ AU - Ranetta Gafarova Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - doi: 10.17498/kdeniz.553866 DO - 10.17498/kdeniz.553866 T2 - Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi JF - Journal JO - JOR SP - 239 EP - 250 VL - IS - 42 SN - 1308-6200- M3 - doi: 10.17498/kdeniz.553866 UR - https://doi.org/10.17498/kdeniz.553866 Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ %A Ranetta Gafarova %T NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ %D 2019 %J Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi %P 1308-6200- %V %N 42 %R doi: 10.17498/kdeniz.553866 %U 10.17498/kdeniz.553866
ISNAD Gafarova, Ranetta . "NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 42 (Haziran 2019): 239-250 . https://doi.org/10.17498/kdeniz.553866
AMA Gafarova R . NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2019; (42): 239-250.
Vancouver Gafarova R . NUMAN ÇELEBİ CİHANIN “ANT ETKENMEN” KIRIM TATAR MİLLİ MARŞ’ININ TARİH VE ANLAM İNCELEMESİ. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2019; (42): 250-239.