Yıl 2019, Cilt , Sayı 43, Sayfalar 145 - 152 2019-09-25

AHISKA TÜRKLERİ – ÜÇ KERE SÜRGÜN EDİLEN HALK
ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД
TURKS OF AHISKA - THREE TIMES DEPORTED PEOPLE

Leyla Derviş [1]


Çalışmamızda, Ahıska Türklerinin ortaya çıkışı ve yerleşim alanları tarihsel süreç içerisinde ele alınacaktır. Başta Çarlık Rusya’sı, Sovyetler Birliği olmak üzere yaşamak zorunda kaldıkları diğer bazı ülkelerde uygulanan etnik ve ayırımcı politikalar karşısında Ahıska Türklerinin var olma mücadeleleri incelenecektir. Bununla birlikte Çarlık ve Sovyet hükümetlerinin Ahıska Türklerine nasıl ve ne şekilde baskı politikaları uyguladıkları ve bu politikalarının ne gibi sonuçlar doğurduğu irdelenecektir. Bu politikanın artan bir eğilimi vardı, örneğin Çarlık Rusya’sı döneminde Ahıska Türklerine yalnızca medeni yasal haklarının kısıtlanması ile ilgili baskı politikaları uygulanırken Sovyet hükümeti döneminde ise sürgün edilme, etnik azınlığa karşı en aşırı ayrımcılık biçimlerinden biri olarak sıkça başvurulan temel siyasi yöntem haline gelmiştir. Aynı zamanda, Sovyetler Birliği’nin çöküşü, Ahıska Türklerinin hayatını daha da zorlaştırmıştır. Sovyet sonrası devam eden süreçte, Özbekistan’da yaşayan Ahıska Türkleri, uygulanagelen ağır siyasal baskıların ötesine geçilerek toplu katliamlarla etnik açıdan yok edilmek istenen mazlum topluluk haline gelmişlerdir. Ermenistan’da da Dağlık Karabağ çatışmasının tırmanması sonucu Ermenilerin hedefi haline geldikleri için kaçarak mülteci olmuşlardır. Günümüz Rusya’sında da, yetkililer ve Kazak yönetimi tarafından, Krasnodar ve Stavropol bölgelerinde yerleştikleri için ayrımcılığa ve baskılara maruz kalmaktadırlar. 1990'lı yıllarda bu bölgelerde Ahıska Türklerine yönelik sık sık etnik katliamlar yaşanmıştır.

Çalışmamızda ana tezimiz; sürgün ile sonuçlanan bu politikalardan, fiilen, siyaseten ve hukuken devam edegelen bu sürgün halinden Rusya Federasyonu’nun sorumlu olduğunu ortaya koymaktır. En büyük arzuları sürgün öncesi yaşadıkları atayurtları Ahıska’ya dönmek olan ve Anavatandan uzak yaşadıkları her coğrafyada baskılara ve saldırılara maruz kalan Ahıska Türkleri, haklarını savunacak tek devlet olarak Türkiye’yi ve sığınacakları tek yer olarak da Anadolu’yu görmüşlerdir.

В статье кратко рассмотрена история малой народности – турок ахыска. Сделаны выводы относительно генезиса этой народности, ареала ее исторического расселения. Подчеркиваются сложные условия становления и исторического развития ахыска, обусловленные дискриминационной политикой по отношению к ним, в первую очередь, со стороны российского и советских правительств. Данная политика имела явную тенденцию к своему ужесточению – так, если в период Российской империи в отношении турок ахыска применялись исключительно дискриминационные меры, связанные с ограничением их гражданско-правового статуса, то в период существования советской власти именно депортация как одна из крайних  форм дискриминации в отношении этнического меньшинства стала основным политическим методом. Вместе с этим распад советской государственности еще более осложнил жизнидеятельность ахыскитнцев. Так, в Узбекистане они стали объектами политических репрессий и этнических чисток, в Армении в результате эскалации нагорно-карабахского конфликта стали беженцами, в России подвергались дискриминации со стороны властей и казаческого сообщества, поскольку осели на территории Краснодарского и Ставропольского краев. На протяжении 1990- х гг. в этих регионах стали происходить частые погромы на этнической почве. В настоящее время ахыскинцы все также далеки от разрешения проблем национальной консолидации и возвращения на Родину.

В статье характеризуются отдельные этапы дискриминационной политики, основные «волны» осуществления депортаций ахыска, в связи с чем формулируется вывод о том, что именно на правительство Российской Федерации следует возлагать ответственность за осуществление репатриации ахыскинцев в места их желаемого проживания. Определяется наиболее реальное направление репатриации турков ахыска, а именно Турецкая Республика.

The article briefly considers the history of the small nation - the Turks of Ahiska. The conclusions concerning the Genesis of this nation, the area of its historical settlement. The difficult conditions of the formation and historical development of Ahiska, caused by discriminatory policies towards them, primarily on the part of the Russian and Soviet governments, are emphasized. This policy had a clear tendency to tighten, thus, during the Russian Empire, only discriminatory measures were applied to the Ahiska Turks, then in the times of the Soviet Union deportation, as one of the most extreme forms of discrimination against an ethnic minority, became the country's main political method. At the same time, the collapse of the Soviet Union further complicated the lives of the Ahiska Turks. Hence, in Uzbekistan, they became objects of political repression and ethnic cleansing. In Armenia, as a result of the escalation of the Nagorno-Karabakh conflict, they became refugees and in Russia they were subject to discrimination by the authorities and the Cossack community as they settled on the territory of the Krasnodar and Stavropol Territories. During the 1990s frequent ethnic riots began to erupt in these regions. At present, the Ahiska Turks are still far from solving the problems of national consolidation and return to their homeland.

The article describes the individual stages of discriminatory policy, the main "waves" of deportation of Ahiska, in connection with which the conclusion is drawn that it is the government of the Russian Federation should be held responsible for the repatriation of Аkhyskins in their desired places of residence. The most realistic direction of the repatriation of Ahiska, namely the Republic of Turkey, is determined.

  • Воробьёв, (1938), Всесоюзная Перепись Населения. 17 Декабря 1926 Г., Редакционно Издательское Управление, Москва, 103 с.
  • Brosset M., (1849), Historire De La Georgie – 1, S.-Petersbourg, Imprimerie De L’academie Imperiale Des Science, 1033 с.
  • Бараташвили Марат, (1998), Правовое Положение Месхов-Репатриантов в Грузии, Тбилиси, 145 с.
  • Бугай Н.Ф., (1994), Турки-Месхетинцы: Долгий Путь к Реабилитации, Сборник Документов. Издательский Дом Росс, Москва, 224 с.
  • Еремеев Д.Е., (1971), Этногенез Турок (Происхождение и Основные Этапы Этнической Истории), Москва, 283 с.
  • Kahramanov Nazim, (2014), “Aras Türk Hükümetinin Kuruluşu”, İrs Miras Dergisi Tarih Bilinci, 2 (10), Bakü, S.34-39.
  • Миринейский, Агафий (1996), О Царствовании Юстиниана. Пер. М.В.Левченко, Серис «Памятники Мировой Истории И Культуры», Изд. Арктос-Вика-Пресс, Москва, 256 с.
  • Мровели Леонти, (1979), Жизнь Картлийских Царей, Пер. Пер. Г.В.Цулая. Издательство Наука, Москва, 186 с.
  • Носадзе. В., (1991), Борьба За Восстановление Территориальной Целостности Грузии (Месхети). // Литературная Грузия, № 7, С.149 – 157.
  • Сазанов А.А. И Др.Составители (1992), Под Стягом России: Сборник Архивных Документов, Изд. Русская Книга, Москва, 432 с.
  • Юзефович Т., (1869), Договоры России с Востоком. Политические и Торговые, Издательство Тип. О. И. Бакста, Санкт Петербург, 326 с.
  • Юнусов А. (1999), Ахыскинские Турки: Дважды Депортированный Народ, [Электронный Ресурс].- Url: Http://Www.Ahiska-Gazeta.Com/Ru/Histories/50/Zeyrek, Yunus (2006), “Ahıska Araştırmaları”, Kozan Ofset Matbaacılık Yayınları, Ankara, 352 s.
Birincil Dil ru
Konular Sosyal
Bölüm Makaleler
Yazarlar

Orcid: 0000-0002-9396-9018
Yazar: Leyla Derviş (Sorumlu Yazar)
Kurum: Akdeniz Üniversitesi
Ülke: Turkey


Tarihler

Yayımlanma Tarihi : 25 Eylül 2019

Bibtex @araştırma makalesi { kdeniz568141, journal = {Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi}, issn = {1308-6200}, address = {}, publisher = {Kültür Ajans}, year = {2019}, volume = {}, pages = {145 - 152}, doi = {}, title = {ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД}, key = {cite}, author = {Derviş, Leyla} }
APA Derviş, L . (2019). ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi , (43) , 145-152 . Retrieved from https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/issue/48671/568141
MLA Derviş, L . "ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (2019 ): 145-152 <https://dergipark.org.tr/tr/pub/kdeniz/issue/48671/568141>
Chicago Derviş, L . "ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi (2019 ): 145-152
RIS TY - JOUR T1 - ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД AU - Leyla Derviş Y1 - 2019 PY - 2019 N1 - DO - T2 - Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi JF - Journal JO - JOR SP - 145 EP - 152 VL - IS - 43 SN - 1308-6200- M3 - UR - Y2 - 2019 ER -
EndNote %0 Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД %A Leyla Derviş %T ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД %D 2019 %J Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi %P 1308-6200- %V %N 43 %R %U
ISNAD Derviş, Leyla . "ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД". Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi / 43 (Eylül 2019): 145-152 .
AMA Derviş L . ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2019; (43): 145-152.
Vancouver Derviş L . ТУРКИ АХЫСКА - ТРИЖДЫ ДЕПОРТИРОВАННЫЙ НАРОД. Karadeniz Uluslararası Bilimsel Dergi. 2019; (43): 152-145.